Свет
Триесет и една година од падот на Берлинскиот ѕид
9 ноември 1989 година е историски ден како за Германија така и за цела Европа. На тој ден падна ѕидот што го делеше Берлин на источен и на западен дел цели 28 години.
На годишнината од падот на ѕидот експертите велат дека разликите меѓу западниот и источниот дел и понатаму се забележуват.
„Многу разлики што постоеја меѓу двата дела на сега единствената држава, особено економските, се намалени, но и понатаму постојат силни разлики во ставовите и менталитетот. Разликата меѓу истокот и западот е голема кога стнува збор за тоа како луѓето ја гледат поранешна Германска Демократска Република, колку веруваат во демократските институции, како гледаат на елитата, на медиумите, како и во односите кон Русија“, рекол Штефен Мау, професор по социологија на берлинскиот Универзитет „Хумболт“, за Си-ен-ен.

Тој додал дека повеќето западни Германци би рекле дека повеќе не постојат разлики, дека сè е избришано во текот на трансформацијата, но повеќето источни Германци би рекле дека и понатаму постојат впечатливи разлики меѓу истокот и западот на земјата.
Железната завеса, како што го нарекувале ѕидот, го делел Берлин на два дела. Бил изграден во 1961 година од комунистичкиот режим на Источна Германија за да се оддели Западен Берлин, кој бил под контрола на западните сојузници, од источниот дел на градот и од остатокот од Источна Германија, која била под силно влијание на СССР. Sидот станал највпечатлив симбол на Студената војна.
Sидот ги разделувал Источна и Западна Германија точно 28 години и еден ден. Источна Германија ја почнала изградбата на ѕидот на 13 август 1961. Ненадејната градба на ѕидот предизвикала многу семејства да останат поделени. Sидот бил целосно урнат кон крајот на 1989, освен дел кој и денес стои како спомен на тоа време.
Во текот на 28-годишната поделба најмалку 136 луѓе биле убиени од граничните единици на Источна Германија обидувајќи се да пребегнат во Западен Берлин. Некои тврдат дека таа бројка изнесува повеќе од 200. Источногерманската власт им дала наредба на граничарите да пукаат на бегалците.

Имало неколку службени премини, а интересно е што имињата почнувале со првите букви од азбуката: Алфа, Браво…
Најпознат бил т.н. Check Point Charlie, која и денеска симболично е обележан. Таму стражарат актери облечени како американски војници. Тој премин бил наменет за дипломати, за сојузничките воени сили и за странци.

Кога на 9 ноември 1989, по неколкунеделни граѓански немири, власта во Источна Германија објавила дека сите нејзини граѓани може да ги посетат Западна Германија и Западен Берлин, источногерманците се искачувале и го преминувале ѕидот прославувајќи ја слободата на другата страна. Во текот на следните неколку недели делови од ѕидот биле искорнати од одушевениот народ и од ловци на сувенири, а по неколку недели ѕидот речиси целосно бил отстранет со градежна механизација.
Падот на Берлинскиот ѕид бил првиот чекор во обединувањето на Германија, кое завршило на 3 октомври 1990 година.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Регион
Албанија на суд поради ВИ министерката: Актерка ја тужи владата за злоупотреба на нејзиниот лик
Албанската министерка – првиот виртуелен државен функционер во светот, би можела да остане без својот препознатлив лик, откако актерката врз чии карактеристики е создаден дигиталниот аватар поднесе тужба против Владата на Албанија.
Премиерот Еди Рама во август 2025 година најави можност за именување министер или премиер заснован на вештачка интелигенција, а веќе во септември беше претставена Диела – вештачка функционерка задолжена за борба против корупцијата во јавните набавки.
Диела претходно беше позната како чат-бот на државниот портал e-Albania, а нејзиниот дигитален лик и глас биле креирани според актерката Анила Биша, врз основа на договор кој истекол на 31 декември 2025 година. Откако Диела добила министерска функција, нејзиниот лик бил прикажан и во обраќање до парламентот што се пренесувало низ целиот свет.
Според локалните медиуми, Биша поднела тужба против Владата, премиерот, приватната компанија која учествувала во проектот и Националната агенција за информациско општество (AKSHI). Таа тврди дека владата продолжила да го користи нејзиниот лик и по истекот на договорот, и надвор од дозволената намена, која била ограничена само на платформата e-Albania.
Во судските документи, Биша бара итна забрана за натамошна употреба на нејзиниот лик додека трае судскиот процес, наведувајќи дека неовластеното користење ѝ нанело значителна и непоправлива штета.
Во претходен телевизиски настап, Биша изјавила дека за потребите на системот снимала обемни аудио и видео материјали за ограничен временски период и за симболичен надомест, но никогаш не дала согласност за други форми на користење.
Портпаролката на албанската влада, Мањола Хаса, изјави дека Албанија е демократска држава во која граѓаните имаат право да покренат судски постапки против институциите. Таа додаде дека владата смета дека тужбата е неоснована, но е подготвена спорот да се реши пред суд, пренесе „Политико“.
Свет
Мерц: Германците не работат доволно и земаат многу боледување, мора да го смениме тоа
Германскиот канцелар, Фридрих Мерц, влезе во ризичен политички судир со работна сила од околу 46 милиони луѓе, пишува „Политико“. Неговата порака, накратко, е: престанете да бидете мрзливи.
Во последните недели, Мерц тврдеше дека Германците не работат доволно и земаат премногу боледување, што го забавува економскиот раст.
Ваквата порака не е најмудриот политички потег во клучна година на регионални избори, дури и во земја чија традиционална слика за себе се базира на трудољубивост и напорна работа како морални императиви, според „Политико“.
Повикот на Мерц за повеќе работа доаѓа додека тој се бори да ја оживее долгогодишната стагнирана економија на Германија и да промовира пазарни политики за зголемување на конкурентноста, делумно преку решавање на недостигот на квалификувана работна сила во земјата и низ цела ЕУ.
Но, пораката доаѓа и во политички чувствително време пред серијата државни избори кои се сметаат за клучен тест за националното расположение, бидејќи неговата конзервативна партија се бори со растечката крајна десница, објавува „Политико“.

Сепак, канцеларот не го напушти својот речиси прекорувачки тон кон своите сонародници.
„Вкупната продуктивност на нашата национална економија не е доволно висока“, рече Мерц во неодамнешниот говор пред претставниците на индустријата во источна Германија, истакнувајќи ја работата со скратено работно време како проблем.
„Да бидам уште поотворен: рамнотежата помеѓу работата и приватниот живот и четиридневната работна недела нема да бидат доволни за да се одржи сегашното ниво на просперитет на нашата земја. Затоа мора да работиме понапорно.“
За време на неодамнешниот предизборен митинг во југозападната покраина Баден-Виртемберг, каде што конзервативците водат со едноцифрена разлика пред изборите на 8 март, Мерц го повтори својот став. Тој го осуди бројот на денови за боледување што вработените Германци ги земаат во просек – речиси три недели годишно, што, според него, е далеку над просекот на ЕУ.
„Дали е ова навистина точно? Дали е ова навистина потребно?“ Мерц праша, стискајќи ја тупаницата. „Можеме ли да разговараме за тоа како да создадеме подобри стимулации за луѓето да работат наместо да земаат боледување кога се болни?“ Тој додаде: „Во оваа Сојузна Република Германија, заедно мора да постигнеме поголем економски импакт отколку што имаме во моментов.“
Според неодамнешните бројки од националниот завод за статистика, Германците се на самото дно во Европската Унија во однос на просечните неделни работни часови.
Голем дел од причината лежи во фактот дека процентот на германски работници кои работат со скратено работно време е на рекордно високо ниво. Конзервативците на Мерц неодамна предложија мерка за зголемување на вкупниот број работни часови со укинување на „законското право“ на работа со скратено работно време, освен ако вработениот нема посебна причина, како што е грижа за деца или понатамошно образование.
Предлогот – насловен како „Нема законско право на животен стил со скратено работно време“ – ги налути многу Германци. Многу Германки, кои се многу посклони од мажите да работат со скратено работно време, се особено погодени.
„Ова не е начинот на живот што го избрав“, изјави жена од Рајнска област-Пфалц, западната покраина каде што се одржуваат избори на 22 март, за германската јавна телевизија, објаснувајќи дека се грижи за својот син и мајка.
Изјавите на Мерц за работа со скратено работно време и боледување беа исто така нашироко исмејувани на социјалните медиуми, каде што Германците ја претворија фразата „начин на живот со скратено работно време“ во голем број популарни мемиња.
„Сè уште можам да работам!“ се слуша глас во вирално видео кое прикажува сцена од комедијата од 1975 година „Монти Пајтон и Светиот Грал“, во која витез кој штотуку ги изгубил екстремитетите во битка изјавува дека сè уште сака да се бори. „Само испратете ми е-пошта!“ гласот продолжува. „Дајте ми нешто да напишам!“.
На врвот на листата на земји со најмногу работни часови во ЕУ е Грција, земја чиј народ беше презиран од многу германски конзервативци како мрзлив за време на европската должничка криза пред повеќе од една деценија. Мерц сега ја истакнува Грција како еден вид модел, иако продуктивноста на германската работна сила останува значително повисока.
За време на посетата на Берлин минатата година од страна на конзервативниот грчки премиер Киријакос Мицотакис, Мерц ја пофали Атина за дерегулацијата на пазарот на трудот, што овозможува шестдневна работна недела.
„Им препорачувам на сите во Германија кои мислат дека е ужасно и неразумно да се работи 40 часа неделно… да ја погледнат Грција“, рече Мерц, стоејќи до Мицотакис. „Секако можеме да научиме нешто од Грција во тој поглед.“
Но, со оглед на силниот отпор кон ваквите предлози во Германија – и фактот дека Мерц владее во коалиција со централно-левичарската Социјалдемократска партија (СПД), која ги штити постојните трудови прописи – канцеларот има малку непосредни решенија за хроничниот недостиг на квалификувана работна сила и стагнацијата на продуктивноста.
Всушност, понепосредниот проблем на Мерц можеби не е електоратот кој е апатичен кон работата, туку растечкиот недостиг на работни места во индустрискиот сектор кој долго време е двигател на извозно ориентираната економија. Стапката на невработеност во Германија неодамна надмина 3 милиони, достигнувајќи го највисокото ниво за 12 години.
„Веќе презедовме многу мерки за да ѝ помогнеме на економијата“, објави Мерц на платформата X откако беа објавени бројките. „Но, тоа не е доволно“.
фото/Depositphotos
Европа
(Видео) Украинците нападнаа руска рафинерија на 2.000 километри од границата, се шират снимки
Украински дронови предизвикаа пожар во рафинерија за нафта во северозападна Русија, на околу 2.000 километри од украинската граница.
Ројтерс објави дека утрово избувнал пожар во рафинерија за нафта во сопственост на руската компанија Лукоил во близина на градот Ухта во руската република Коми, изјави шефот на регионот, Ростислав Голдштејн. Никој не е повреден, а службите за итни случаи работат на местото на настанот, изјави Голдштејн на апликацијата Телеграм.
Russian Telegram channels report a drone attack and subsequent fire at Ukhta oil refinery plant in Ukhta, Komi region of Russia.
It's located over 2,000 km from the Ukrainian border. pic.twitter.com/ATCEcdkMCH— Anton Gerashchenko (@Gerashchenko_en) February 12, 2026
Пожарот избувнал откако украинските дронови погодиле инфраструктура која се смета за стратешки важна за снабдувањето со гориво во Русија, како дел од засилениот напад врз енергетската инфраструктура по краткото затишје за време на мировните преговори минатиот месец. Украинските власти, вклучувајќи го и претседателот Зеленски, постојано повторуваат дека нападите врз руските рафинерии за нафта се „најдобрите санкции“.
Meanwhile in Russia’s Ukhta.
The local refinery keeps getting hit by drones as we speak.
1,800 km away from the Ukrainan border. pic.twitter.com/TZMDIrIIg6
— Illia Ponomarenko 🇺🇦 (@IAPonomarenko) February 12, 2026
Снимки од густи облаци од црн чад над областа на рафинеријата Ухта веднаш по нападот циркулираат на социјалните медиуми, илустрирајќи го обемот на инцидентот и влијанието на нападот далеку на руска територија.

