Одлуката на Трамп за моделите со вештачка интелигенција ги потврдува најлошите стравови на Европа

Вештачката интелигенција брзо станува стратешка предност што ветува економски просперитет и воена супериорност на оние што со неа владеат. Но, додека лидерите на Г7 се собираат во Франција на третиот ден од нивниот самит за да разговараат за вештачката интелигенција, атмосферата е напната.

Стравувањата од потенцијален „прекинувач за гасење“ на САД ретко изгледаа пореални, особено откако администрацијата на Трамп им го прекина пристапот до најмоќните модели на Антропик на странските партнери. Одлуката фрли сенка врз самитот и ги потврди најдлабоките стравови на Европа, давајќи нов импулс на нејзината агенда за технолошки суверенитет, објавува „Еуроњуз“.

Блокада од САД
Вашингтон воведе контрола на извозот минатиот петок, блокирајќи го пристапот до моделите Fable 5 и Mythos 5 за сите странски државјани. Компанијата што ги разви, Anthropic, мораше „ненадејно да го оневозможи“ пристапот до двата модели за да се усогласи со одлуката.

Ограничувањата, а особено брзината со која беа воведени, потврдија еден од најлошите стравови на Европа: дека Соединетите Држави би можеле да го прекинат пристапот до нивната најмоќна технологија во секој момент. Националната безбедност беше наведена како оправдување.

Се вели дека моделите Fable 5 и Mythos 5 имаат невидени можности за идентификување и искористување на сајбер ранливостите, што ги прави моќни алатки за хакирање.

Но, ненадејното прекинување на пристапот до најнапредните модели на вештачка интелигенција во светот ги изненади европските и другите западни сојузници, соочувајќи ги со последна проверка на реалноста: пристапот до американската технологија во ерата на Трамп повеќе не е загарантиран.

Разочарување во Брисел
Од Брисел велат дека мерките за справување со сериозните ризици што ги носи сè помоќната вештачка интелигенција се оправдани, но дека тие не треба да дискриминираат доверливи партнери. „Ние сме доверлив партнер. Ве предизвикувам да најдете посигурен партнер од Европа“, рече Томас Рение, портпарол на Европската комисија за технолошки суверенитет.

Расположението во политичките кругови на ЕУ е особено лошо. Ограничувањата за извоз од САД доаѓаат токму кога Брисел се подготвува да се приклучи на алијансата Pax Silica, која ја предводи Вашингтон за да обезбеди глобални синџири на снабдување со чипови за вештачка интелигенција и клучни минерали.

Овој потег беше удар за застапниците на блиските трансатлантски врски, кои сакаат западните земји да покажат единство пред ривалите како Кина.

Контролата на извозот неизбежно ќе фрли сенка врз дебатата за вештачката интелигенција на самитот на Г7. На работниот ручек ќе присуствува и извршниот директор на Антропик, Дарио Амодеј, што ќе им даде на сојузниците на САД ретка можност директно да ги искажат своите загрижености со Трамп.

Борбата за технолошки суверенитет
„Мораме да ја воспоставиме американската вештачка интелигенција како златен стандард низ целиот свет и да обезбедиме нашите сојузници да се потпираат на американската технологија“, се наведува во Акцискиот план за вештачка интелигенција на администрацијата на Трамп, објавен во јули 2025 година.

САД доминираат во секторот, со пет американски извршни директори за технологија кои присуствуваат на самитот на Г7, во споредба со по еден од секоја од другите земји учеснички. Сепак, долгорочната цена на ограничувањата за извоз на крајот би можела да ја сноси американската технолошка индустрија.

„Технологијата сè повеќе станува стратешка предност. Европа мора да може да работи според свои услови“, рече Рение, нарекувајќи го настанот уште еден доказ дека ЕУ мора да го зајакне својот технолошки суверенитет.

Претседателот на САД, Доналд Трамп, претходно ја промовираше агендата на ЕУ за технолошка независност, убедувајќи ги Европејците во потребата од градење домашни алтернативи и намалување на стратешката зависност од странски добавувачи, без разлика дали се американски или кинески.