По победата на изборите и вселувањето во Белата куќа, многу американски претседатели во одреден момент ги прекршуваат своите предизборни ветувања. Доналд Трамп не чекаше толку долго. Тој го прекрши важното предизборно ветување веднаш штом даде заклетва.

Трамп постојано даваше сензационално и неверојатно ветување за време на есента со длабоки геополитички последици: тој ќе преговара за крај на војната во Украина во рок од 24 часа. Не само за 24 часа – тоа ќе го направат пред претседателската инаугурација, пишува „Њујорк тајмс“.

„Пред да стигнам до Овалната соба, кратко по победата на изборите, ќе ја решам ужасната војна меѓу Русија и Украина“, вети Трамп на митинг во јуни. „Ќе го решам ова дури и пред да станам претседател“, рече тој за време на телевизиската дебата со Камала Харис во септември. „Ќе ги поправам Русија и Украина додека ја чекам инаугурацијата“, рече тој повторно за време на поткаст во октомври.

Ова не беше еднократен коментар. Ова беше неговиот главен аргумент кога стана збор за најголемата копнена војна во Европа од падот на нацистичка Германија. Сепак, не само што не го исполни своето ветување туку тој исто така не вложи ни напори да ја реши војната по неговата изборна победа во ноември.

„Војните не може да се решат со бомбастични изјави. А алката што недостига во неговото размислување е неразбирањето дека Украинците ќе прифатат решение само ако се рамноправни на преговарачката маса. Тој, всушност, ја поткопа нивната позиција и тоа е една од причините зошто не постигна решение пред инаугурацијата“, рече демократскиот сенатор од Конектикат, Ричард Блументал.

„Тоа беше апсурдно ветување“, рече Кетрин Стонер, виш соработник на Институтот за меѓународни студии „Фримен Спогли“ на Универзитетот „Стенфорд“. „Единствената личност што може да ја заврши војната за 24 часа е Владимир Путин, но тој можеше да го стори тоа пред неколку години. Какви било преговори ќе траат повеќе од 24 часа, без разлика кога Трамп ќе го вклучи часовникот“.

Мајкл Кимаџ, автор на книгата Collisions за руско-украинскиот конфликт и новоименуван директор на Институтот „Кенан“, рече дека предизборните ветувања на Трамп секогаш биле давани многу лабаво и дека можеби се работи повеќе за испраќање сигнали отколку за прецизно толкување.

„Неговите цели со оваа реторика можеби се да ја предупреди владата дека неговиот пристап кон Русија и војната ќе биде поинаков од оној на Бајден, дека неговата клучна цел е да стави крај на војната, а не да овозможи Украина да победи и дека тој ќе биде главниот, а не длабоката држава што ги вкопува САД во вечни војни“, додаде тој.

На прашањето зошто Трамп не го исполнил своето предизборно ветување за завршување на војната пред неговата инаугурација, Каролин Левит, новата прес-секретарка на Трамп во Белата куќа, не одговори директно, но наместо тоа повтори дека тоа ќе го направи „главен приоритет во неговиот втор мандат“.

По изборите во ноември, Трамп се сретна со украинскиот претседател Володимир Зеленски и најави средба со Путин по инаугурацијата. Републиканскиот конгресмен од Флорида, Мајкл Валц, кој треба да стане советник за национална безбедност на Трамп, во неделата истакна дека завршувањето на конфликтот во Украина останува главен приоритет за новиот претседател.

Но, размислувањето што Волц го изнесе неодамна на Си-би-ес звучеше како формула за процес што може да потрае: „Клучните делови од него: 1. Кој ќе седне на масата? 2. Како да ги натераме да преговараат? 3. Кои се рамките на договорот? Претседателот е јасен: оваа војна мора да заврши. Мислам дека сите треба да се согласат со тоа“.

Дури и ако сите се согласат со таа цел – а има простор за сомнеж – можните услови остануваат трнливи. Дури и ако се претпостави дека членството во НАТО не е во план, Украина сака сериозни безбедносни гаранции од САД и Европа, особено ако е принудена да се откаже од својата територија.

Потоа, тука се прашањата за компензација и последиците. Кој ќе плати за реконструкција на Украина? Што ќе се случи со потерниците на Меѓународниот кривичен суд за Путин и другите руски функционери? Дали САД и Европа ќе ги олеснат санкциите воведени по инвазијата и под кои услови? Кој ќе ја следи линијата на раздвојување и што ќе се случи доколку се прекрши примирјето?

Трамп јавно не се осврна на таквите прашања. Сепак, тој изрази загриженост за жртвите во Украина и итноста да се најдат одговори, какви и да се тие. „Дел од поентата – и ова може да укаже на општата насока на неговата администрација – можеби е тоа што тој нема сценарио и затоа зборува на начини што се нејасни, а не откриваат што е вистинското сценарио. Колку помалку знаеме каква намера има, толку повеќе може да импровизира“, рече Кимаџ.