Свет
Сè што треба да знаете за протестите во Иран
Ако штотуку дознавте за растечките протести во Иран, имаме брз преглед на тоа што стои зад оваа тековна ситуација.
Протестите започнаа на 28 декември во Техеран и се проширија на повеќе од 280 локации во 21 провинција. Демонстрациите првично беа фокусирани на економијата, но наскоро се проширија и на политички прашања, со скандирање антивладини пароли.
На 9 јануари, властите воведоа национален прекин на интернетот, откажани се телефонските повици и летови, а иранските новински веб-страници се ажурираат само повремено.
Причини за протестите
– Падот на вредноста на иранската валута и рекордно нискиот курс на доларот.
– Економска криза, влошена по повторното воведување санкции од САД во 2018 година.
– Влијание од војната во јуни 2025 година, кога Израел и САД извршија напади врз нуклеарни објекти во Иран.
– Зголемување на цените на основните продукти (масло, месо, ориз, сирење). Пример: табла со јајца од 280.000 томани порасна на 500.000 томани (≈ 10,4 евра). Пет литри масло за готвење од 470.000 томани порасна на 1.200.000–1.400.000 томани (≈ 27,6–32,2 евра).
Насилство и реакции
Најинтензивни судири има во западниот дел на Иран, но имало судири и во централните и јужните провинции.
– Во провинцијата Илам, демонстрантите биле пречекани со огнено оружје од безбедносните сили. Овој настан е познат како „Крвава сабота“.
– Во регионалната болница, безбедносните сили апселе повредени демонстранти и нивни роднини.
И покрај прекинот на интернетот, кратки видеа покажуваат демонстранти како скандираат околу огништа во Техеран и други области.
Како реагира власта?
– Претседателот Масуд Пезешкијан ја повика владата да ги слушне легитимните барања на демонстрантите.
– Врховниот лидер ајатолах Али Хамнеи предупреди дека демонстрантите „ги уништуваат своите улици за да го направат среќен претседателот на друга земја“ (мислејќи на Доналд Трамп) и дека нема да толерира луѓе кои дејствуваат како „наемници за странци“.
– Шефот на судството Голамхосеин Мохсени-Ејеи изјави дека казните за демонстрантите ќе бидат „одлучни, максимални и без никакво попуштање“.
Распространетост на протестите
До 8 јануари, протестите биле забележани во 46 градови во 21 провинција. Курдските опозициски групи ја изразија целосната поддршка за протестите и побуните против Исламската Република.
Претходни протести
Протести во Иран не се новост: имало немири во 1970-тите, 1990-тите и почетокот на 2000-тите.
– Во 2022 година, земјата се соочи со протести поради зголемување на цените, вклучително и на лебот, по смртта на 22-годишната курдска жена Махса Амини во притвор на полицијата за морал.
– За време на неколкумесечниот безбедносен притисок, над 500 лица загинаа, а над 22.000 беа уапсени.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
(Фото+видео) Украински напад врз руска фабрика за ракети – 11 лица повредени
Единаесет лица се повредени во напад со беспилотно летало врз фабрика за производство на ракети во Удмуртија, Русија. Три од нив се хоспитализирани, од кои едно лице е во тешка состојба.
Регионалниот лидер, Александар Бречалов, потврди дека нападот предизвикал материјална штета и жртви.
Ukraine 🇺🇦 has carried out one of its most high-value long-range strikes of the war, striking the Iskander ballistic missile production plant in Votkinsk, Russia
Flamingo cruise missiles flew ~1,300km from the frontline striking at least 1 of the 19 major facilities at the plant pic.twitter.com/axi3W9TRGU
— Ukraine Battle Map (@ukraine_map) February 21, 2026
Фабриката „Воткина“ е стратешко државно одбранбено претпријатие и една од најважните фабрики за ракети во Русија. Таа произведува балистички ракети со краток дострел „Искандер-М“, кои често се користат во напади врз Украина, како и интерконтинентални балистички ракети „Топол-М“. Фабриката е осомничена и за производство на новите руски ракети „Орешник“.
❗️An attack on a Russian missile plant in Votkinsk, Udmurtia, Russia.
1,400 km from the border with Ukraine.
The plant produces Iskander-M missiles, as well as Yars, Topol and Oreshnik missiles.
It is under US, EU, Japan, Switzerland, Ukraine sanctions. pic.twitter.com/vSdxJtFrmg
— Anton Gerashchenko (@Gerashchenko_en) February 21, 2026
Според локални очевидци и украински воени блогери, нападот бил извршен со беспилотни летала и крстосувачки ракети „Фламинго“. На социјалните мрежи се појавија фотографии и видеа од експлозиите и големи облаци чад што се издигнуваат над фабриката. Жителите на Воткинск рекле дека слушнале најмалку три експлозии и зуење на беспилотни летала.
On Russian Telegram: Confirmation of a Flamingo strike
The plant producing "Iskanders" and "Orekhnik" was attacked in Udmurtia, — OSINT analysis by ASTRA
ASTRA analyzed eyewitness footage and concluded that the JSC "Votkinsk Plant" was hit during the night attack. The video… pic.twitter.com/MGb1AJch86
— Beefeater (@Beefeater_Fella) February 21, 2026
Руското Министерство за одбрана соопшти дека противвоздушната одбрана соборила 77 украински беспилотни летала над повеќе региони, вклучувајќи го Крим и Азовското Море. Поради нападот, аеродромите во Ижевск и околните градови привремено ги прекинаа операциите.
💥 Strike hits Russian missile plant in Udmurtia.
Officials say the target was the Votkinsk Plant linked to production of Oreshnik and Iskander-M missiles. pic.twitter.com/M7f7ZE1hJZ
— UNITED24 Media (@United24media) February 21, 2026
Свет
Макрон ја поздрави пресудата на Врховниот суд против царините на Трамп
Францускиот претседател, Емануел Макрон, ја поздрави одлуката на американскиот Врховен суд да ги поништи царините што претседателот на САД, Доналд Трамп, ги воведе минатата година, нагласувајќи дека е добро да има контрола и рамнотежа во владеењето на правото и демократијата.
„Не е лошо да постои Врховен суд и владеење на правото во демократијата“, рече Макрон и додаде дека Франција ќе ги разгледа последиците од глобалните царини од 10 отсто што Трамп ги воведе синоќа, пренесува Ројтерс.
Доналд Трамп, пак, порача дека САД не планираат да им враќаат пари на компаниите по поништените царини и ги критикуваше судиите кои гласаа за укинување на мерките, нарекувајќи ги „нелојални“ и потенцијално под влијание на странски интереси. Тој исто така најави и отворање на истраги за заштита на САД од некоректни трговски практики на други земји и компании.
Свет
Трамп не планира да им враќа пари на компаниите поради укинувањето на царините
Американскиот претседател, Доналд Трамп, изјави дека САД не планираат да им враќаат пари на компаниите, откако Врховниот суд ги поништи царините што тој ги воведе минатата година за низа странски земји.
На конференцијата за новинари во Белата куќа, Трамп рече дека неговиот тим не предвидува поврат на средства и додаде дека верува оти случаите ќе завршат на суд во следните неколку години.
„Напишаа ужасна, погрешна одлука, скоро како да не ја напишале паметни луѓе. На крај ќе бидеме на суд наредните пет години“, рече Трамп.
Судот со шест гласа за и три против одлучи дека Трамп ги надминал своите овластувања кога го искористил Законот за вонредни федерални состојби од 1977 година (IEEPA) за воведување реципрочни глобални царини.
Американските увозници кои минатата година плаќале царини можеби ќе побараат поврат на средства од Агенцијата за царини и гранична заштита, што би можело да чини милијарди долари, иако дел од трошоците можеби веќе ги префрлиле на потрошувачите.
Трамп, исто така, предупреди дека земјите кои, според него, лошо постапувале кон САД ќе „платат цена за тоа“, додека оние кои биле „добри кон Америка“ ќе бидат „многу добро третирани“.
Без да даде конкретни докази, Трамп повтори дека странски интереси влијаеле на одлуката на Врховниот суд да ги укине царините.
„Мислам дека странските интереси ги претставуваат луѓе со големо влијание. Тие имаат големо влијание на Врховниот суд, дали преку страв, почит или пријателства, не знам. Но, ги познавам некои од луѓето од другата страна и не ми се допаѓаат. Мислам дека се вистински ѓаволи“, заклучи Трамп.

