Свет
Почина најопасниот човек во Америка кој ги разоткри тајните на Вашингтон за Виетнам

Даниел Елсберг, таткото на сите свиркачи кои го разоткри вистинскиот обем на вмешаноста на американската војска во Виетнам, и поради што беше прогласен за „најопасниот човек во Америка“, почина на 93-годишна возраст.
Тој стана познат кога во 1971 година ги даде документите на Пентагон на „Тајмс“.
Во текот на неколку месеци во 1969 и 1970 година, тој копирал илјадници страници тајни документи кои откриле како четворица претседатели, од Труман до Џонсон, ја лажеле јавноста за американската политика во Виетнам.
Во исто време, Елсберг планирал уште поголемо откритие – неколку илјади страници, кои никогаш не беа објавени во јавноста, а ги откриваа наводните планови на Вашингтон за нуклеарна војна со Советскиот Сојуз и Кина, објави Њујоркер.
Работел за огранокот „Корпорација“, огранок на воздухопловните сили со седиште во Лос Анџелес, за време на Студената војна во 1959 година, како и за елитна единица која се занимавала со обликување на американската нуклеарна стратегија и начини за контрола на нуклеарното оружје.
Неговата работа вклучуваше редовни консултации со Пентагон. Откако Џон Кенеди беше избран за претседател во 1961 година, Елсберг брзо стана ѕвезда во подем, наведува Њујоркер, додавајќи дека Елсберг работел за Роберт Мекнамара, секретар за одбрана на Кенеди.
„Документите на Пентагон“ доведоа до забрзан крај на војната во Виетнам, пад на популарноста на администрацијата на Никсон, која на секој начин се обидуваше да го блокира нивното објавување во „Њујорк тајмс“, како и многу влијателните пресуди на Врховниот суд на САД и инспирираа други свиркачи во иднина.
Знаењето кое го стекнал во тој период, како што повеќепати има кажано, му било исклучително тешко. Тој знаел сè за „класифицираните информации што американската јавност има право да ги знае“.
„Тоа е единствената вистинска работа. Ако јавноста знаеше, политичкиот притисок за завршување на војната би бил преголем“, смета Елсберг. Овој заклучок го принуди да ги објави „Документите на Пентагон“ во 1971 година – 7.000 страници документи кои открија бројни лаги и измами на администрациите на неколку американски претседатели – Хари Труман, Двајт Ајзенхауер, Џон Кенеди и Линдон Б. Џонсон.
Документите го покажаа степенот на политичко и воено учество на САД во Виетнам од 1945 до 1967 година. „Документите на Пентагон“ без сомнение докажаа дека администрацијата на Линдон Б. Џонсон, како и другите претседатели, систематски го лажеле народот и Конгресот.
Вашингтон тајно го прошируваше учеството во своите операции во Виетнам, како и нападите во крајбрежните области на Северен Виетнам. Покрај тоа, беше скриен и бројот на американските жртви во војната. Иако функционерите зборуваа оптимистички за војната и најавуваа победа, знаеја дека всушност губат. Во 1967 година, министерот за одбрана Роберт Мекнамара го советуваше Џонсон да ја прекине војната.
Храброста на Елсберг придонесе за несомнената промена на мислењето на јавното мислење за војната во Виетнам и нејзиниот забрзан крај, но и го означи почетокот на крајот на режимот на Никсон.
Затоа многумина го нарекуваат „татко на свиркачите“ и инспирација за многумина по него да дејствуваат во општ интерес и да откриваат државни тајни и покрај тоа што тоа е незаконско. Поранешниот главен уредник на „Гардијан“ Алан Расбриџер вели дека Елсберг ги обликувал Едвард Сноуден и Џулијан Асанж.
И покрај тоа што беше обвинет пред федералниот суд во Лос Анџелес за кражба на документи, шпионажа и завера, судијата го отфрли целиот случај пред да изрече казна поради сериозни и флагрантни прекршувања на судскиот процес од страна на властите, вклучително и нелегалното прислушување.
Дури и по „Документите на Пентагон“, Елсберг продолжи со својата мисија да ја контролира владата и да ги повикува идните администрации на одговорност. Во декември минатата година тој откри дека бил во контакт со Џулијан Асанж во врска со објавите на Викиликс.
Кога во февруари годинава му беше дијагностициран рак на панкреасот, му беше кажано дека има уште три до шест месеци живот.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.

Свет
Објавен документ, царините на САД за увоз на автомобили официјално стапија на сила

Во сила стапија царините од 25 отсто за автомобилите и лесните камиони од странско производство, а автоделовите ќе бидат покриени најдоцна до 3 мај, пренесува АФП повикувајќи се на известување објавено во Федералниот регистар.
Во известувањето се објаснува зошто се воведени царините.
„Оваа одлука следи по истрагата на американското Министерство за трговија од 2019 година, која заклучи дека зголемениот увоз на автомобили и автоделови ја загрозува националната безбедност на САД. Ситуацијата дополнително се влоши по пандемијата Ковид-19, која ги изложи слабостите во синџирите на снабдување“, се наведува во одлуката.
„Американската автомобилска индустрија се соочи со недостиг на делови, материјали и работна сила, додека странските индустрии пораснаа поради агресивните субвенции. Според наводите на одлуката на Трамп, денес само околу половина од автомобилите што се продаваат на тој пазар се произведуваат во САД“, се додава.
Царини за автоделови најдоцна до 3 мај
Царините ќе ги опфатат и автоделовите, но се очекува таа да стапи во сила најдоцна до 3 мај 2025 година. Царинската служба на САД строго ќе ја следи декларираната американска содржина на автомобилите за да обезбеди усогласеност со новите царини, се наведува во документот.
Администрацијата на Трамп вели дека царините ќе останат во сила додека не се утврди дека повеќе не се неопходни за заштита на националната безбедност.
Свет
(Видео) Трамп наметна царини од 20 отсто за ЕУ, се обрати Фон дер Лајен: „Последиците ќе бидат страшни“

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, ги коментираше царините на Трамп во видео обраќање на неколку јазици: на англиски, германски и француски.
Американските царини се „тежок удар“ за глобалната економија и Европската унија подготвува контрамерки доколку преговорите не успеат, изјави претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен.
„Веќе го финализираме првиот пакет контрамерки како одговор на царините за челик“, рече таа во изјавата прочитана пред Самитот на партнерството меѓу ЕУ и Централна Азија.
The universal tariffs announced by the US are a major blow to businesses and consumers worldwide.
Europe is prepared to respond.
We'll always protect our interests and values.
We're also ready to engage.And to go from confrontation to negotiation ↓ https://t.co/WbXqsN4ZX7
— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) April 3, 2025
„Дополнително подготвуваме нови контрамерки за заштита на нашите интереси и нашите компании, доколку преговорите не успеат“, заклучи таа.
Фон дер Лајен вели дека последиците од американските царини ќе бидат „огромни“.
„Глобалната економија ќе претрпи голема штета, неизвесноста ќе се зголеми и ќе се поттикне понатамошен протекционизам. Последиците ќе бидат страшни за милиони луѓе ширум светот, особено за најранливите земји кои сега се предмет на највисоките американски царини“, рече Фон дер Лајен.
На прес-конференција, таа додаде дека сите компании, „големи и мали“ ќе страдаат „од првиот ден“, погодени од прекини во синџирот на снабдување, поголема неизвесност и „тешка бирократија“.
„Трошоците за водење бизнис со САД драстично ќе се зголемат“, рече таа.
„Покрај тоа, се чини дека нема ред во овој хаос. Нема јасен пат низ сложеноста и хаосот што ги погодува сите трговски партнери на САД“, истакна фон дер Лајен.
Трамп претходно најави минимална царина од 10% за повеќето стоки увезени во Соединетите Американски Држави, со повисока стапка од 20% за Европската унија, што дополнително ја интензивира глобалната трговска војна која се заканува да ја зголеми инфлацијата и да го забави економскиот раст во САД и во светот.
Свет
Кина вети решителни контрамерки против царините на Трамп

Кинеското Министерство за трговија ги повика САД „веднаш да ги повлечат овие еднострани царински мерки и соодветно да ги решат трговските спорови преку еднаков дијалог со своите партнери“.
„Кина цврсто се противи на овој потег и ќе преземе решителни контрамерки за да ги заштити своите права и интереси“, рече портпаролот.
Претходно, кинеската државна новинска агенција Ксинхуа објави коментар во кој царините ги нарече „самоуништувачко насилство“ и го обвини Трамп дека „трговијата ја претвори во премногу поедноставена игра на одмазда“.
Кина е можеби најтешко погодена од објавата на Трамп, бидејќи е воведена дополнителна царина од 34% за сите кинески стоки – покрај постојните 20%.