Свет
Што значи за Украина прекинот на воената помош од САД
Одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп привремено да ја прекине помошта за Украина е горчлив удар – не само за Киев, туку и за европските сојузници кои лобираа кај американската администрација да продолжи да дава поддршка, пишува „Би-би-си“.
Ова не е прв пат САД да ја скратат воената помош. Републиканците во Конгресот ја блокираа испораката на воената помош на тогашниот претседател Џо Бајден за Украина во летото 2023 година. Во тоа време, Украина едвај успеа да ги надополни постоечките резерви на муниција со европска помош.
Конгресот конечно одобри пакет помош во вредност од околу 70 милијарди евра во пролетта 2024 година. Тоа беше точно на време – Украина беше во дефанзива поради обновената руска офанзива во Харков. Пристигнувањето на американското оружје помогна да се сврти ситуацијата на бојното поле.
Како и во 2024 година, може да поминат месеци пред да се почувствуваат ефектите од прекинот на американската помош – барем во однос на муницијата и хардверот. Европските земји полека го зголемуваа производството на артилериски гранати. Севкупно, Европа сега обезбедува 60 отсто од помошта за Украина – повеќе од САД.
Сепак, американската воена поддршка е сè уште од витално значење за Украина. Еден западен функционер неодамна ја опиша како „крем“ во поглед на оружјето.
Способноста на Украина да ги заштити своите луѓе и градови во голема мера се потпира на софистицираните американски системи за противвоздушна одбрана – како што се „Патриот“ и НАСАМС – кои таа заеднички ги разви со Норвешка.
САД ѝ дадоа на Украина способност да изведува напади со долг дострел – со ракети ХИМАРС и ATACM. САД ја ограничија нивната употреба во Русија, но тие сè уште беа од витално значење за погодување цели со висока вредност во окупираните територии.
Не се работи само за квалитетот, туку и за квантитетот. Како најмоќна војска во светот, САД можеа да испратат стотици оклопни возила – бројки што помалите европски армии никогаш не би можеле да ги достигнат.
Можеби ќе помине некое време пред да се почувствува недостатокот на помош на првите линии. Но, може да има загрижувачко непосредно влијание, не само во однос на споделувањето разузнавачки информации.
Ниту една земја не може да им парира на САД во однос на вселенскиот надзор, собирањето разузнавачки информации и комуникациите. И тоа не го обезбедува само американската војска, туку и комерцијалните компании.
Само земете ја сателитската комуникациска мрежа „Старлинк“ на Илон Маск. Речиси секоја украинска позиција на фронтот има „Старлинк“ антена.
Тие се користат за пренесување на најновите информации на бојното поле. Тие беа клучни за координирање на артилериските и нападите со беспилотни летала.
Имајќи предвид дека Илон Маск е клучна фигура во американската администрација, се чини многу малку веројатно дека тој ќе биде подготвен да ја плати сметката сега. Тој е и остар критичар на украинскиот претседател Володимир Зеленски.
Дали САД ќе ги спречат европските земји да ја испратат својата опрема произведена од САД во Украина? Кога Европа сакаше да испорача авиони „Ф-16“ од американско производство во Украина, прво мораше да добие одобрение од Вашингтон.
А потоа што е со одржувањето на опремата испорачана од САД? САД, исто така, ги обучуваа украинските сили, а потоа им помогнаа да ја одржат опремата што ја испорачаа.
Бајден ги укина ограничувањата за американските изведувачи кои работат во Украина кон крајот на неговиот мандат. На авионите Ф-16 особено им се потребни инженери и резервни делови за да продолжат да работат, јавува Би-Би-Си.
Одлуката на Трамп да ја прекине помошта за многумина во Украина и пошироко може да изгледа непријатна. Но, очигледно има и политичка цел што поскоро да се натераат на преговарачка маса.
Надежта кај европските сојузници е дека тоа ќе биде само пауза. Без американска поддршка, Украина ќе се најде во уште потешка борба за опстанок.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Трамп тврди дека Путин се согласил на прекин на огнот, пристигна првата реакција на Зеленски
Претседателот на САД, Доналд Трамп, изјави дека неговиот руски колега, Владимир Путин, се согласил со неговото барање да не се напаѓа Киев и другите украински градови и места една недела.
„Јас лично го замолив претседателот Путин да не го напаѓа Киев и другите градови и места една недела“, рече Трамп на брифинг за медиумите, нагласувајќи дека Украина се соочува со екстремно ниски температури. „И тој се согласи. Морам да ви кажам, тоа беше многу убаво. Многу луѓе ми рекоа – не губете време на тој повик. Но, јас го направив тоа“, додаде тој.
Претседателот на САД не разјасни кога или на кој начин го упатил тоа барање до Путин, ниту на кој датум треба да стапи на сила наводното прекин на огнот. Коментарите на Трамп, исто така, следеа по шпекулациите дека Киев и Москва се согласиле на пауза во нападите врз енергетската инфраструктура на другата страна, иако ниту една страна не ги потврди тврдењата ниту ја коментираше изјавата на Трамп.
Во меѓувреме, украинските воздухопловни сили објавија дека московските сили лансирале повеќе од 100 беспилотни летала во Украина преку ноќ, при што се регистрирани 18 погодоци во различни области.
По објавата на Трамп, се огласи украинскиот претседател Володимир Зеленски.
„Важна изјава од американскиот претседател за можноста за обезбедување безбедносна заштита на Киев и другите украински градови во текот на овој екстремен зимски период. Снабдувањето со електрична енергија е основа на животот. Ги цениме напорите на нашите партнери кои ни помагаат да ги заштитиме животите. Ви благодариме, претседателе Трамп! Нашите тимови разговараа за ова во Обединетите Арапски Емирати. Очекуваме спроведување на постигнатите договори. Чекорите кон деескалација придонесуваат за вистински напредок кон завршување на војната“, напиша Зеленски.
An important statement by @POTUS about the possibility of providing security for Kyiv and other Ukrainian cities during this extreme winter period. Power supply is a foundation of life. We value the efforts of our partners to help us protect lives. Thank you, President Trump! Our…
— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) January 29, 2026
Претходно денес, рускиот министер за надворешни работи, Сергеј Лавров, изјави дека Русија го смета примирјето што го бара украинскиот претседател Володимир Зеленски за неприфатливо.
Претходно, се појавија непотврдени извештаи дека и руските и украинските сили добиле наредби привремено да ги запрат нападите врз енергетската инфраструктура. Информациите беа раширени преку воени блогови и канали на Телеграм, без официјална потврда од Москва или Киев, а беа објавени од „Киев Пост“.
Според про-Кремљ блогерот Владимир Романов, на руските сили наводно им било забрането да напаѓаат инфраструктурни објекти низ цела Украина, вклучувајќи го Киев и неговата околина, како и трафостаници, термоцентрали, хидроелектрани и објекти за складирање гас, нафта и гориво.
Забраната, според овие тврдења, требало да трае до 3 февруари. Во исто време, украинскиот канал Супернова+ објави дека слична усна инструкција наводно стигнала до украинските војници, со повик да не се напаѓа руската енергетска инфраструктура.
Овие извештаи потоа беа поврзани со трилатерални разговори одржани во Абу Даби на 23 и 24 јануари, во кои беа вклучени и САД.
„Фајненшл тајмс“ објави дека се водени разговори за евентуално запирање на руските напади врз украинските енергетски објекти во замена за воздржување на Киев од напади врз руските нафтени објекти и танкери. Сепак, некои украински канали предупредија дека нема конечен договор и дека секоја пауза ќе биде краткотрајна.
Украина се подготвува за екстремен студен бран, при што температурите во некои делови од земјата веројатно ќе паднат на -30 степени Целзиусови во наредните денови.
фото/Depositphotos
Регион
Загреб доделува по 800 евра за новороденче
Градското собрание на Загреб денес на седница донесе одлука за зголемување на финансиската помош за новороденчиња од 600 на 800 евра, за зголемување на рокот за нејзина реализација од шест на 12 месеци по раѓањето на детето, како и посвоените деца да го остваруваат ова право до 15-годишна возраст.
Изменетата одлука за финансиска помош за новороденчиња, која на Градското собрание му беше предложена за усвојување од Клубот на градски советници „Можемо!“ и Клубот на градски советници на СДП, беше усвоена на седницата со 36 гласа „за“, а шест пратеници се воздржаа од гласање.
Опозицијата обвини дека станува збор за социјална, а не за демографска мерка.
Предлогот на владејачките партии во градот наиде на остри критики од опозицијата, која го нарече зголемувањето на финансиската помош за новороденчиња популистичка мерка, и социјална, а не демографска мерка, бидејќи нема да има демографски ефект, иако ситуацијата е „алармантна“.
Претседателот на Клубот на градски советници на HDZ-DP-HSU, Марио Жупан, истакна дека веруваат дека предложениот износ на финансиска помош, особено имајќи го предвид зголемувањето на семејните трошоци, не ги одразува потребите на семејствата со две, три или повеќе деца. За целите на политиката на пронатализам, тие побараа во амандмани финансиската помош за првото дете да биде 900 евра, за второто дете 1.200 и за третото и секое следно дете 1.500 евра, но овие амандмани не беа прифатени – 16 беа „за“, 25 против и еден воздржан.
Тие предупредија дека во Загреб, главниот град на Република Хрватска, во 2024 година се родени 6.862 деца, што е за 1,9 проценти помалку отколку во 2023 година, а пад на новороденчињата е забележан и низ цела Хрватска и Европа.
Пратеникот Томислав Јелиќ од Клубот на градски советници „Једино Хрватска!“, предупреди дека оваа финансиска помош за новороденчиња е „срамно ниска“. Тој рече дека и предлагачите од Можемо! и СДП му потврдија дека станува збор за социјална мерка, што значи дека Градот Загреб воопшто нема демографски мерки, иако ситуацијата е „алармантна“. Тој истакна дека 90 проценти од градовите и општините во Хрватска имаат неколку пати поголеми бенефиции за новороденчиња од Градот Загреб.
Претставникот Јосип Периша од Клубот на градски претставници „Марија Селак Распудиќ – Независна листа“ тврдеше дека зголемувањето од 600 на 800 евра не е доволно и дека тоа е само измама на социјалната политика, со оглед на тоа што основните и суштинските потреби за новороденчето во семејството надминуваат 1.500 евра, а големиот проблем е што нема зголемување за секое следно дете.
фото/ Depositphotos
Свет
Остар пад на цената на златото
Цените на златото и среброто денес забележаа остар пад, по период на силен раст што ги донесе скапоцените метали на рекордни нивоа. Златото падна под 5.300 долари за унца, додека среброто потона од рекорднаta вредност од над 80 долари. Ова е сигнал дека порастот на цените влегол во она што аналитичарите го предупредуваат како „опасна фаза“.
Пресвртот на пазарот ги натера инвеститорите да бидат претпазливи по месеци раст поттикнат од побарувачката од Кина, купувањата од централните банки и геополитичките тензии, пишува Yahoo Finance.
Аналитичарите велат дека корекцијата била очекувана со оглед на брзината и силата на претходниот раст.
„Има сè помалку простор за понатамошен раст на цените на златото и среброто по неодамнешните рекорди“, рече Карстен Фрич, аналитичар во Комерцбанк. „Јасно е дека инвеститорите сè повеќе профитираат, а целиот раст е на стаклени нозе“, додаде тој.
Рајан Мекеј, виш стратег за стоки во TD Securities, се согласува, велејќи дека растот на цените е „одвоен од фундаменталните фактори“. Според неговите зборови, „корекцијата е одамна задоцнета“. Мекеј, исто така, забележува дека физичката побарувачка од Кина и Индија, клучни двигатели на растот, сега „слабее“ поради исклучително високите цени.

