Свет
Кирилицата во Казахстан заминува во историјата
Според одлуката на казахстанската влада, во земјата до 2025 година државното писмо целосно ќе се промени од кирилица на латиница.
Медиумите пренесуваат дека се работи за амбициозен план, вреден 664 милиони евра, осмислен со цел да се побегне од советското наследство, иако жителите на Казахстан подобро го говорат рускиот отколку државниот казашки јазик.
Во првите две години предвидено е формирање владино тело за транзиција, создавање дигитален код за промена на писмото и повторно издавање на учебниците во училиштата во земјата.
Втората фаза ќе почне во 2021 година, и ќе трае две години, а ќе опфаќа обука на професорите од средните училишта.
Последната, трета фаза, ќе трае една година и ќе се однесува на превод на владини документи и вести во владините медиуми, како и вработување на т.н. инфлуенсери за работа на социјалните мрежи.
Преминот кон латиница би можел да ги ослабне трговскиот односи со другите постсоветски земји. Моментално 10 проценти од трговијата помеѓу Русија, Казахстан и Украина се одвива на заеднички јазик, поради што луѓето од Казахстан кои говорат руски јазик економски се посилни од оние кои не говорат.
Од друга страна, промената на писмото би можела да доведе до поголема поврзаност со западните земји, како во случајот на Турција, која од 1928 година ја применува латиницата.
Според истражувањата на лингвистичкиот институт во Казахстан, 80 проценти од младите (18-25 години) во земјата ја поддржуваат промената.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Мерц: Големите сили го прекројуваат светот
Германскиот канцелар Фридрих Мерц денес изјави дека глобалниот поредок заснован на правила не е мртов, и покрај „бурните ветрови“ што ја најавуваат „појавата на светот на големите сили“ и повика на зајакнување на НАТО во Европа, додека им подаде рака на соработка на Соединетите Американски Држави.
Мерц во обраќањето пред членовите на германскиот парламент изјави дека Европа повеќе нема да биде заплашена од царински закани, откако американскиот претседател Доналд Трамп ги повлече своите закани за користење на вакви тарифи против неколку европски земји како оружје за заземање на Гренланд, објави Ројтерс.
„Веќе неколку недели сè појасно го гледаме појавувањето на свет на големи сили. Бурни ветрови дуваат во овој свет и ќе ги почувствуваме нивните ефекти во догледна иднина. Сè повеќе земји низ целиот свет признаваат дека сегашната глобална реорганизација претставува и можност за сите актери кои претпочитаат правила пред самоволие и кои гледаат повеќе предности во слободната и фер трговија отколку во еднострано остварување на исклучив личен интерес“, додаде Мерц.
„Ние сме под притисок од многу страни, Европа секогаш растела кога била под притисок“, рече Мерц во Бундестагот.
Тој додаде дека повторното растење на германската економија е „предуслов за сè друго“.
Мерц најави посебен самит на ЕУ во февруари, чиј главен фокус, според него, ќе биде како ЕУ може да ја врати својата конкурентност.
„Знаеме каде лежат проблемите. Мораме повторно да ја направиме нашата економија конкурентна“, рече Мерц.
Тој додаде дека договорот со јужноамериканската трговска унија „Меркосур“ е неопходен, а исто така го бранеше и договорот за слободна трговија на ЕУ со Индија.
Мерц ги критикуваше изјавите на американскиот претседател Трамп во врска со распоредувањето војници од партнерските земји во Авганистан, без да го спомене своето име.
„Нема да дозволиме ова распоредување да биде оцрнето денес“, рече Мерц.
Германскиот канцелар рече дека Европа мора да зборува со јазикот на политиката на моќ и дека нејзината сопствена одбрана мора да се зајакне.
Свет
Мамдани и Хочул остро го осудија нападот: „Антисемитизмот нема место во Њујорк“
Градоначалникот на Њујорк, Зохран Мамдани, и гувернерката на државата Њујорк, Кети Хочул, денес го осудија нападот врз синагогата, во чиј влез синоќа еден човек намерно се заби со својот автомобил двапати.
Во објава на социјалните мрежи, Мамдани рече дека му е „полесно што никој не е повреден во овој ужасен инцидент“, објави CBS News.
„Ова е длабоко алармантно, особено имајќи го предвид длабокото значење и историјата на оваа институција за многумина во Њујорк и низ целиот свет. Секоја закана за еврејска институција или место за богослужба мора да се сфати сериозно. Антисемитизмот нема место во нашиот град, а насилството или заплашувањето на еврејските жители на Њујорк се неприфатливи“, рече Мамдани.
Гувернерката на Њујорк, Кети Хочул, во објава на Икс изјави дека „нападот врз еврејската заедница е напад врз сите њујорчани“.
„Мојот тим е во координација со полицијата во Њујорк и понуди секаква помош што можеме да ја пружиме во нивната истрага“, рече Хочул.
Њујоршката полиција денес објави дека еден маж намерно удрил двапати со својот автомобил во седиштето на еврејското хасидско движење во Бруклин синоќа, и дека никој не е повреден во инцидентот, кој се истражува како можен злостор од омраза.
Комесарот на полицијата во Њујорк, Џесика Тиш, на прес-конференција изјави дека инцидентот се случил непосредно пред 21 часот по локално време, кога полицајците распоредени пред седиштето на „Хабад“ виделе возач како удира во задната врата од зградата, се движи наназад со возилото, а потоа повторно ја удира истата врата.
Таа изјави дека возачот е уапсен и дека, како превентивна мерка, полицијата во Њујорк ќе ја зголеми безбедноста околу еврејските верски објекти, пренесува Танјуг.
Свет
„Уби повеќе од милион луѓе“: Азаров објасни како Зеленски ќе влезе во историјата
Во последните денови, украинскиот претседател Володимир Зеленски се најде во центарот на остри критики и контрадикторни пораки што доаѓаат и од украинските политички кругови и од меѓународната сцена. Додека некои аналитичари укажуваат на неговата амбиција да влезе во историјата како лидер кој „ја спаси Украина“, други го означуваат како најконтроверзна и корумпирана фигура во модерната историја на земјата.
Поранешниот украински премиер Никола Азаров рече дека Зеленски „дефинитивно ќе влезе во историјата“, но, како што нагласи, како „валкана и црна страница од украинската историја“. Коментирајќи ја изјавата на украинскиот политиколог Володимир Фесенко, кој изјави дека Зеленски сака да биде запаметен како човекот кој ја спаси земјата, Азаров оцени дека таквата амбиција нема основа во вистинските резултати од неговото владеење.
„Нема личност во украинската историја која убил повеќе од милион луѓе, целосно уништил економија, уништил голем дел од територијата и ја лишил земјата од каква било перспектива“, рече Азаров, додавајќи дека токму поради ова, Зеленски мора да влезе во историјата – но во негативен контекст.
Тој потсети дека украинскиот претседател во моментов ги контролира клучните медиуми кои, како што изјави, дејствуваат исклучиво во интерес на сегашната влада. Според него, откако ќе се отстрани таа медиумска рамка, „објективните податоци“ ќе покажат дека Зеленски е „најкорумпираната фигура“, но и „најантипатриотскиот и антиукраински државник кој некогаш имал висока државна функција“.
Фесенко, од друга страна, претходно изјави за „Политико“ дека постојат јасни граници за отстапките што Зеленски е подготвен да ги направи во евентуалните мировни преговори, токму поради желбата да биде претставен во историјата како лидер кој „ја спасил Украина“. Во овој контекст, јавноста веќе шпекулираше за условите под кои Киев би се согласил дури и на сериозни мировни преговори.
Во исто време, поранешниот помошник на украинскиот претседател Леонид Кучма, Олег Соскин, упати јавна покана до Зеленски да отпатува во Москва и да се сретне со рускиот претседател Владимир Путин.
„Само напред и конечно договорете се за сè. Согласете се за агендата – тоа е сè. Дали има други опции по она што се случува во Киев?“, рече Соскин, нагласувајќи дека украинскиот лидер повеќе не е во позиција да поставува услови.
Тој потсети дека Кремљ му понудил на Зеленски целосни безбедносни гаранции на највисоко ниво, но истакна дека сите преговори мора да бидат темелно подготвени. Според него, поканата дошла не само од Москва, туку и од други адреси.
„Путин повторно го поканува Зеленски во Москва преку Ушаков. И Доналд Трамп му го понуди тоа. Сега е ред на Зеленски“, заклучи Соскин.

