Култура
Предавања до областа на кураторството во ГЕМ
На првата вечер од отворањето на симпозиумот Кураторски размени, во клубот ГЕМ, во среда навечер во 20 часот воведна презентација на тема Развој на кураторството и посредувањето во современата уметност, ќе одржи Дороти Рихтер.
Рихтер, инаку, е кураторка, теоретичарка и раководителка на постдипломските студии по кураторство на Institute Cultural Studies, Universtiy of Fine Arts, во Цирих.
Во рамки на нејзиното предавање таа се осврнува на развојот на кураторските практики и посредувачките стратегии во современата уметност преку поставување на три основни прашања во широк времски и теоретски контекст: „Кои сме? (во однос на кураторството и уметничкото посредување), Од каде доаѓаме? и Каде одиме?“
Дороти Рихтер била уметнички директор на Künstlerhaus во Бремен, Германија, каде курирала серија проекти, изложби, разговори и симпозиуми, кои, меѓу другото, ги истражуваат прашањата на социјално ангажирани практики, феминистичките позиции и уметнички колаборации денес. Има одржано низа предавања на Merz Akademie во Штутгарт, Универзитетот во Бремен, Critical Curatorial Cybermedia курс на Ecole des Beaux Arts, Женева и Универзитетот во Линебург. Од 1998 до 2009 година, таа е основач и координатор на Curating Degree Zero Archive. Во 2008 година го основала web-списанието www.on-curating.org.
Вечерната сесија ќе ја продолжи Марко Стаменковиќ кој со неговото излагање Оспорените и осудените, се осврнува на концептот на „самоубиствен бомбашки напад“ како на моќно присутен концепт во современиот свет, но и како на нешто со недоволно јасно значење во рамки на современиот дискурс. Преземениот ризик, со цел да се артикулира дискурсот околу формите на насилство идентификувани како „самоубиствен бомбашки напад“ го детектира како јасен пример за изложениот притисок при критичкото размислување – секогаш кога овој вид на дискурс однадвор е прифатен од доминантна, „нормативна“ гледна точка.
Марко Стаменковиќ е историчар на уметноста, критичар и куратор. Роден е во Врање (Србија) а сега живее во Гент (Белгија). Член е на ИКТ – Меѓународната асоцијација на куратори на современа уметност (Луксембург). Дипломирал на институтот за историја на уметност на Филозофскиот факултет во Белград. Магистрирал во областа на културна политика и културен менаџмент (УНЕСКО), на уметничкиот Универзитет во Белград, на интердисциплинарните студии акредитирани од страна на Универзитетот Лион 2. Докторант е на Факултетот за уметност и филозофија, на катедрата за филозофија и етика на Универзитетот во Гент – со докторска дисертација на тема: „Самоубиствени култури. Теории и практики на радикално повлекување – транснационална културна и медиумска парадигма (2001-2011)“.
Славчо Димитров дипломирал Општа и компаративна книжевност на Филолошкиот Факултет на УКИМ, а магистрирал на одделот за Родови студии и филозофија при Институтот Евро-Балкан на тема ‘Генеалошка деконструкција на исповедниот субјект: Етико-политички импликации“. Докторант е на одделот за Родови студии и филозофија, на Институтот Евро-Балкан, на тема ‘Реполитизација на телесноста’. Покрај истражувачкиот и предавачкиот ангажман и интерес, како и интересот кон хуманистичките теоретски колажи, Димитров е посветен на активизам за човекови права на маргинализираните заедници, со посебен фокус кон квир и феминистички активизам. Директор е и на Коалиција ‘Сексуални и здравствени права на маргинализираните заедници’, Скопје. Моментално работи како асистент предавач на последипломските Родови и културни студии при Институтот. Предметите на кои е ангажиран се од областа на културните теории, родовите студии, студии на маскулинизмот, квир теоријата, постколонијалната критика и телото и родот.
Неговото излагање на тема Емоционална архива на квир искуства го испитува потенцијалот кој овој вид на архивирање го има во оспорувањето на одредени хегемонистички режими на дистрибуција на видливоста и разбирање, односно-одредени режими на моќ./крај/со/мф
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.
Култура
Почина Георги Сталев Поповски
Друштвото на писателите на Македонија информира дека на 30 декември 2025 година, во 95. година од животот, почина Георги Сталев Поповски, поет, прозаист, преведувач, драмски писател, научен работник и поранешен универзитетски професор, доктор по филолошки науки и најстар член на писателската асоцијација.
Георги Сталев Поповски е роден на 22 април 1930 година во Витолиште, а почина во Скопје. Високото образование го завршил на Филозофскиот факултет во Скопје. Во текот на својата богата професионална кариера, меѓу другото, бил и долгогодишен уредник на списанието „Современост“.
Член на Друштво на писателите на Македонија бил од 1956 година, како прв член примен во Друштвото по заслуга на своите достигнувања во областа на книжевниот превод.
Поповски е добитник на бројни признанија и награди, меѓу кои двапати наградата „Димитар Митрев“ на Друштвото на писателите на Македонија за книжевна критика и есеистика, наградата „Златен лавров венец“ за најдобар драмски текст на фестивалот „Мали и експериментални сцени“ во Сараево (1972), наградите „Григор Прличев“ и „Кирил Пејчиновиќ“ за книжевен превод, медалот од Фондот „Лермонтов“ во Москва, како и македонските државни награди „11 Октомври“ и „Св. Климент Охридски“, како и наградата на Град Скопје „13 Ноември“.
Тој останува актуелен и во 2025 година како еден од авторите на збирката раскази Она што се памети живее („Никогаш докрај раскажани приказни“) во издание на ДПМ, во која е застапен со расказот „Доста ми е власт играње“ – сеќавање на неговиот татко, Стале Попов, корифејот на македонскиот роман.

