Свет
Во Латвија од утре се враќа воениот рок, европските држави ја разгледуваат можноста повторно да се служи војска

Oд утре по случаен избор во Латвија може да се одлучи кој ќе ѝ се приклучи на армијата, а кој не. Од оваа година во таа балтичка земја повторно важи обврската за отслужување војска. Доколку нема доволно доброволци за 11-месечниот армиски рок, тогаш армијата ќе регрутира млади луѓе. Литванија повторно го воведе воениот рок веќе во 2015 година, Шведска во 2017 година. А за воведување воен рок се разговара и во Германија, Велика Британија, Хрватска.
„Воената обврска е големо ветување“, вели Софија Беш од Фондацијата „Карнеги“ за меѓународен мир во Вашингтон.
„Се чини дека тоа е начин да се создадат воени резерви, кои се потребни во случај на војна. Многу европски армии, вклучително и германската, имаат тешкотии да регрутираат доволно војници. Регрутирањето изгледаше непотребно во Европа по крајот на Студената војна. Но, тоа се промени по рускиот напад на Украина. Европските земји стравуваат од директен конфликт со Русија и сакаат да бидат подготвени за таа можност“, вели Беш во изјава за „Дојче веле“.
„Долго време се зборуваше дека ни треба повеќе технологија и помалку војници , но кои ќе бидат многу добро вооружени и врвни професионалци“, вели Беш. „Мислам дека ни требаат и двете. Ни треба технологија на бојното поле и ни требаат повеќе војници. Токму тоа ни го покажува војната во Украина.
Војната на Русија против Украина се смета за војна на трошење. Стотици илјади војници веќе загинаа. А Русија секогаш испраќа нови војници на бојното поле, некои од нив речиси без никаква воена обука. Ова покажува дека дури и во ерата на беспилотни летала и суперсонични ракети потребата од војници е сè уште многу висока во модерното војување.
Дали општиот воен рок може да биде решение за европските армии, кои очајно бараат нови регрути? Тоа не може, според Винченцо Бове од Универзитетот во Ворвик во Велика Британија.
„Ако го набљудуваме модерното водење на војната, ќе видиме дека ни е потребно високотехнолошко оружје и, се разбира, војници што ќе им служат“, вели Бове во интервју за „Дојче веле“. За тоа не е погоден регрут, чија обука траела помалку од една година, нагласува тој.
„Тие зборуваат за три месеци, шест месеци, можеби девет месеци, што, според мене, не е доволно за да се научат основните вештини и знаења“, вели Бове, кој студирал борба против подморница како офицер во италијанската морнарица.
Заедно со тоа доаѓа уште еден проблем, кој е уште поважен од недостигот на обука и искуство. „Ако младите се принудени да служат војска против нивна волја, очигледно ќе има недостиг на мотивација“, вели Бове.
Само високо мотивираните војници се подготвени да ги ризикуваат своите животи, нагласува Бове, а тоа може да биде пресудно за победа во војна.
„Не гледам како би било можно да се осигури дека регрутите користат оружје, се борат на бојното поле и потоа ќе бидат успешни. Бове укажува на високиот број жртви меѓу насилно мобилизираните луѓе во руската армија. И тој цитира анкети на јавното мислење, кои покажуваат дека многу млади луѓе не би биле подготвени да ја бранат својата земја со оружје во рака, дури и ако земјата биде нападната.
Според сегашната студија, повторното воведување на воената обврска може да ја чини Германија до 70 милијарди евра годишно. Затоа што не се скапи само инструкторите, бараките и униформите. Младите не би работеле, туку би служеле војска, што ја ослабува економијата.
„Ако размислувате за воена служба, секако има многу трошоци“, вели Бове. Покрај економските трошоци, постои и еден вид политички трошок. „Луѓето што се принудени да служат војска подоцна покажуваат мала доверба во институциите. Боув го истражувал ова со своите колеги во научна студија. Тој стравува дека воведувањето општа воена служба може да ја ослаби демократијата во Европа на долг рок.
Затоа Бове го фали шведскиот модел, кој ѝ дава приоритет на доброволната работа. Од сите регрути на проверка, ќе бидат поканети само оние што покажуваат голема мотивација. Во голем број проверки армијата потоа може да ги избере оние што ѝ се чини дека се најпогодни да служат во армијата со оружје. Така се добиваат помалку регрути, но со текот на времето има многу голема понуда на квалификувани војници.
И Софија Беш од Фондацијата „Карнеги“ ја споделува загриженоста дека наметнувањето воен рок може да ги фаворизира екстремистичките партии во Европа.
„Ако политичарите протуркаат воена регрутација против волјата на населението, тие го ризикуваат тоа“.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.

Регион
(Видео) Загина поранешната „Мис Балкан“, пијана пеш бегала од полицијата и паднала од надвозник

Поранешната Мис на Балканот, 27-годишната Ѓулер Ердоган го загуби животот откако падна од надвозник на патот бегајќи од полициски контролен пункт, каде беше констатирано дека е во алкохолизирана состојба, пишува турски Хуриет.
Според „Хуриет“, несреќата се случила ноќта на 1 април. При проверката било констатирано дека била под дејство на алкохол, по што излегла од автомобилот и почнала да бега.
🔴 Ramazan Bayramı tatili için ailesinin yanına Giresun’a gelen Kosova Avrupa Güzeli ve model Güler Erdoğan, üst geçitten düşerek hayatını kaybetti.
📌 Genç kadının ölümü ile ilgili soruşturma başlatıldı. pic.twitter.com/EBtIK8c5gV
— Mynet (@mynet) April 3, 2025
Обидувајќи се да побегне, таа се качила на надвозникот, но паднала на патот и се здобила со тешки повреди. Потоа ја прегазил друг автомобил.
Медицински екипи пристигнале на местото на настанот по пријава од случаен минувач. Од прегледот било утврдено дека таа починала. Според Хуриет, познато е дека Ердоган имал психички проблеми. За овој случај е отворена истрага.
Свет
Околу 15 илјади луѓе се евакуирани во Германија поради сомнителни бомби од Втората светска војна

Главната железничка станица во северозападниот германски град Оснабрик беше затворена, а околината евакуирана откако беа пронајдени четири бомби за кои постои сомневање дека се од Втората светска војна, соопшти националната железничка компанија Дојче Бан (ДБ).
Ограничувањата што го засегаат меѓуградскиот, дневниот и товарниот сообраќај ќе останат во сила цел ден, а целата област околу станицата е зона за евакуација, соопшти ДБ. Околу 15.400 жители мораа да ги евакуираат своите домови рано утринава, откако истрагата откри сомнителни бомби на поранешниот товарен терминал, соопштија градските власти.
Доколку се утврди дека бомбите се неексплодирани, ќе бидат повикани експерти да ги деактивираат. Градот, кој се наоѓа на околу 70 километри источно од холандската граница, веќе има неколку евакуации откако беа пронајдени бомби од Втората светска војна.
„Колодвор беше масовно бомбардиран за време на војната како стратешка цел. Во голем дел од регионот, теренот воопшто не беше пребаруван, но таму се можни дополнителни пронајдоци“, објавија градските власти во февруари.
На местото на поранешната товарна станица се гради нов станбен простор.
Свет
Европската комисија најави пропорционален одговор на американските царини

Следната недела Европската Комисија ќе воведе контрамерки како одговор на американските царини за увоз на алуминиум и челик, додека одговорот за воведувањето царини за автомобили и реципрочни тарифи од 20 проценти за голем број производи ќе следи по анализа и консултација со земјите-членки.
Од 12 март на сила е одлуката за 25 отсто царини за увоз на алуминиум и челик во САД од целиот свет, а од 3 април и 25 отсто за сите автомобили и автомобилски делови што не се произведуваат во САД.
На 2 април, американскиот претседател Доналд Трамп најави реципрочни царини, минимум 10 отсто за сите, а уште повисоки царини за околу 60 земји, кои ќе стапат во сила од среда, на 9 април. Тој воведе царини од 20 отсто за Европската унија и 34 отсто за Кина, но и 33 отсто за Македонија.
Останува нејасно дали најавените тарифи ќе останат трајни или се дел од тактиката за добивање отстапки. Трамп рече дека царините ќе му дадат „голема преговарачка моќ“.
До средината на минатата недела, Комисијата ги консултираше земјите-членки за контрамерки на американските царини за челик и алуминиум, а одлуката се очекува да биде донесена во среда и да стапи на сила на 15 април.
Одлуката се носи на предлог на Комисијата во рамките на комитолошката постапка, што во пракса значи дека Комисијата може да донесе одлука доколку на неа не се спротивстави квалификувано мнозинство (55 отсто од земјите-членки кои претставуваат најмалку 65 отсто од вкупното население на ЕУ). Во случај да нема квалификувано мнозинство за или против предлогот, Комисијата може самостојно да донесе одлука.
Комисијата најави пропорционален одговор до 26 милијарди евра, што одговара на економскиот опсег на американските царини.
Во однос на контрамерките на американските царини за автомобили и автоделови и за реципрочните царини од 20 проценти, Комисијата посочува дека нема да избрзува, дека сака се детално да анализира.
Комисијата не сака да каже какви мерки би можела да преземе и нагласува дека „се е на маса“.
„Сите опции се на маса и не сакаме да шпекулираме што ќе правиме“, изјави за новинарите висок функционер на Комисијата кој сакаше да остане анонимен. Притоа ќе се води сметка евентуалните контрамерки да бидат што поболни за САД, а во исто време да и донесат што помала штета на Европа, односно да се воведат царини за американските производи за кои постои алтернатива.
„Нема да воведеме царини за производи што не ги произведуваме, додека Американците воведоа царини, на пример, за кафе или банани, кои тие воопшто не ги произведуваат“, изјави неименуван претставник на Комисијата. Тој додаде дека Европејците имаат алтернативи, на пример за мотоцикли „Харли Дејвидсон“, фармерки „Левис“ или соја.
Според првите проценки на Комисијата, реципрочните царини од 20 отсто се однесуваат на околу 290 милијарди евра европски извоз во САД, што на Американците би им донело приход од 58 милијарди евра.
На автомобили и автоделови што ЕУ ги извезува во вредност од околу 66 милијарди евра, приходот од царина од 25 отсто би изнесувал 16,5 милијарди евра, додека на извозот на алуминиум и челик во износ од 26 милијарди евра, царинскиот приход би изнесувал 6,5 милијарди евра.
Севкупно, дополнителните американски царини се однесуваат на стоки во вредност од околу 380 милијарди евра, што е околу 70 отсто од вкупниот извоз од ЕУ во САД. Со ова Соединетите Американски Држави би оствариле царински приход од 81 милијарда евра годишно, наместо досегашните 7 милијарди. Но, сумата од околу 80 милијарди можеше да се достигне само под услов обемот на трговската размена да остане ист, што не е логично да се очекува бидејќи обемот на трговијата се намалува со царинските бариери.
Комисијата има ексклузивна јурисдикција над надворешната трговија и земјите-членки не можат директно да преговараат со администрацијата на Трамп. Истовремено, мора да се внимава рамномерно да се распредели товарот на контрамерките, бидејќи не сите членки се подеднакво зависни од трговијата со американскиот пазар.