Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, денес изјави дека НАТО е обединет во поддршката на Украина и ќе продолжи да инвестира во одбраната и воената индустрија, што, како што рече, е клучно за безбедноста на тој воен сојуз.

Тој го изјави ова на прес-конференцијата по состанокот на министрите за одбрана на земјите од Алијансата, што се одржа денес во седиштето на НАТО во Брисел.

„Многу продуктивен состанок на министрите на НАТО. Денешната дискусија беше фокусирана на зајакнување на нашите сојузи и соработка, како и на континуирана поддршка за Украина“, рече Руте.

Тој потсети на одлуката од минатогодишниот самит во Хаг дека земјите-членки се обврзани да инвестираат 5 проценти од својот БДП во одбраната и безбедноста, оценувајќи дека доказите за напредок во спроведувањето на оваа обврска се очигледни.

„Разговаравме за клучниот напредок што го прават сојузниците во развојот на планот за инвестиции од 5 проценти. Сојузниците јасно ставија до знаење дека се решени да ги исполнат целите за капацитет“, рече Руте.

Тој додаде дека некои членки, како што се Данска, Естонија, Латвија, Литванија и Полска, веќе се на или над оваа поставена инвестициска граница, додека други, како што е Германија, се на пат да ги удвојат своите инвестиции во рок од само неколку години.

„Овие инвестиции се клучни за нашата безбедност. Но, ако сојузниците инвестираат повеќе, природно е зголемената побарувачка да биде придружена со зголемена понуда. Ни требаат и квантитет и квалитет. И ни требаат брзо. Повеќе воздушна одбрана, повеќе муниција и повеќе трошоци за одбрана низ целиот сојуз. Ова значи градење на сопствена индустрија и проширување на производствените линии од двете страни на Атлантикот. Тоа исто така значи заедничка работа, споделување знаење и експертиза. И тоа е нешто во што НАТО е многу добар“, рече Руте, пренесува Танјуг.

Тој додаде дека мултинационалната соработка се подобрува со цел брзо воведување нови технологии како што се системи за прецизен удар со долг дострел и системи за одбрана од балистички ракети.

„Додека работиме на поддршка на Украина и ѝ го обезбедуваме она што ѝ е потребно за да го зачува својот суверенитет – особено во областа на воздушната одбрана – истовремено ги поддржуваме нејзините исклучителни иновации, вклучително и во областа на беспилотните летала и технологиите против беспилотни летала. Сојузниците соработуваат директно со украинската индустрија, го поддржуваат производството во Украина, но и заедничкото производство со Украина во други земји“, рече Руте.

Тој изјави дека очекува дополнителни најави за помош на состанокот на Контакт групата за одбрана на Украина.

„Како што реков минатата недела во Киев, НАТО ја поддржува Украина. Нашата безбедност е меѓусебно поврзана. И сите сакаме оваа брутална војна да заврши со праведен и траен мир. Сојузниците се обединети – во нивната поддршка за Украина и во нивната решеност да ја бранат секоја педа од територијата на Алијансата. Мисијата „Арктички чувар“, која ја започнавме вчера, го прави ова јасно уште еднаш. Какви и да се предизвиците за нашата безбедност, најдобро ги решаваме кога дејствуваме заедно. НАТО ќе продолжи да го прави тоа, за да ги заштити милијардата наши граѓани“, рече Руте.

На прашањето на новинарите какви лекции можат да се извлечат од кризата што се случи пред неколку недели, кога американскиот претседател Доналд Трамп ја објави можноста за окупација на Гренланд, Руте одговори дека НАТО е посилен кога Европејците преземаат поголема одговорност и покажуваат поголемо лидерство во рамките на Алијансата.

„Токму тоа го прават во моментов. Значи, САД можат истовремено да се справат со други предизвици, како што се Индо-Пацификот и Западната хемисфера, а сепак да одржуваат силно нуклеарно и конвенционално присуство во Европа. Сето тоа го прави овој сојуз уште посилен“, рече Руте.

Поранешната долгогодишна германска канцеларка, Ангела Меркел (71), денес ги негираше медиумските извештаи дека би можела да биде кандидат за функцијата претседател.

Од кабинетот на Меркел изјавија за весникот „Тагешпигел“ дека тврдењата на весникот „Билд“ дека поранешната канцеларка (2005-2021) би можела да се врати во политиката и да ја разгледа можноста да биде кандидат за претседател на Германија се „апсурдни“.

„Билд“ претходно изјави дека постои загриженост во врвот на Христијанско-демократската унија (CDU), која Меркел ја водеше 18,5 години, бидејќи Зелените би можеле да ја предложат за наследник на Франк-Валтер Штајнмаер.

Досега, ниту еден од германските канцелари не ја презеде функцијата претседател, кој го избира Парламентот и има значително помали овластувања од шефот на владата.

Одлуката за наследникот на Штајнмаер ќе ја донесе Бундестагот на почетокот на 2027 година.

Поранешниот генерален секретар на НАТО и поранешен премиер на Данска, Андерс Фог Расмусен, оцени дека Северноатлантската алијанса без учеството на САД „не значи ништо“, посочувајќи дека европските земји сè уште во голема мера зависат од Вашингтон кога станува збор за безбедноста.

Во интервју за „Политико“, Расмусен рече дека евентуалното дистанцирање на САД од Алијансата ќе ја стави Европа пред сериозен предизвик и ќе ја принуди да ги преиспита сопствените одбранбени капацитети.

„Јасно е дека НАТО не значи ништо без САД. Затоа, ако САД одлучат да не учествуваат во НАТО или да го игнорираат, Европејците ќе мора да создадат европски НАТО, во чиј центар ќе биде коалиција од спремни, способни и подготвени европски земји да ја бранат Европа“, изјави тој.

Во исто време, Расмусен ги отфрли тезите за целосен прекин на трансатлантските односи, оценувајќи дека таквото сценарио е „фантазија“ која нема основа во реалноста. Според него, европските земји се премногу зависни од американските воени капацитети, разузнавачка поддршка и стратешки нуклеарен чадор за да можат да функционираат без САД на краток рок.

Сепак, тој истакна дека во Европа е забрзан процесот на таканареченото „намалување на ризикот“, односно напорот за намалување на прекумерната зависност од надворешни партнери во клучните безбедносни и одбранбени сегменти. Овој процес, како што може да се заклучи од неговите зборови, не подразбира раскинување со САД, туку зајакнување на сопствените капацитети во рамките на постојниот сојуз.

Во исто време, во рамките на Европската унија се зборува сè погласно за потребата од создавање поавтономна одбранбена рамка. Европскиот комесар за одбрана и вселена, Андријус Кубилијус, претходно како стратешки приоритет на Унијата ја посочи подготвеноста за воспоставување одбранбен сојуз и постепена замена на американските сили со европски капацитети.

Кубилијус нагласи дека формирањето на вистинска Европска одбранбена унија е првиот чекор кон стратешка независност на Брисел. Овој концепт подразбира зајакнување на заедничките воени структури, координација на индустриските и технолошките ресурси, како и поголема финансиска одговорност на европските членки за сопствената безбедност.

Помеѓу јасната зависност од САД и амбицијата за поголема независност, Европа на тој начин се наоѓа во сложена рамнотежа. Проценката на Расмусен дека НАТО без Америка „не значи ништо“ е предупредување, но и потсетник дека евентуалната промена во американската политика би можела да ги забрза процесите што веќе се наѕираат во рамките на Европската Унија, анализираат медиумите.