Свет
Забележани големи разлики во просечниот животен век во текот на втората година од Ковид-19
Драматична разлика во просечниот животен век на луѓето меѓу разни региони во светот се појавила во текот на втората година од пандемијата на коронавирусот, покажува студија, според која во Хрватска е забележано намалување на очекуваниот животен век за 11,6 месеци.
Истражувањата покажуваат дека повисоките стапки на вакцинација им помогнале на некои нации да закрепнат многу побргу од другите, објави АФП.
Бидејќи владите водеа разни статистички податоци за Ковид-19, научниците се обидоа да добијат појасна слика за вистинското влијание на пандемијата со мерење на вкупниот број годишни смртни случаи во земјите од сите причини и споредувајќи го со бројот пред пандемијата.
Минатата година, научниците од Леверхулм, центарот за демографска наука на Универзитетот во Оксфорд, рекоа дека во 2020 година пандемијата предизвика најголемо намалување на очекуваниот животен век од Втората светска војна. Но, во 2021 година се појавува ненадејна дивергенција, рече Риди Кашјап, професор по демографија на „Оксфорд“ и коавтор на најновата студија објавена во списанието Nature Human Behaviour.
„Некои земји почнуваат да покажуваат знаци на закрепнување“, а во други ситуацијата „се влошува, загубите се зголемуваат“, рече тој за АФП.
Научниците ги анализираа податоците за смртноста во 29 европски земји вклучувајќи САД и Чиле од 2015 година. Во многу западноевропски земји очекуваниот животен век се врати на нивоата пред пандемијата.
Франција, Белгија, Швајцарија и Шведска дури успеаја целосно да се вратат на бројката од 2019 година. Сепак, во Источна Европа очекуваниот животен век падна на ниво што не е забележано од распадот на Советскиот Сојуз, се вели во студијата.
Во Бугарија очекуваниот животен век се намали за 25 месеци во 2021 година откако падна за 18 месеци претходната година, што значи дека е намален повеќе од три и пол години од почетокот на пандемијата. Бугарија има најниска стапка на вакцинација во Европската Унија.
Според тоа, во 2021 година во Хрватска е забележано намалување на животниот век за 11,6 месеци, во однос на 9,4 месеци пред една година, а во Словенија има зголемување од 3,1 во 2021 година и намалување од 10,4 месеци претходната година.
„Бугарија, Чиле, Хрватска, Чешка, Естонија, Германија, Грција, Унгарија, Литванија, Полска и Словачка претрпеа значително поголеми дефицити во очекуваниот животен век во 2021 година отколку во 2020 година, што укажува на влошување на товарот на смртност за време на пандемијата“, се додава во студијата.
Истражувањето покажува дека Хрватска, Грција, Унгарија, Северна Ирска и Словачка речиси не забележале загуби на живот кај возрасната група од 40 до 59 години во 2020 година, но имаат значително зголемување на смртноста во истата група во 2021 година.
Земјите што имале поголем процент од населението целосно вакцинирано до октомври 2021 година имале помал пад на очекуваниот животен век, покажа студијата.
„Ова сугерира дека постои јасна врска“, рече Кашјап.
Возраста на луѓето што умираат од Ковид-19 исто така се префрли кон помладите луѓе, при што очекуваниот животен век над 80 се враќа во нормала на многу места.
Тоа е „делумно знак дека вакцините навистина ги штитат постарите лица“, рече Кашјап.
Во САД стапката на смртност кај луѓето над 80 години се врати на нивоата пред пандемијата, но стапките на смртност се зголемија за средовечните и помладите, што резултира со опаѓање на очекуваниот животен век во земјата за речиси три месеци.
Во групата на луѓе над 60 години, Словачка, Хрватска и Унгарија се издвојуваат како земји со изненадувачки висок дефицит во очекуваниот животен век со оглед на нивната стапка на вакцинација.
Јонас Шоли, коавтор на студијата од германскиот институт за демографски истражувања „Макс Планк“, рече дека земјите како „Шведска, Швајцарија, Белгија и Франција успеале да закрепнат на нивоата на очекуваниот животен век пред пандемијата бидејќи успеале да ги заштитат и старите и младите“.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Шведска студија: Една петтина од жените воопшто не сакаат да раѓаат деца
Истражување на „Афтонбладет“ покажува дека 22 отсто од жените во Шведска на возраст од 20 до 45 години воопшто не сакаат деца, додека таков став имаат само 8 проценти од мажите. Резултатите укажуваат на загрижувачки демографски трендови и го објаснуваат падот на стапката на плодност низ Европа.
Минатата година стапката на плодност во Шведска падна на 1,43 – најниско ниво откако се води статистика од 1749 година. Просекот во ЕУ е 1,38. За одржување на бројот на населението без миграција потребни се околу 2,1 деца по жена.
Според податоците, најниска стапка имаат Малта (1,06), Шпанија (1,12) и Литванија (1,18), а највисока Бугарија (1,81) и Франција (1,66).
Мартин Колк, професор по демографија на Универзитетот во Стокхолм, оценува дека разликите меѓу желбите на жените и мажите за родителство се слични со трендовите во земји со многу ниска плодност како Јапонија, Јужна Кореја, Шпанија и Италија. Тој посочува дека останува прашањето дали младите ќе имаат деца подоцна или целосно ќе се откажат од родителството.
Најчести причини што ги наведуваат младите жени во Шведска за одложување на мајчинството се стабилни приходи, соодветен партнер, подобро домување и сигурна работа. Раѓањето деца сè повеќе се гледа како планиран проект, кој бара исполнување на повеќе услови.
Демографите предупредуваат и на таканаречена „демографска инерција“ – намалувањето на бројот на жени во репродуктивна возраст значи дека дури и мало подобрување на стапката на плодност нема брзо да го зголеми бројот на новородени. Во некои земји, како Италија, трендот можеби веќе тешко ќе се промени без имиграција.
Свет
Ерик Дејн една недела пред неговата смрт: „Се обидувам да си го спасам животот“
Ерик Дејн почина на 54-годишна возраст по битка со амиотрофична латерална склероза (АЛС), потврди неговото семејство. Ѕвездата на серијата „Вовед во анатомија“ (Grey’s Anatomy) остави зад себе и силна порака за борбата против болеста.
„Се обидувам да си го спасам животот и, ако моите постапки можат да ги поместат работите напред за мене и безброј други, задоволен сум“, рече тој во интервју за Time100 објавено минатата недела.
Неговото семејство го опиша како страствен застапник за свеста и истражувањето за дегенеративната болест. Тие додадоа дека тој бил решен да направи разлика за другите што се борат во истата борба.
АЛС е дегенеративна болест за која нема лек и постепено ги ослабува мускулите сè додека лицето повеќе не може да функционира самостојно. Со текот на времето, пациентите повеќе не можат да јадат или дишат без помош. Дејн јавно ја откри својата дијагноза во април минатата година, а пациентите со АЛС обично живеат помеѓу две и пет години по дијагнозата.
Во интервјуто, тој зборуваше за своите напори за подигање на свеста за болеста и обезбедување средства за истражување. Тој се приклучи на одборот на директори на Target ALS и им помогна да ја постигнат својата цел да соберат половина милион долари. Тој, исто така, ја започна иницијативата I AM ALS, со цел да обезбеди 1 милијарда долари федерално финансирање за истражување на болеста.
„Неопходно е да го споделам моето патување со што е можно повеќе луѓе затоа што повеќе не чувствувам дека мојот живот е само мој“, рече тој претходно, објаснувајќи зошто јавно зборува за својата дијагноза.
Тој призна во „Добро утро Америка“ дека дијагнозата го направила „лут“ и дека ја изгубил функцијата на десната рака, а се плашел дека може да ја изгуби функцијата на левата. Во јануари 2026 година, тој требаше да добие награда за неговиот придонес во истражувањето на АЛС, но не можеше да присуствува поради, како што рече, „физичките последици од АЛС“.
Свет
Украински генерал: Можеме да се бориме уште со години
Олександр Пивненко, командант на Националната гарда на Украина, изјави дека Украина е способна да води војна уште неколку години и го отфрли тврдењето на американскиот претседател Доналд Трамп дека земјата ќе изгуби ако наскоро нема прекин на огнот. Тој нагласи дека задачата на Украина е да ја зачува својата територија и население, пишува „Украинска правда“.
Во интервју за BBC News Ukrainian, Пивненко рече дека не се согласува со проценката на Трамп дека Украина ќе ја изгуби војната ако наскоро не се постигне прекин на огнот.
„Подготвени сме да се бориме уште неколку години, во тоа сум 100 проценти сигурен. Но, војните мора да завршат на крајот. Општо земено, тешко е да се разбере дека на оваа планета се убиваат луѓе за територија и ресурси. Ова мора да престане“, рече Пивненко.
Ukrainian National Guard commander Oleksandr Pivnenko tells the BBC that the Ukrainian troops would withdraw from Donbas if ordered, but that would make the resistance Ukraine put up in the last few years look pointless.
That’s the trap the Ukrainian leadership has led itself… pic.twitter.com/VFMGi3Qjrp
— Leonid Ragozin (@leonidragozin) February 20, 2026
Тој објасни дека од воена гледна точка, победата за Украина значи ослободување на окупираните територии. Тој призна дека ова можеби не е непосреден приоритет, но дека Украина останува стратешки посветена на оваа цел.
„Воената победа за Украина е, секако, враќање на нашите територии“, нагласи тој. „Разбирам дека ова можеби не е цел за денес, но останува клучно за иднината. Може да потрае неколку децении – не е важно.“
На прашањето дали Украина може да се согласи на територијални отстапки, тој одговори дека Киев во моментов не разгледува таква можност.
„Прекин на огнот по линијата на контакт е нешто што можеме да го разбереме. Но, никој нема да се откаже од територија“, рече тој.
На 13 февруари, американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека неговиот украински колега Володимир Зеленски „мора да дејствува“ и да постигне договор за завршување на војната. Неговите коментари дојдоа среде медиумските извештаи дека американските и украинските преговарачи размислуваат за потпишување мировен договор во март и одржување избори во Украина во мај.
Зеленски им рече на новинарите во тоа време дека САД предложиле завршување на војната до летото, бидејќи Вашингтон тогаш ќе се фокусира на изборите за Конгресот на САД.
На 17 февруари, пред трилатералните разговори во Женева, Трамп рече дека „подобро е Украина брзо да седне на преговарачката маса“.
Истиот ден, Зеленски во интервју за „Аксиос“ рече дека „не е фер“ што Трамп продолжи јавно да ја повикува Украина, а не Русија, да направи отстапки за мир.
Белата куќа објави „значаен напредок“ од двете страни по разговорите во Женева на 17 и 18 февруари.

