Свет
Шарл Мишел: ЕУ и кандидатите да бидат подготвени за проширување до 2030 година
Европската унија и земјите кандидати мора да бидат подготвени за проширување до 2030 година, изјави претседателот на Европскиот совет, Шарл Мишел и порача дека следниот бран на проширување на ЕУ претставува геополитички императив и „нов состанок со историјата“.
Во Брисел, на церемонијата по повод 20-годишнината од големото проширување на ЕУ, која се одржа на првиот ден од состанокот на министрите за внатрешни работи на ЕУ, Мишел истакна дека 2004 година, кога десет земји пристапија во ЕУ, ја одбележа повторно обединување на „поделениот континент“.
„Денес, 20 години подоцна, војната се врати во Европа. Следниот бран на проширување е повторно рандеву со историјата, повторно е геополитички императив“, рече Мишел. Тој нагласи дека проширувањето е камен-темелник на стратешкиот суверенитет на ЕУ.
„И ние, земјите кандидати и институциите на ЕУ, имаме многу работа.
„Би сакал да го повторам моето цврсто верување дека мора да бидеме подготвени од двете страни за проширување до 2030 година“, рече Мишел.
Тој објасни дека за кандидатите тоа значи спроведување на неопходните реформи и решавање на сите билатерални спорови, а за ЕУ реформа на програмата и буџетот и процесот на одлучување.
„Тестот на нашата генерација е да ја направиме оваа Европа, нашата Европска унија, посилна, посуверена, повлијателна, поинтегрирана и пообединета. Повторно сме на прагот на уште еден историски момент за нашата Унија. Имаме состанок со историјата. Ајде да го фатиме со двете раце“, изјави Мишел. Тој потсети дека од 2004 година, 13 нови членки се приклучија на ЕУ поради желбата да станат дел од „светот на слободата и просперитетот“.
Од друга страна, како што наведе, ЕУ имала морална обврска да одговори на „повикот на историјата“ како мотив, но имала и стратешки интерес.
„Големата експанзија од 2004 година беше трансформативен настан за нашиот континент. За новите членки, влезот во нашето семејство на ЕУ претставува моќен мотор за поголем просперитет, спектакуларниот раст на нивниот БДП е најдобар доказ“, рече Мишел и посочи дека големото проширување на ЕУ даде поголемо глобално влијание.
Од друга страна, како што наведе, оптимизмот што владеел во 2004 година изгледа далечен.
„Денес се соочуваме со три големи шокови. Првиот шок со кој се соочува нашиот природен свет: климатските промени и биолошката разновидност. Второ, шокот на технологијата: дигиталната револуција и вештачката интелигенција и влијанието врз нашите општества. И трето, шокот од хаотичната геополитичка транзиција“, рече Мишел.
Во овој контекст, тој изјави дека светскиот поредок е разнишан, што, како што рече, се случува на европско тло, каде Русија води војна против Украина. Тој тврди дека ЕУ, земјите кандидати и Африка се цел на хибридни напади на Кремљ, кој, како што рече, има за цел да го уништи европскиот сон бидејќи се плаши од слободата и демократијата на својот праг.
Тој оцени дека Европејците со децении ги земале мирот, безбедноста и просперитетот „здраво за готово“ и станале премногу зависни од енергијата од Русија, клучните суровини од Кина, па дури и од одбраната од САД.
Сега треба да го надополниме изгубеното време“. Имаме стратегија: таа се нарекува европски суверенитет или стратешка автономија.
„Суверенитетот значи дека стануваме посилни, повлијателни и повеќе ја контролираме нашата судбина“, рече Мишел, додавајќи дека суверенитетот се заснова на три столба.
Како што појасни, првото се демократските вредности и принципи, второто е градење силна и конкурентна економија и третото градење на одбранбената готовност на ЕУ.
„Сите разбираме дека безбедноста и одбраната не се теоретски и важно е да ги развиеме нашите сопствени алатки, сопствените способности и да ги зајакнеме нашите индустриски одбранбени способности. „Мораме да инвестираме повеќе во Европа и да развиваме европски водечки проекти, како што е Железната купола“, рече Мишел.
Неформалниот состанок на Советот на ЕУ за општи работи почна вчера во Брисел, на кој министрите за внатрешни работи на ЕУ ќе разговараат за процесот на проширување на ЕУ во серија работни сесии. Како што е најавено, тема ќе бидат и разговорите за владеење на правото во рамките на процесот на проширување со десет партнери со европска перспектива.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Прекинот на интернетот во Иран трае веќе втора недела
Прекинот на интернетот во Иран влезе во втората недела, а според организацијата „Нет блокс“, режимот го блокирал пристапот до мрежата повеќе од 180 часа.
Иако можноста за повици во странство беше обновена претходно оваа недела, интернет услугите сè уште се недостапни.
Ваквата ситуација го отежнува, иако не и целосно невозможно, добивањето информации, слики и видеа од земјата во реално време. Во исто време, им помага на властите во Техеран во обидот да го контролираат наративот за протестите и немирите.
Фото: depositphotos
Европа
(Фото) Макрон се појави пред војниците со црвено и отечено око
Емануел Макрон се појави со црвено око за време на неговото годишно обраќање пред француските војници. Тој се пошегува, користејќи ја можноста да повика на зајакнување на воената моќ на Франција.
Францускиот претседател го спореди својот проблем со очите со песната „Eye of the Tiger“, велејќи дека тоа е знак на решителност и предупредување дека Франција може да остане слободна во „брутален свет“ само ако другите се плашат од неа и ако е моќна.

epa12650914 French President Emmanuel Macron delivers a speech during a visit to the Istres Air Force Base in Istres, southern France, 15 January 2026. The French president travelled to the Istres airbase to present his New Year’s wishes to the armed forces. EPA/PHILIPPE MAGONI / POOL
Повикувањето на насловната песна од филнот „Роки III“ од 1980-тите години дојде откако Макрон ја прогласи француската армија за „најефикасна“ во Европа, додавајќи дека таа мора да стане посилна и побрза. Пред говорот, кој започна со објаснување за неговиот изглед, Макрон носеше очила за сонце додека ги прегледуваше војниците.
„Ве молам извинете за грдиот изглед на моето око. Тоа е, се разбира, нешто сосема безопасно“, рече Макрон. „Сфатете го како ненамерна референца на „Eye of the Tiger“… за оние кои ја разбираат референцата, тоа е знак на решителност.“

epa12651821 French President Emmanuel Macron delivers a speech as he visits the Istres military air force base, southern France, 15 January 2026. The French president travelled to the Istres airbase to present his New Year’s wishes to the armed forces. EPA/PHILIPPE MAGONI / POOL
Тој го искористи своето новогодишно обраќање до војниците во воената база во јужна Франција за да најави поголеми трошоци за одбрана. Тој рече дека сака да ги помести плановите за буџет за одбрана од 64 милијарди евра од 2030 на 2027 година, со 3,5 милијарди евра за забрзување на вооружувањето на Франција достапно оваа година.
Свет
Саудиска Арабија, Катар, Турција и Оман испратија предупредување до Трамп
Саудиска Арабија, Катар, Турција и Оман го повикаа американскиот претседател Доналд Трамп да не започнува воздушни напади врз Иран, стравувајќи дека таков потег на Вашингтон би можел да доведе до голем и нерешлив конфликт на Блискиот Исток. Лобирањето од страна на долгогодишните сојузници на САД се чини дека помогна да се убеди Трамп засега да се воздржи од воена акција.
Дипломатски напори и сложени односи
Саудискиот министер за надворешни работи, принцот Фајсал бин Фархан, вчера телефонски разговараше со своите колеги од Иран, Оман и Турција. Во случајот на Саудиска Арабија, воздржаноста се одрази и во нивното одбивање да го отстапат својот воздушен простор на САД за можни напади.
Иран останува политички изолиран од заливските држави, делумно поради неговото одбивање да поддржи решение за две држави за Палестина и споровите околу трите острови во Заливот на кои право полагаат Обединетите Арапски Емирати, поддржани од Советот за соработка во Персискиот Залив.
И покрај ова, иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, оствари серија посети на арапските престолнини во обид да ги подобри односите. Минатата година тој го посети Бахреин, првиот ирански министер што го стори тоа од 2010 година, а четири пати го посети Каиро во обид да ги обнови врските што беа прекинати во 2016 година. Односите меѓу Саудиска Арабија и Иран, некогаш најзатегнати на Блискиот Исток, се подобруваат веќе три години, објавува „Гардијан“.
Регионална безбедност и влијание на Израел
Сите заливски држави се исто така свесни за потенцијалните нарушувања што Иран би можел да ги предизвика во поморскиот сообраќај во Заливот. Арагчи неодамна се обиде да ги убеди заливските држави дека Иран претставува помал ризик за глобалната стабилност од Израел.
Овој аргумент стана поубедлив откако Израел ја бомбардираше Доха минатиот септември во обид да ги убие преговарачите на Хамас кои живееле во катарската престолнина речиси една деценија. Израелците не успеаја да ги погодат своите примарни цели, но наводно убиле пет пониско рангирани членови на групата.
Соединетите Американски Држави, кои не биле однапред информирани за нападите, се извинија директно на катарскиот емир и понудија нови безбедносни гаранции на Доха за да ја заштитат од понатамошни израелски напади. Катар потоа го обвини Израел дека се обидува да саботира каква било шанса за мир во регионот. Специјалниот претставник на САД, Стив Виткоф, ја поддржува улогата на Катар како глобален посредник.
Стравови од нестабилност и повици за дијалог
Арагчи им ги објасни на арапските лидери причините на Техеран за потиснување на протестите. Иако многу земји во регионот длабоко замеруваат за делувањето на иранските посреднички сили во Либан, Ирак и Јемен, малкумина би го поздравиле соборувањето на авторитарниот режим преку улични протести поттикнати од падот на животниот стандард.
Таквиот исход би можел да доведе до нова демократска транзиција или дури и до фрагментација на Иран, што би поставило опасен преседан. На пример, Саудиска Арабија неодамна го задуши востанието во јужен Јемен кое го загрози интегритетот на земјата, додека военото раководство на Египет инвестираше голема енергија во потиснување на повиците за реформи во човековите права.
Портпаролот на Министерството за надворешни работи на Катар, Маџед ал-Ансари, им рече на новинарите: „Главните предизвици во регионот – а зборуваме за внатрешни и надворешни предизвици во различни земји – бараат од сите нас да се вратиме на преговарачката маса“.
Министерот за надворешни работи на Турција, Хакан Фидан, исто така, повика на дијалог. „Се надеваме дека Соединетите Американски Држави и Иран ќе го решат ова прашање меѓу себе – или преку медијатори, други актери или преку директен дијалог. Внимателно ги следиме овие случувања“.

