Македонија
Лингвистите апелираат: Не прифаќајте разговори за јазик, нација и историја
„Прифаќањето договори за добрососедство, анекси и слично, во кои македонскиот јазик ќе биде заменет со синтагми од типот – официјален јазик на РС Македонија или македонски јазик според Уставот се неприфатливи, бесмислени и самоуништувачки и нема да бидат на штета само на Македонците во Република Македонија или надвор од неа туку ќе бидат и на штета на сите говорители на македонскиот јазик. Имајќи го предвид сево ова, упатуваме апел до преговарачите од македонската страна да не прифаќаат разговори за категории, како јазик, нација и историја, за кои не може да се преговара и да ги чуваат македонските државни и национални вредности, како и идентитетските обележја. Ова е ставот на лингвистите од Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“ – Скопје за статусот на македонскиот јазик во преговорите меѓу Македонија и Бугарија.
По последните случувања поврзани со можното отворање преговори со ЕУ за членство и со барањата на Бугарија да не се именува нашиот јазик како македонски, туку како официјален јазик на РС Македонија, научните работници во Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“ – Скопје го изнесоа својот став.
„Кога го имаме предвид јазикот, треба да се осврнеме на Европската повелба на фундаментални права, чиј чл. 22 гласи: ‘Унијата ќе ја почитува културната, религиозната и јазичната разноликост’. Сметаме дека при сите разговори што ги опфаќаат јазичните и идентитетските прашања секоја земја членка на ЕУ мора да ја почитува оваа европска определба. Всушност, овој член ги поставува како беспредметни притисоците од Бугарија, но го поставува и прашањето за отсуство на реакција од ЕУ во врска со споменатите притисоци.
Во однос на изнесените негаторски ставови од бугарска страна и ставовите дека наводно македонскиот јазик бил создаден во 1944 година, треба да го имаме предвид развојниот процес на македонскиот јазик. Во лингвистиката се прифатени и научно се фундирани фактите дека дијалектната диференцијација во Македонија почнала од 11 век, од кога може да се следат многубројни иновации, а основните црти на македонските дијалекти се проследуваат на преминот од 13 кон 14 век. Во текот на 19 век во Македонија се јавуваат многубројни дејци, кои исцрпно се занимаваат со посебните јазични особености на македонските говори во споредба со бугарските и српските говори, како што се: Х. Матов, П. Зографски, Е. Спространов, Т. Китанчев и други. Автентичната дејност и јазичен израз на Ѓорѓија Пулевски, кој во Речникот од три јазици во 1875 година пишува: „Наше отачество се велит Македонија и ние се именуваме сл. Македонци“, го отвора патот кон македонското наречје во книгите, речниците и во учебниците и кон обработката на историјата во книгата „Славјанско-македонска општа историја“. Кон втората половина на 19 век почнале во Македонија да излегуваат учебници на македонски говори од Димитар В. Македонски, Димитар Хр. Узунов, Кузман Шапкарев, Венијамин Мачуковски и др. и почнале да се отфрлаат бугарските учебници како неразбирливи за учениците. Во 1891 година е формирана Младата македонска книжовна дружина, која го издава списанието „Лоза“, во кое се употребуваат правописни правила што ги истакнуваат јазичните особености на македонските говори. Вистинска артикулација на идејата за македонски литературен јазик е книгата на Крсте Мисирков, „За македонцките работи“ од 1903 година, во која се изнесени основните критериуми за стандардизација на македонскиот јазик. Преку оваа книга и во списанието „Вардар“, Мисирков ја промовира правописната норма преку фонетската реализација на централните македонски говори. Македонскиот јазик во 1903 година бил и службен јазик на Македонското научно-литературно другарство во Санкт Петербург, на чие чело биле К. Мисирков и Д. Чуповски. Со прифаќањето на основните Мисиркови поставки за стандардизацијата на македонскиот јазик и нивна разработка се заокружи кодификацијата на македонскиот во 1944 година, чија јазична норма беше широко прифатена во сите сфери на општествениот живот“, велат лингвистите.
Според нив, од историска перспектива, за македонското малцинство е важно да се знае дека во периодот до 1948 се признаваат македонската нација и Пиринска Македонија, СР Бугарија, при што се постигнува и еден вид културна автономија, реализирана со: изучување на македонскиот јазик и историја, отворање Македонски народен театар во Благоевград (Горна Џумаја), печатење прилози на македонски јазик во „Пиринско дело“ итн. Таквата ситуација траела во изменета форма до 1958 година кога почнал стриктно да се промовира ставот дека македонска нација не постои, односно дека е тоа бугарска нација, а сето тоа се промовира и преку текстовите на БАН во врска со историјата и со јазикот. Бугарија како членка на ЕУ сѐ уште ја нема ратификувано Европската повелба за регионални и малцински јазици. Македонците во Бугарија го употребуваат својот дијалект во секојдневната комуникација, а единствено во Благоевград излегува весникот „Народна волја“ како периодичен весник за историја, култура и уметност, во кој се објавуваат текстови и на македонски стандарден јазик.
„Ако ги земеме предвид демократските постулати на ЕУ и потребата од нивно спроведување, Бугарија се поттикнува да ги примени средствата за унапредување на јазичните права на малцинствата, поточно: Конвенцијата за заштита на човековите права и основните слободи, Европската повелба за регионалните или малцинските јазици на ЕУ, Универзалната декларација за човекови права и Конвенцијата против дискриминација во образованието на ООН. За македонските лингвисти, како и за сите Македонци, без разлика дали се државјани на Република Македонија или не се, е неприфатлива и синтагмата македонски јазик според Уставот затоа што македонскиот им припаѓа на оние што го зборуваат, како што е, всушност, со сите други јазици во светот. Синтагмата македонски јазик според Уставот е бесмислена самата за себе и не соодветствува на општествените законитости зашто, за да постои еден јазик, не му е потребен устав. Современиот македонски јазик ги опфаќа сите негови пројави, и стандардната варијанта и разговорните варијанти, но и дијалектните, од коишто, всушност, е произлезен стандардниот јазик.
За разлика од стандардниот јазик, за дијалектните варијанти на македонскиот јазик, кои се протегаат и надвор од границите на Република Македонија: во егејскиот дел во Република Грција, во пиринскиот дел во Република Бугарија, во малопреспанскиот крај, Голо Брдо и Гора во Република Албанија и во неколку села во горанскиот крај во Косово – не е потребен устав. Неоспорни се фактите за протегањето на македонскиот дијалектен ареал, потврдени од врвни дијалектолози, и Македонци и странци, врз база на научни докази и факти. Притоа не треба да заборавиме дека имаме и голема македонска дијаспора што го зборува и изучува македонскиот јазик во многу земји во светот, каде што владеат правото и демократијата“, се вели во соопштението потпишано од 17 лингвисти.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Македонија
ВМРО-ДПМНЕ: Филипче имал желба за приватна болница, па смислил план да му ја земе на Жан Митрев
Во СДС ништо ново. Случајот кој неодамна почна да се обелоденува пред јавноста, за кој сопственикот на приватна болница, д-р Жан Митрев се произнесе на национална телевизија за тоа како сегашниот претседател на опозициска СДС, Венко Филипче, и екс премиерот, Зоран Заев, е уште еден пример кој сведочи за начинот на кој претходната власт владееше, велат од ВМРО-ДПМНЕ.
„Филипче како министер за здравство, имал желба да има приватна болница, а бил и подготвен да ги преземе сите неопходни чекори за да ја исполни истата.
Тој и неговиот ментор, смислиле шема, како на легален начин, да му ја одземат приватната болница на д-р Жан Митрев.
Му било кажано, дека ќе му помогнат во судскиот спор, и ќе го ослободат од обвиненијата против него, затоа што во тој момент д-р Жан Митрев имал отворен судски процес против него, па му биле блокирани личната и сметката на болницата, а имало и забрана за продавање на болницата.
Откако брзата птица итрица Заефче смислила план, на Митрев му било дозволено да продава удели во болницата.
Фактот што Филипче бил министер во време кога трансферите од државата кон болницата драстично растат, сопственикот имал притисоци и понуди за помош во судски постапки е уште еден доказ за животното мото на Заефче, кадија те тужи кадија те суди.
Најверојатно, за откако Филипче ќе ја одземе болницата, да си наследи веќе профитабилен бизнис.
Филипче да се занимаваше малку со тоа што е во описот на функцијата министер за здравство, со јавните интереси, немаше да го доведе здравството на колена.
Затоа, за овој случај, ЈО треба да ги разгледа индициите за изнуда и сторен криминал“; се вели во соопштението.
Македонија
На Попова Шапка има 30 сантиметри снег
Со измерена температура од -4 степени Целзиусови, Берово утринава во 7:00 часот беше насјтуденото место во земјава по што следат Попова Шапка и Крива Паланка со -3 , -2 степени се измерени во Пожаране и Тетово, -1 во Скопје-Петровец, Тополчани и Маврови Анови, 0 степени во Велес, Демир Капија, Битола, Претор, Скопје-Зајчев Рид, Кавардарци и Прилеп, 1 во Kрушево, Штип, Охрид и Виница, 2 во Куманово и Гевгелија, а најтопло беше во Струмица каде е измерена температура од 3 степени Целзиусови.
Според Управата за хидрометеоролошки работи (УХМР), највисока измерена снежна покривка од 30 сантиметри утринава во 7:00 часот има на Попова Шапка, 11 во Маврови Анови, а 4 сантиметри се измерени во Крушево.
Времето денеска ќе биде променливо облачно, претпладне со појава на магла по одделни котлини. Во текот на ноќта ќе има локални врнежи од дожд, а на планините од снег. Ќе дува слаб, а долж Повардарието умерен ветер од југоисточен правец. Максималната температура ќе биде во интервал од 8 до 12 степени Целзиусови.
И во Скопје ќе биде променливо облачно, претпладне со појава на магла, попладне со сончеви периоди. Максималната температура ќе достигне до 7 степени Целзиусови.
Македонија
Камерите на Безбеден град од февруари нема да простуваат, ќе мора да се вози побавно, инаку ќе се казнува строго
Од 1 февруари стартува целосната примена на системот „Безбеден град“, откако Собранието го изгласа Законот за прекршоци, со што се отвора патот за автоматско санкционирање на сообраќајните прекршоци преку камери и софтверска контрола. Властите уверуваат дека целта е поголема безбедност, но граѓаните се прашуваат – дали новиот систем навистина ќе ги намали сообраќајните несреќи или ќе значи уште еден сериозен удар по домашниот буџет.
Министерот за внатрешни работи Панче Тошковски, преку објава на социјалните мрежи, порача дека со оваа законска измена државата конечно презема системски чекори за справување со сообраќајниот хаос. Според него, имплементацијата на „Безбеден град“ претставува одлука што директно го штити животот и безбедноста на граѓаните, а не механизам за полнење на буџетот преку казни.
Во тест периодот, како што посочува министерот, дел од граѓаните веќе го смениле однесувањето во сообраќајот, што резултирало со поголема дисциплина и почитување на правилата. Тошковски оцени дека тоа е показател дека системот може да даде резултати и дека превенцијата е неговата суштина, а не репресијата.
Сепак, со стартот на целосната примена од 1 февруари, неизбежно е и прашањето за финансискиот товар што ќе го почувствуваат граѓаните. Автоматските казни, без можност за „попустливост“, значат дека секој прекршок ќе биде евидентиран и санкциониран, што за многумина може сериозно да влијае врз месечниот буџет, ако возачите не внимаваат на сообраќајните правила.
Дали „Безбеден град“ ќе донесе помалку сообраќајни несреќи, повредени и жртви, или ќе се претвори во уште еден извор на незадоволство кај граѓаните, ќе покаже праксата. Јасно е само едно – од 1 февруари, сообраќајните правила ќе мора строго да се почитуваат, бидејќи камерите нема да простуваат.

