Свет
Кој е Хамас, што се случува во Израел и други клучни прашања за децениските немири помеѓу завојуваните страни
Палестинската екстремистичка група Хамас викендов почна голем напад врз Израел. Нејзините борци упаднаа во населбите во близина на Појасот Газа убивајќи жители и земајќи заложници по што израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху прогласи војна.
Кој е Хамас?
Хамас е палестинска исламистичка милитантна група, која го контролира Појасот Газа.
Групата вети дека ќе го уништи Израел и водеше неколку војни со земјата по преземањето на контролата врз Газа во 2007 година.
Помеѓу тие војни Хамас истрела или дозволи други групи да истрелаат илјадници ракети врз Израел и изврши други видови смртоносни напади.
Од другата страна, Хамас постојано е цел на воздушни напади од страна на Израел и заедно со Египет го блокира Појасот Газа од 2007 година поради, како што вели, сопствената безбедност.
Хамас како целина, или во некои случаи неговото воено крило, е прогласен за терористичка група од страна на Израел, САД, Европската унија, Обединетото Кралство и други големи сили.
Групата е поддржана од Иран, кој ја финансира и обезбедува со оружје и обука, пишува Би-би-си.
Кој е Појасот Газа?
Појасот Газа е територија долга 41 километар и широка 10 километри меѓу Израел, Египет и Средоземното Море.
Тој е дом на речиси 2,3 милиона луѓе и има една од највисоките густини на население во светот.
Кога Хамас ја презеде контролата врз Газа, Израел и Египет воведоа строга опсада на територијата, која е во тек. Израел исто така одржува воздушна и поморска блокада на Газа.
Израел го контролира воздушниот простор над Газа и неговото крајбрежје и ограничува кој и каква стока може да влезе и да излезе преку неговите гранични премини.
Слично на тоа, Египет контролира кој влегува и излегува преку нејзината граница со Газа.
Според Обединетите нации, околу 80 отсто од населението на Газа зависи од меѓународната помош, а околу милион луѓе се потпираат на дневна помош во храна.
Зошто Израел и Хамас се борат?
Тензиите меѓу Израел и Хамас се постојани, но нападот во саботата од милитантите дојде без никакво предупредување.
Хамас лансира илјадници ракети кон Израел, а десетици негови борци ја преминаа оградата и упаднаа во израелските населби убивајќи десетици цивили и заробувајќи други.
Израел веднаш почна воздушни напади велејќи дека тие ќе бидат насочени кон локациите на милитантите во Газа.
Израел и милитантната група Хамас се вклучени во вооружени конфликти кои датираат уште од Првата палестинска интифада во 1987 година против израелската окупација на Појасот Газа и Западниот Брег.
Израел ја зазеде Газа од Египет во војна во 1967 година. Малата територија – дом на речиси 2 милиона Палестинци – падна под контрола на Хамас во 2007 година по кратката граѓанска војна со Фатах – ривалската палестинска фракција, која е столбот на палестинската управа.
Пред саботната операција, последната војна меѓу Хамас и Израел беше во 2021 година, која траеше 11 дена и во неа загинаа најмалку 250 луѓе во Газа и 13 во Израел.
Што го издвојува овој напад од другите?
Како што пишува Џереми Боуен, меѓународниот уредник на Би-би-си, ова е најамбициозната операција што Хамас ја почнал од Газа и најсериозниот прекуграничен напад со кој се соочи Израел во повеќе од една генерација.
Милитантите на неколку места ја пробија жичената ограда што ја дели Газа од Израел.
Овој неоспорен напад се случи на педесетгодишнината од египетско-сирискиот ненадеен напад во 1973 година, кој почна масовна војна на Блискиот Исток.
Значењето на тој датум секако не им избега на лидерите на Хамас.
Дали е ова голем неуспех на израелските разузнавачки служби?
Да, вели Френк Гарднер, дописник за безбедност на Би-би-си.
Со здружени напори на Шин Бет, израелската служба за внатрешна безбедност, Мосад, нејзината служба за надворешно разузнавање и сите други ресурси на Израел, тој вели дека е искрено зачудувачки што никој не предвидел или не успеал да дејствува доколку добил предупредувања.
Израел ги има можеби најсеопфатните и најдобро финансирани разузнавачки служби на Блискиот Исток, со шпиони и агенти во палестинските екстремистички групи, како и во Либан, Сирија и други земји.
На теренот, покрај цврстата ограда меѓу Газа и Израел, има камери, сензори за движење на земјата и редовни воени патроли.
Оградата од бодликава жица требаше да биде паметна бариера за да се спречи токму видот на инфилтрација што се случи во овој напад.
А сепак милитантите на Хамас, едноставно, ја пробиле со булдожер, направиле дупки на жицата и влегле во Израел истовремено навлегувајќи на територијата и по море или со параглајдери.
Која е Палестина и каква врска имаат овие настани со неа?
Западниот Брег и Газа, познати како палестински територии, како и Источен Ерусалим и Израел, сите ја сочинуваат земјата позната како Палестина уште од римско време.
Тоа биле и териториите на еврејското кралство од Библијата, а Евреите го доживуваат како своја античка татковина.
Израел беше прогласен за држава во 1948 година иако територијата сè уште се нарекува Палестина од оние што не го признаваат правото на Израел да постои.
Палестинците исто така користат Палестина како колективен термин за Западниот Брег, Газа и Источен Ерусалим.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Украина речиси четири години се брани од руската инвазија, денес нови преговори во Абу Даби
Украина и Русија денеска ќе одржат директни разговори во Абу Даби во обид да се најде решение за завршување на војната што трае речиси четири години, јавува германската новинска агенција ДПА.
Датумот на разговорите го потврдија и Кремљ и украинскиот претседател Володимир Зеленски, но без да прецизираат дополнителни детали.
Директните преговори меѓу Москва и Киев беа обновени пред една недела по подолга пауза. Тие се одржаа зад затворени врати, а посредуваа Соединетите Американски Држави преку својот главен преговарач Стив Виткоф. Овој пат, завојуваните страни ќе преговараат без американски претставници.
Иако преговарачките тимови повеќепати ги опишаа разговорите како конструктивни, договор за мировен договор сè уште не е на повидок, а територијалните прашања остануваат клучна точка на несогласување.
Русија бара Киев да се повлече од делови од источниот украински регион Донбас, особено од областите околу Доњецк и Луганск, кои сè уште се под украинска контрола. Зеленски повеќепати ја отфрли можноста за територијални отстапки.
Украинската делегација ќе ја предводи главниот преговарач Рустем Умеров, додека на чело на руската делегација ќе биде Игор Костјуков, шеф на воената разузнавачка служба ГРУ.
На барање на американскиот претседател Доналд Трамп, Русија се согласи привремено да ги запре нападите врз енергетската инфраструктура поради екстремниот студ и веќе обемните оштетувања во Киев и други градови. Сепак, нападите врз други цели продолжија.
Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, во петокот изјави дека ограниченото примирје ќе трае само до недела, со цел да се обезбеди „добра основа“ за мировните преговори.
Зеленски изјави дека не постои формален договор за привремен прекин на огнот, но вети дека Украина нема да напаѓа руски енергетски цели доколку Русија се придржува до своето ветување.
Украина речиси четири години се брани од руската инвазија со поддршка од Западот.
Свет
Сведок на ФБИ: Трамп се заканил дека девојче ќе исчезне и ќе го убие нејзиното семејство
Под закана од кривично гонење за лажно сведочење, сведокот му кажа на ФБИ во 2016 година дека „лично била сведок“ како американскиот претседател Доналд Трамп се заканил дека едно девојче ќе „исчезне“ и дека целото нејзино семејство ќе биде убиено, според документ објавен од Министерството за правда на САД.
Дојавата до ФБИ беше објавена како дел од објавувањето на околу 3 милиони документи за Џефри Епштајн, а ја доставило лице кое го користело псевдонимот „Тифани Доу“. Во неа се наведува наводна закана што Трамп му ја упатил на обвинителот во судска постапка.
„Лично бев сведок како обвинетиот Трамп ѝ кажа на обвинителката дека никогаш не кажува ништо освен ако не сака да исчезне како 12-годишно девојче (името е сокриено) и дека е способен да го убие целото нејзино семејство“, се вели во дојавата на ФБИ, потпишана под закана од кривично гонење за лажно сведочење на 18 јуни 2016 година.
И Епштајн ми се закани со смрт
Тужителката тврдеше дека била вработена кај Епштајн од 1990 до 2000 година и му кажа на ФБИ дека Епштајн лично ѝ се заканувал на сличен начин како што таа тврди дека Трамп ѝ се заканувал на непозната обвинителка во непозната тужба.
„Епштајн лично ми се закани дека ќе ме убие мене и моето семејство ако некогаш откријам какво било физичко и сексуално злоставување на малолетни девојчиња на кое лично сум бил сведок од Епштајн или од некој од неговите гости“, се вели во извештајот на ФБИ.
„Објавувам јавно под заклетва вистината за физичкото и сексуалното злоставување на малолетни девојчиња на кое лично сум бил сведок од Трамп и Епштајн, вклучително и обвинителот, за време на моето вработување кај Епштајн од 1990 до 2000 година.“
Свет
Иран ги прогласи војските на земјите-членки на ЕУ за терористички организации
Претседателот на иранскиот Парламент, Мохамед Багер Галибаф, изјави денеска дека Иран отсега ги смета војските на земјите-членки на Европската Унија за „терористички групи“, повикувајќи се на законската регулатива од 2019 година.
Оваа одлука доаѓа откако министрите за надворешни работи на ЕУ во четвртокот одлучија да ја прогласат Иранска револуционерна гарда (ИРГЦ) за терористичка организација, поради крвавото задушување на неодамнешните антивладини протести. Овој потег на Унијата се смета за главно симболичен, со оглед на тоа што ИРГЦ веќе е под санкции на ЕУ поради прекршување на човековите права.
– Европа сака да му угоди на својот господар, Америка, со овие мерки, изјави Галибаф во Парламентот, пренесува ДПА. Видеата објавени од иранските медиуми покажаа пратеници облечени во униформи на ИРГЦ во знак на солидарност, додека дел од нив скандираа „Смрт за Америка“ и „Смрт за Израел“.
Тензиите меѓу САД и Иран се на високо ниво по смртоносното задушување на протестите во земјата. Американскиот претседател Доналд Трамп изрази поддршка за демонстрациите и најави „многу силни мерки“ доколку Иран продолжи со егзекуции на демонстрантите. Дополнителни спорови се појавија и околу иранската нуклеарна и ракетна програма, при што Трамп неделава сугерираше можен напад, изјавувајќи дека „масивна армада се движи кон Иран“.
Иранската страна соопшти дека е подготвена да ги продолжи преговорите со САД, но инсистира на целосна контрола врз своите одбранбени капацитети. САД беа првата земја во светот што ја прогласи ИРГЦ за терористичка група во 2019 година, за време на првиот мандат на Трамп. ИРГЦ е елитна воена сила на Иран, која во последните децении значително го прошири и своето социјално и економско влијание преку инвестиции во авиокомпании и хотелски синџири.

