Свет
Што би значел пакт сличен на член 5 за Украина?
Безбедносните гаранции за Киев се клучно прашање во напорите да се прекинат борбите во текот на тековната руска инвазија врз Украина, а специјалниот пратеник на Белата куќа, Стив Виткоф, сега го стави терминот „сличен на член 5“ во центарот на вниманието.
Виткоф на 17 август за Си-ен-ен изјави дека за време на самитот на Алјаска било договорено дека Вашингтон и неговите сојузници може да ѝ понудат на Украина револуционерни гаранции во форма на заштита слична на член 5, иако не откри детали, пишува РСЕ.
Тој рече дека, по средбата на претседателот Доналд Трамп со Владимир Путин, Русија нема да има забелешки за ова како дел од можен мировен договор.
Таканаречениот договор за член 5 изгледа дека го позајмува концептот на колективна одбрана за примена надвор од системот на НАТО-договорот. Тоа не би ја направило Украина членка на НАТО – нешто што Трамп особено го исклучи.
Исто така, тоа не би барало автоматски интегрирани структури на алијансата; наместо тоа, би бил пакт скроен по мерка, кој би го креирале земјите подготвени да го потпишат.
Што би можело да значи „како член 5“
Секој паралелен систем за Украина целосно би зависел од текстот за кој страните би се договориле.
Не е важно името, туку ситните букви: кој на што се обврзува и колку бргу и силно е подготвен да дејствува доколку Украина повторно биде нападната.
Фразата потекнува од ќлен 5 на основачкиот договор на НАТО – клучната клаузула, која вооружениот напад врз една членка го третира како напад врз сите.
Спротивно на вообичаеното мислење, тоа не ги обврзува членките на НАТО да интервенираат целосно воена поддршка на друга членка доколку таа е нападната.
Она што е напишано е дека секоја членка на НАТО „ќе ѝ помогне на нападнатата страна или страни така што веднаш, индивидуално и во соработка со другите страни, ќе преземе мерки што ги смета за неопходни, вклучувајќи и употреба на вооружена сила“.
Од основањето на НАТО во 1949 година член 5 е применет само еднаш – по нападите на 11 септември. Тој чекор иницира операции и мерки за поддршка од алијансата, иако постоеја разлики во обемот и времето, т.е. моментот на придонесите.
Скептицизам и сеќавања на неисполнети ветувања
Токму овие специфики го поттикнуваат скепицизмот.
Украинците се претпазливи кон нејасните ветувања по меморандумот од 1994 година, со кој беа понудени безбедносни гаранции во замена за откажување од нуклеарното оружје што Украина го наследи по распадот на Советскиот Сојуз.
Тие гаранции не успеаја да ја одвратат руската агресија.
А скептични не се само Украинците. Полскиот министер за надворешни работи, Радослав Сикорски, забележа дека проблемот на Киев не е недостигот на гаранции, туку нивното непочитување.
„Од 1994 година Украина веќе имаше гаранции за независноста и неповредливоста на своите граници, вклучително и од Русија. На 22 април 2004 година Владимир Путин свечено го ратификува договорот за руско-украинската граница. Доволно е само да се почитуваат и војната е завршена“, напиша тој на мрежата X.
Поддршка од ЕУ
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во меѓувреме го поздрави предлогот и рече дека Европската Унија е подготвена да го направи својот дел.
„Како што често сум говорела, Украина мора да стане железно бодликаво прасе, несварливо за потенцијалните освојувачи“, рече таа.
Геополитички парадокс
Геополитички гледано, предлогот претставува парадокс. Ако гаранциите навистина го одразуваат одвраќачкиот ефект на НАТО, зошто Кремљ би ги прифатил? Еден можен одговор е дека Москва може да ги смета гаранциите надвор од НАТО за помалку автоматски или обврзувачки од членството во алијансата или како попреговорливи по обем и географија.
Кога Си-ен-ен експлицитно го прашаа дали Русија би дозволила да се реализираат гаранции како од член 5 на НАТО, Виткоф одговори: „Она што го кажав е дека постигнавме договор САД и другите европски земји ефективно да понудат формулација слична на член 5 за безбедносни гаранции“.
Од друга страна, ако гаранциите се ублажат за да се добие руска согласност, тие ризикуваат да не одвратат никого, а најмалку Москва.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Германија трета најголема економија во светот и покрај бавниот економски раст
Германија е сè уште трета најголема економија во светот и покрај бавниот економски раст, според податоците објавени денес од Институтот за германска економија (IW) од Келн.
Според проценките, бруто домашниот производ (БДП) на Германија во 2025 година изнесувал околу 5,052 трилиони долари, надминувајќи го јапонскиот 4,431 трилион долари и паѓајќи на четвртото место во споредба со претходната година.
На прво место се Соединетите Американски Држави со БДП од 30,779 милијарди долари, а на второ место е Кина со 19,513 милијарди долари.
Експертот на IW, Михаел Гремлинг, забележува дека Германија и Јапонија заостануваат зад двете најголеми глобални економии, кои растат многу подинамично и се потпираат на високата технологија и развојот на вештачката интелигенција.
БДП на Германија порасна за 0,2 проценти во реални услови во 2025 година, за прв пат по две години контракција, но нивото на производство е сè уште приближно на нивото од 2019 година, пред пандемијата на коронавирусот. Според прогнозата, германската економија ќе ја задржи својата позиција како трета најголема економија во светот во 2026 година, со мал раст од еден процент благодарение на државните инвестиции, пренесува Танјуг.
Институтот од Келн предупредува дека Германија ќе ја изгуби третата позиција на долг рок поради силниот економски раст на Индија.
Регион
Борисов: Како Радев ќе се натпреварува со мене, врз основа на што?
Лидерот на ГЕРБ, Бојко Борисов, на средба со градоначалници од партијата во Стара Загора упати критики кон поранешниот бугарски претседател Румен Радев, доведувајќи го во прашање неговото политичко позиционирање.
„Ние сме научени да бидеме скромни, но да бидеш скромен не значи да немаш самодоверба. Кој во оваа држава направил помалку од нас? Како ќе излезе Радев да се натпреварува со мене, врз основа на што?“, праша реторички Борисов.
Осврнувајќи се на новогодишното обраќање на претседателот, тој додаде: „На Нова година со задржан здив го слушавме говорот на претседателот. Кога рече олигархија – нека каже која е. Јас тврдам дека во ГЕРБ нема таква“.
Свет
Медведев: Некои украински лидери по завршувањето на војната доколку не успеат да избегаат, би можеле да бидат обесени од сопствениот народ
Русија сè уште не добила одговори за својот став за територијалните прашања и параметрите за демилитаризација на Украина, изјави денес заменик-претседателот на Советот за безбедност на Русија и претседател на партијата „Единствена Русија“, Дмитриј Медведев.
„Општо земено, можам да кажам дека руската страна, секако, го изрази нашиот став. Знаете, тој беше формулиран од Врховниот командант, претседателот на нашата земја, Владимир Путин. Овој став е изразен неколку пати, вклучувајќи ги најважните прашања поврзани со териториите, параметрите за демилитаризација на оваа земја и цела низа други прашања. Другата страна сè уште го прифаќа сето ова, но ние немаме одговор“, рече Медведев во видео објавено на неговиот Телеграм канал, пренесува РИА Новости.
Тој изјави дека Русија, во согласност со договорот, не ги открива резултатите од тековните преговори за мирно решение на конфликтот во Украина.
Според него, Украина постепено почнува да ја разбира својата моментална ситуација.
„Чувствувам дека постепено постои одредена свест за ситуацијата во која се наоѓаат“, рече Медведев.
Како што изјави тој, за некои украински лидери, продолжувањето на воените операции е „продолжение на нивните животи“, а кога ќе завршат борбите, тие би можеле да бидат казнети од сопствениот народ.
„За некои од лидерите на оваа земја, без оглед на тоа како ги нарекуваме или какви епитети им припишуваме, ние разбираме дека продолжувањето на воените операции, искрено кажано, е продолжување на нивните животи. На крајот од воените операции, овие лидери, доколку не успеат да избегаат, би можеле да бидат обесени од сопствениот народ“, рече Медведев, пренесува Танјуг.
Тој ја нарече судбината на фашистичките лидери од Втората светска војна, Бенито Мусолини и Адолф Хитлер, впечатлив пример за сегашните власти во Киев. „Судбината на Бенито Мусолини и Адолф Хитлер е навистина илустративен пример, како и судбината на оние кои беа осудени и, во многу случаи, погубени од Советскиот Сојуз“, истакна Медведев.
Тој истакна дека некои од сегашните украински лидери, по завршувањето на војната, во најдобар случај ќе можат да избегаат на територијата на „една од граничните земји“ – Полска, Велика Британија или некоја друга европска земја.
Денес, по повод Денот на бранителот на татковината, заменик-претседателот на Советот за безбедност на Русија положи венец на гробот на непознатиот јунак во близина на Кремљ.

