Култура
Зачувување на македонскиот јазик како традиција и борба против неписменоста
Борбата против неписменоста, како и квалитетното образование, традицијата, лингвистиката и културата на мајчиниот јазик денеска беа одбележани во „Кинотека на Македонија“ по поводот меѓународниот ден на мајчиниот јазик, 21 февруари. Научниот соработник во Институтот за македонски јазик и визитинг-професор на Универзитетот ФОН, Елена Јованова- Грујовска вели дека употребата на мајчиниот и другите јазици на коишто комуницираме, се прифаќаат меѓусебно со сите свои национални и верски културни специфики не само кај нас, туку и на Балканот. „Ние според статистичките податоци во последните три века, во Република Македонија со векови егзистираат повеќе јазици. Освен службениот македонски, се зборуваат уште албански, турски, српски, хрватски, влашки, бошњачки, ромски, грчки итн. “ изјави Јованова- Грујовска.Таа додаде дека со влијанието на англискиот јазик како престижен јазик на овој век што го имаат усовршено младите генерации, не треба да бидеме исплашени за исчезнување на мајчиниот јазик, но сепак треба да се внимава, да се работи на зачувувањето на јазикот на кој говориме. Но, со нивно негување преку македонскиот народен театар, албанската драма, турската драма, радиото и телевизиските емисии, јазиците на етничките заедници, друштвото за културна соработка итн., може да се зачува јазикот кој преку многу векови традиционално е пренесуван од генерации на генерации. Билјана Костова, професор во гимназијата „Никола Карев“ ни објасни дека немаме потреба од употреба на туѓите зборови бидејќи имаме доволно македонски зборови кои можеме да ги користиме. Таа им препорача на младите да ги читаат македонските автори поради тоа што се извори на македонското богатство и идентитет. „Делата на Кирил и Методиј, Кирил Пејчинович, Константин Миладинов, Рајко Жинзифов „Сердарот“, Григор Прличев, без „Пиреј“ ниту еден ученик не би смеел да го заврши средното образование, без Блаже Конески, поезијата на Гане Тодоровски и со самото тоа учениците го запознаваат и го користат понатаму својот мајчин јазик“- вели Костова. Во организација на Унеско, Меѓународниот ден на мајчиниот јазик се одржува во сите земји-членки, со пораката „Јазиците се важни“. Во Македонија беше одржан денеска, во главниот град Скопје во организација на општина Карпош, заедно со борците на територијата на општина Карпош и со месниот одбор од урбаната заедница „Влае 2“. На настанот присуствуваа ученици од основните и средните училишта од Скопје./крај/пк
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

