Култура
Монографија за средновековно Скопје
Во рамки на манифестацијата „Скопско лето“ беше промовирана монографија за средновековно Скопје – „Скопје и скопската област од VI до крајот на XIV век“ од д-р Милан Бошкоски, која е во издание на скопското книгоиздателство „Македонска реч“
Овој труд од научната јавност е оценет како особено значаен, зашто досега не било доволно проучувано стратегиското и геополитичкото значење на Скопје во средниот век и во византолошката и медиевистичката наука во светот и кај нас не е објавен исцрпен историографски труд за историјата на градот од шестиот до 14 век. Тој бил значаен административен центар за Самоиловата држава, за Византиската империја, како и за македонските независни кралеви Волкашин и Марко од 1369 до 1391 г., односно до паѓањето под османлиска власт, вели издавачот на ова импозантно научно дело.Проф. д-р Милан Бошкоски на денешната промоција рече дека во делото се опфатени сите периоди а најтемен, како што вели, е периодот од VI до средината на VIII век, затоа што нема доволно пишани податоци. Но Бошкоски нагласи дека максимално се искористени археолошките, монетите како движни наоди, кои покажуваат присуство на разни етнички структури.„Градот Скопје под ова име првпат се појавува во втората половина на IX век во пишаните извори. Во X век почнува поголема циркулација на податоци за градот Скопје. Во пишаните извори првпат околу 990 г. Скопје се спомнува како епископски центар во престолите на Преспанската архиепископија. Во периодот на македонскиот цар Самоил (969-1018) и неговите наследници градот Скопје игра значајна улога како прва одбрана од северните тортури на македонското царство. Потоа, од XI век, тој претставува значаен византиски, административен, културен и политички центар“, рече Бошкоски.Градоначалникот Коце Трајановски истакна дека со новите податоци што се понудени во овој труд, книгата има посебна вредност и е драгоцена за афирмирање на минатото и на сегашноста на градот и дека сведочи дека Скопје имал долга бурна историја и бил од голем геополитички интерес за сите општествени заедници на кои им припаѓал во средниот век.Академик Цветан Грозданов претставувајќи ја монографијата рече дека методолошки таа се потпира на два принципа, критичност и интердисциплинарност.„Авторот е професионално многу информиран, зашто покрај историски, во книгата има и податоци од археологијата, историјата на уметноста, историјата на црквата. Критичен е зашто не е романтичар и по секоја цена да застапува некоја идеологија, туку ја бара вистината“, рече Грозданов.Проф. Драги Митревски кој ги води археолошките истражувања на средновековната скопска тврдина – Кале, смета дека оваа книга е рамка за нив и дека за фактите во книгата илустрација може да се најде на самото Кале. Промоторот Данило Коцевски потенцираше дека монографијата е синтеза на сиот досегашен објавен материјал и дека се базира на релевантни извори од кои може да се добие валидна слика за градот од VI до XIV век.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

