Американскиот претседател Доналд Трамп разгледува опции против Иран, кои вклучуваат целни напади врз безбедносните сили и нивните водачи за поттикнување на демонстрантите, потврдија повеќе извори за Ројтерс.

Но, израелски и арапски претставници велат дека само воздушните напади не се доволни за соборување на режимот. Два американски извори запознаени со дискусиите рекоа дека Трамп сака да создаде услови за промена на режимот откако задушувањето на протестите претходно овој месец го уништи националното движење во кое загинаа илјадници луѓе, објави Ројтерс.

Опции на масата на Трамп
За да го постигне ова, Трамп наводно разгледува напади врз командантите и институциите што Вашингтон ги смета за одговорни за насилството, со цел да им даде на демонстрантите доверба што им е потребна за да ги преземат владините и безбедносните згради.

Еден од американските извори рече дека опциите што ги дискутираат помошниците на Трамп вклучуваат многу поголем напад со потрајни последици, евентуално таргетирање на објекти за балистички ракети што можат да стигнат до сојузниците на САД на Блискиот Исток или на нуклеарната програма на Иран.

Друг американски извор рече дека Трамп сè уште не донел конечна одлука за текот на дејствувањето, вклучително и воена опција.

Пристигнувањето на американскиот носач на авиони „УСС Абрахам Линколн“ и придружните воени бродови на Блискиот Исток оваа недела ги прошири опциите на Трамп за воена акција, откако тој повеќе пати се закануваше дека ќе интервенира како одговор на задушувањето на протестите во Иран.

Сојузниците предупредуваат: Нападите би можеле да имаат контраефект
Четири арапски претставници, тројца западни дипломати и висок западен извор чии влади се информирани за дискусиите изразија загриженост. Тие рекоа дека наместо да ги соберат луѓето на улиците, ваквите напади би можеле да го ослабнат движењето кое веќе е потресено од најкрвавата репресија од Исламската револуција во 1979 година.

Алекс Ватанка, директор на Програмата за Иран во Институтот за Блискиот Исток, рече дека без значителни пребегнувања од војската, иранските протести остануваат „херојски, но совладани“. Висок израелски функционер со директно познавање на израелско-американското планирање рече дека Израел не верува дека само воздушните напади би можеле да ја соборат Исламската Република.

„Ако сакате да го соборите режимот, мора да испратите копнени сили“, рече тој, додавајќи дека дури и ако САД го убијат врховниот лидер ајатолахот Али Хамнеи, Иран „ќе има нов лидер да го замени“. Тој верува дека само комбинација од надворешен притисок и организирана домашна опозиција може да ја промени политичката насока на Иран.

Страв од регионален хаос
Земјите во регионот, од Заливот до Турција, претпочитаат повеќе да го ограничат Иран отколку негов колапс – не од сочувство кон Техеран, туку од страв дека немирите во нацијата од 90 милиони луѓе би можеле да предизвикаат нестабилност далеку надвор од границите на Иран.

Тие предупредуваат дека распарчениот Иран би можел да се претвори во граѓанска војна, како што се случи по американската инвазија на Ирак во 2003 година, што би предизвикало бран бегалци, би го поттикнало исламистичкото востание и би го прекинало протокот на нафта низ Ормутскиот теснец.

Најсериозниот ризик, предупреди аналитичарот Ватанка, е фрагментацијата во „Сирија во рана фаза“, со ривалски единици и провинции кои се борат за територија и ресурси. Заливските држави, долгогодишни сојузници на САД, стравуваат дека ќе бидат првите цели на иранската одмазда.

Кој е најверојатниот исход?

Саудиска Арабија, Катар, Оман и Египет лобираа кај Вашингтон против нападот, а саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман му порача на иранскиот претседател дека Ријад нема да дозволи неговиот воздушен простор да се користи за воена акција против Техеран.

„Соединетите Држави можат да го повлечат чкрапалото“, рече еден арапски извор, „но тие нема да живеат со последиците. Ние ќе живееме“. Најверојатниот исход е „постепена ерозија – пребегнувања на елитата, економска парализа, оспорени наследувања – што го трошат системот додека не се распадне“, заклучи аналитичарот Ватанка.