Контакт

Свет

Што би значел пакт сличен на член 5 за Украина?

Објавено пред

Безбедносните гаранции за Киев се клучно прашање во напорите да се прекинат борбите во текот на тековната руска инвазија врз Украина, а специјалниот пратеник на Белата куќа, Стив Виткоф, сега го стави терминот „сличен на член 5“ во центарот на вниманието.

dobivaj vesti na viber

Виткоф на 17 август за Си-ен-ен изјави дека за време на самитот на Алјаска било договорено дека Вашингтон и неговите сојузници може да ѝ понудат на Украина револуционерни гаранции во форма на заштита слична на член 5, иако не откри детали, пишува РСЕ.

Тој рече дека, по средбата на претседателот Доналд Трамп со Владимир Путин, Русија нема да има забелешки за ова како дел од можен мировен договор.

Таканаречениот договор за член 5 изгледа дека го позајмува концептот на колективна одбрана за примена надвор од системот на НАТО-договорот. Тоа не би ја направило Украина членка на НАТО – нешто што Трамп особено го исклучи.

Исто така, тоа не би барало автоматски интегрирани структури на алијансата; наместо тоа, би бил пакт скроен по мерка, кој би го креирале земјите подготвени да го потпишат.

Што би можело да значи „како член 5“

Секој паралелен систем за Украина целосно би зависел од текстот за кој страните би се договориле.

Не е важно името, туку ситните букви: кој на што се обврзува и колку бргу и силно е подготвен да дејствува доколку Украина повторно биде нападната.

Фразата потекнува од ќлен 5 на основачкиот договор на НАТО – клучната клаузула, која вооружениот напад врз една членка го третира како напад врз сите.

Спротивно на вообичаеното мислење, тоа не ги обврзува членките на НАТО да интервенираат целосно воена поддршка на друга членка доколку таа е нападната.

Она што е напишано е дека секоја членка на НАТО „ќе ѝ помогне на нападнатата страна или страни така што веднаш, индивидуално и во соработка со другите страни, ќе преземе мерки што ги смета за неопходни, вклучувајќи и употреба на вооружена сила“.

Од основањето на НАТО во 1949 година член 5 е применет само еднаш – по нападите на 11 септември. Тој чекор иницира операции и мерки за поддршка од алијансата, иако постоеја разлики во обемот и времето, т.е. моментот на придонесите.

Скептицизам и сеќавања на неисполнети ветувања

Токму овие специфики го поттикнуваат скепицизмот.

Украинците се претпазливи кон нејасните ветувања по меморандумот од 1994 година, со кој беа понудени безбедносни гаранции во замена за откажување од нуклеарното оружје што Украина го наследи по распадот на Советскиот Сојуз.

Тие гаранции не успеаја да ја одвратат руската агресија.

А скептични не се само Украинците. Полскиот министер за надворешни работи, Радослав Сикорски, забележа дека проблемот на Киев не е недостигот на гаранции, туку нивното непочитување.

„Од 1994 година Украина веќе имаше гаранции за независноста и неповредливоста на своите граници, вклучително и од Русија. На 22 април 2004 година Владимир Путин свечено го ратификува договорот за руско-украинската граница. Доволно е само да се почитуваат и војната е завршена“, напиша тој на мрежата X.

Поддршка од ЕУ

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во меѓувреме го поздрави предлогот и рече дека Европската Унија е подготвена да го направи својот дел.

„Како што често сум говорела, Украина мора да стане железно бодликаво прасе, несварливо за потенцијалните освојувачи“, рече таа.

Геополитички парадокс

Геополитички гледано, предлогот претставува парадокс. Ако гаранциите навистина го одразуваат одвраќачкиот ефект на НАТО, зошто Кремљ би ги прифатил? Еден можен одговор е дека Москва може да ги смета гаранциите надвор од НАТО за помалку автоматски или обврзувачки од членството во алијансата или како попреговорливи по обем и географија.

Кога Си-ен-ен експлицитно го прашаа дали Русија би дозволила да се реализираат гаранции како од член 5 на НАТО, Виткоф одговори: „Она што го кажав е дека постигнавме договор САД и другите европски земји ефективно да понудат формулација слична на член 5 за безбедносни гаранции“.

Од друга страна, ако гаранциите се ублажат за да се добие руска согласност, тие ризикуваат да не одвратат никого, а најмалку Москва.

Свет

Германија трета најголема економија во светот и покрај бавниот економски раст

Објавено пред

Германија е сè уште трета најголема економија во светот и покрај бавниот економски раст, според податоците објавени денес од Институтот за германска економија (IW) од Келн.

dobivaj vesti na viber

Според проценките, бруто домашниот производ (БДП) на Германија во 2025 година изнесувал околу 5,052 трилиони долари, надминувајќи го јапонскиот 4,431 трилион долари и паѓајќи на четвртото место во споредба со претходната година.

На прво место се Соединетите Американски Држави со БДП од 30,779 милијарди долари, а на второ место е Кина со 19,513 милијарди долари.

Експертот на IW, Михаел Гремлинг, забележува дека Германија и Јапонија заостануваат зад двете најголеми глобални економии, кои растат многу подинамично и се потпираат на високата технологија и развојот на вештачката интелигенција.

БДП на Германија порасна за 0,2 проценти во реални услови во 2025 година, за прв пат по две години контракција, но нивото на производство е сè уште приближно на нивото од 2019 година, пред пандемијата на коронавирусот. Според прогнозата, германската економија ќе ја задржи својата позиција како трета најголема економија во светот во 2026 година, со мал раст од еден процент благодарение на државните инвестиции, пренесува Танјуг.

Институтот од Келн предупредува дека Германија ќе ја изгуби третата позиција на долг рок поради силниот економски раст на Индија.

Прикажи повеќе...

Регион

Борисов: Како Радев ќе се натпреварува со мене, врз основа на што?

Објавено пред

Лидерот на ГЕРБ, Бојко Борисов, на средба со градоначалници од партијата во Стара Загора упати критики кон поранешниот бугарски претседател Румен Радев, доведувајќи го во прашање неговото политичко позиционирање.

dobivaj vesti na viber

„Ние сме научени да бидеме скромни, но да бидеш скромен не значи да немаш самодоверба. Кој во оваа држава направил помалку од нас? Како ќе излезе Радев да се натпреварува со мене, врз основа на што?“, праша реторички Борисов.

Осврнувајќи се на новогодишното обраќање на претседателот, тој додаде: „На Нова година со задржан здив го слушавме говорот на претседателот. Кога рече олигархија – нека каже која е. Јас тврдам дека во ГЕРБ нема таква“.

Прикажи повеќе...

Свет

Медведев: Некои украински лидери по завршувањето на војната доколку не успеат да избегаат, би можеле да бидат обесени од сопствениот народ

Објавено пред

Русија сè уште не добила одговори за својот став за територијалните прашања и параметрите за демилитаризација на Украина, изјави денес заменик-претседателот на Советот за безбедност на Русија и претседател на партијата „Единствена Русија“, Дмитриј Медведев.

dobivaj vesti na viber

„Општо земено, можам да кажам дека руската страна, секако, го изрази нашиот став. Знаете, тој беше формулиран од Врховниот командант, претседателот на нашата земја, Владимир Путин. Овој став е изразен неколку пати, вклучувајќи ги најважните прашања поврзани со териториите, параметрите за демилитаризација на оваа земја и цела низа други прашања. Другата страна сè уште го прифаќа сето ова, но ние немаме одговор“, рече Медведев во видео објавено на неговиот Телеграм канал, пренесува РИА Новости.

Тој изјави дека Русија, во согласност со договорот, не ги открива резултатите од тековните преговори за мирно решение на конфликтот во Украина.

Според него, Украина постепено почнува да ја разбира својата моментална ситуација.

„Чувствувам дека постепено постои одредена свест за ситуацијата во која се наоѓаат“, рече Медведев.

Како што изјави тој, за некои украински лидери, продолжувањето на воените операции е „продолжение на нивните животи“, а кога ќе завршат борбите, тие би можеле да бидат казнети од сопствениот народ.

„За некои од лидерите на оваа земја, без оглед на тоа како ги нарекуваме или какви епитети им припишуваме, ние разбираме дека продолжувањето на воените операции, искрено кажано, е продолжување на нивните животи. На крајот од воените операции, овие лидери, доколку не успеат да избегаат, би можеле да бидат обесени од сопствениот народ“, рече Медведев, пренесува Танјуг.

Тој ја нарече судбината на фашистичките лидери од Втората светска војна, Бенито Мусолини и Адолф Хитлер, впечатлив пример за сегашните власти во Киев. „Судбината на Бенито Мусолини и Адолф Хитлер е навистина илустративен пример, како и судбината на оние кои беа осудени и, во многу случаи, погубени од Советскиот Сојуз“, истакна Медведев.

Тој истакна дека некои од сегашните украински лидери, по завршувањето на војната, во најдобар случај ќе можат да избегаат на територијата на „една од граничните земји“ – Полска, Велика Британија или некоја друга европска земја.

Денес, по повод Денот на бранителот на татковината, заменик-претседателот на Советот за безбедност на Русија положи венец на гробот на непознатиот јунак во близина на Кремљ.

Прикажи повеќе...

Најново

Македонија1 час

МНР со апел: македонските државјани кои се наоѓаат на територијата на Мексико да го напуштат во првата безбедна прилика

Поради влошената безбедносна состојба во Мексико, Министерството за надворешни работи и надворешна трговија апелира до македонските државјани кои се наоѓаат...

Македонија3 часа

(Видео) Кузеска за Груби: ДУИ го спасува Мицкоски

Секој што го прекршил законот мора да одговара. ДУИ го спасува Мицкоски. Му фрлија гума за спасување. После денешниот театар...

Македонија3 часа

СДСМ e нервозeн поради апсењето на Груби, стравува од откривање афери, велат од ВМРО-ДПМНЕ

ВМРО-ДПМНЕ верува дека во СДСМ владее нервоза и фрустрација поради апсењето на поранешниот вицепремиер, Артан Груби и дека постои страв...

Македонија3 часа

Кривична против поранешен директор на Здравствен дом Куманово: ангажирал 68 лица со договор на дело, на кои незаконски им исплатил над 350 илјади евра

СВР Куманово поднесе кривична пријава против 43-годишниот Ф.А. од Куманово поради постоење основи на сомнение за сторено кривично дело „злоупотреба...

Македонија4 часа

„Страв во Мала Речица“ – ВЛЕН прашува кој ќе оди курбан со Груби

Дали Артан Груби ќе му го зададе фаталниот удар на Али Ахмети и ДУИ, прашува ВЛЕН во првата реакција по...

Регион5 часа

Радев: Украина сè уште има работа пред да се приклучи кон ЕУ, не треба да го заборавиме Западен Балкан

Во интервју за германското издание „Берлинер Цајтунг“, поранешниот бугарски претседател Румен Радев, кој неодамна поднесе оставка и најави влез во...

Свет5 часа

Захарова: Се испостави дека вистинските чудовишта се чувствувале удобно во западното општество

Објавувањето на таканаречените досиеја на Епстин разоткри „одвратно ѓубре“ кое со години измислува митови за Русија за да го одвлече...

Македонија6 часа

МВР потврди: Уапсен Артан Груби

На граничниот премин „Блаце“, припадници на Министерство за внатрешни работи го уапсија поранешниот прв вицепремиер Артан Груби. „Денеска (23.02.2026) во...

Европа6 часа

(Видео) Трамп го обвини дека е диктатор, Зеленски одговори со насмевка

Украинскиот претседател Володимир Зеленски возврати на претходните коментари на американскиот претседател Доналд Трамп во кои тој сугерираше дека е диктатор...

Свет6 часа

Силна зимска бура во САД: прогласена вонредна состојба во пет држави

Силна зимска бура го погоди североисточниот дел на САД, поради што е издадено предупредувања за 59 милиони луѓе. Во Њујорк...

Свет7 часа

(Видео) Убиен Ел Менчо, најбараниот нарко-бос во Мексико: избувнаа немири

Немесио Осегера Сервантес, попознат како „Ел Менчо“, најбараниот човек во Мексико и водач на моќниот нарко-картел „Нова генерација Халиско“ (CJNG),...

Свет7 часа

Иран и САД ќе ги продолжат разговорите в четврток

Иран и САД ќе одржат трета рунда разговори во Женева в четврток, изјави министерот за надворешни работи на Оман, поради...

Свет8 часа

Кина ја повика Америка да ги укине царините

Кина спроведува „целосна проценка“ на одлуката на Врховниот суд на САД за царините и го повика Вашингтон да ги укине...

Европа8 часа

(Фото) Полицајка убиена во Лавов, 24 ранети; Зеленски: Русија регрутирала напаѓачи преку интернет

Полицајка е убиена, а 24 лица се ранети откако неколку експлозивни направи беа детонирани во Лавов, западна Украина, соопшти полицијата...

Свет19 часа

Иран e подготвен на компромис со САД за да избегне американски напад, објави Ројтерс

Иран кажал дека е подготвен да направи отстапки во својата нуклеарна програма во разговорите со САД, во замена за укинување...

Свет21 час

Мажот кој се обиде да влезе во имотот на Трамп дигнал пушка во позиција за пукање пред агентите да го убијат

Маж на околу 20-годишна возраст бил убиен откако се обидел нелегално да влезе на имотот на Доналд Трамп во Флорида....

Свет24 часа

Гласањето за трговскиот договор ЕУ–САД може да се одложи поради хаосот со тарифите

Претседателот на Комитетот за меѓународна трговија на Европскиот парламент, Бернд Ланге, предложи одложување на гласањето за трговскиот договор меѓу ЕУ...

Свет1 ден

Унгарија: ЕУ сака утре да го усвои 20-тиот пакет санкции кон Русија, ние ќе го блокираме

Унгарскиот министер за надворешни работи, Петер Сијарто, преку две објави на X повторно ја засили реториката кон Украина поради транзитот...

Свет1 ден

Индија го одложи патувањето на трговска делегација во Вашингтон поради нејасности околу царините на САД

Индија го одложи планираното испраќање трговска делегација во Вашингтон оваа недела, главно поради неизвесност по одлуката на Врховниот суд на...

Свет1 ден

(Фото) Трамп објави дека испратил болнички брод на Гренланд, Данска вели дека нема сознанија

Американскиот претседател Доналд Трамп повторно го стави Гренланд во фокусот со објава на Truth Social, тврдејќи дека испраќа голем болнички...