Култура
Започнува АКТО_4
Вечерва (12 август, среда) во Битола, со премиерата на претставата „Разбојници“ од Фридрих Шилер, во режија на Младен Вукиќ-Феџа, во Офицерскиот дом со почеток во 22 часот започнува четвртото издание на Фестивалот за современи уметности АКТО
Претставата, која вчера имаше генерална проба со публика во просторот „Алхамбра“, е во продукција на самиот фестивал, а до недела, на разни и необични локации, седумдесетина уметници, интелектуалци и културолози од регионот и пошироко ќе дебатираат, перформираат и ќе се забавуваат. АКТО е единствен фестивал на полето на современите уметности во Македонија: непрофитен, независен и концепиран надвор од ограничените уметнички форми на изразување, АКТО фестивалот за современи уметности е подржан од градот Битола. На досега одржаните фестивали АКТО_ 2 (Уметност и храна) и АКТО_1 со своите авторски дела се претставија видни домашни и странски имиња.Како итернационален фестивал на современи уметности АКТО е конципиран врз основа на четири оддели: изведувачки уметности, визуелни уметности, музика, теорија на културата, пропратено со многу музички настани и забава за сите возрасти. Темата на годинешното издание е „Поколенија“, го третира генерацискиот проблем и поставува неколку прашања:Колку се раскинати врските на сегашната млада генерација со генерацијата на нивните на нивните родители?Колку денешната млада ителектуална генерација е наследник на постарата и дали воопшто постои такво наслество?На кој начин треба да се третира културното наследство од предходните генерации во денешниот современ концепт?До кој степен и дали предходните генерации и го дефинираат идентитетот на денешната млада генерација?Колку денешниот културено општествен контекст треба да зависи од предходните генерации?Возможно ли е една веќе готова уметничка форма да се трансформира?Возможно ли е “основната” емоција да се трансформира во нова форма со свои сопствени параметри, знаења и закони?…АКТО годинава има 1000 различни фестивалски плакати: сите ќе бидат различни за една цифра. Додека лепиме нов плакат, се раѓа ново поколение и умира едно… Од програмата на АКТО_4 може да се издвојат изведувачкиот “Нем перфоманс” на Деан Дамјановски (Македонија), “Сите Жени на Шекспир” на Маринко Николиќ (Србија) и др. Оваа година на АКТО ќе се одржи конференцијата на тема „Архиви на Идентитетот“ и проектот „Берза на Уметници – Идеален Проект“. На Фестивалот ќе биде доделена и наградата за интердисциплинарност „Драгиша Наневски“ за едно од делата на фестивалот. Во жирито за наградата се: Марија Радош, куратор (Србија), Јово Панчев, куратор (Бугарија) и Билјана Исијанин, куратор и артист (Елемент) Битола, Македонија.На АКТО _4 ќе можат да се проследат многу групни изложби на автори од Македонија (Велимир Жерновски, Слаѓана Богеска), Косово (Зени Балажи), Србија (Ана Недељковиќ), Хрватска (Тонка Малековиќ), Словенија (Пилја Русјан ), потоа мултимедијални перформанси и музички имиња во подем како „Репетитор“ од Србија, „Action One“ од Грција, „Bei the Fish“ и „The John“ (Македонија)… Сето тоа зачинето со миксовите на реномирани домашни и странски диџеи.Петдневната понуда на АКТО е во чекор со европските трендови на современата уметност, а атракцијата на фестивалот е досега невиден панк-папет театарски перформанс на „Das-Helmi“ од Берлин, Германија. АКТО им овозможува на посетителите и бесплатен превоз со воз на релација Скопје-Битола на 14 август (петок), во кој музика ќе пуштаа водечките македонски диџеи. Поаѓањето е во 14.30 часот од третиот колосек на железничката станица, а заинтересираните можат да се пријават на тел. 071 800 053 или на email: [email protected]
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.
Култура
Почина Георги Сталев Поповски
Друштвото на писателите на Македонија информира дека на 30 декември 2025 година, во 95. година од животот, почина Георги Сталев Поповски, поет, прозаист, преведувач, драмски писател, научен работник и поранешен универзитетски професор, доктор по филолошки науки и најстар член на писателската асоцијација.
Георги Сталев Поповски е роден на 22 април 1930 година во Витолиште, а почина во Скопје. Високото образование го завршил на Филозофскиот факултет во Скопје. Во текот на својата богата професионална кариера, меѓу другото, бил и долгогодишен уредник на списанието „Современост“.
Член на Друштво на писателите на Македонија бил од 1956 година, како прв член примен во Друштвото по заслуга на своите достигнувања во областа на книжевниот превод.
Поповски е добитник на бројни признанија и награди, меѓу кои двапати наградата „Димитар Митрев“ на Друштвото на писателите на Македонија за книжевна критика и есеистика, наградата „Златен лавров венец“ за најдобар драмски текст на фестивалот „Мали и експериментални сцени“ во Сараево (1972), наградите „Григор Прличев“ и „Кирил Пејчиновиќ“ за книжевен превод, медалот од Фондот „Лермонтов“ во Москва, како и македонските државни награди „11 Октомври“ и „Св. Климент Охридски“, како и наградата на Град Скопје „13 Ноември“.
Тој останува актуелен и во 2025 година како еден од авторите на збирката раскази Она што се памети живее („Никогаш докрај раскажани приказни“) во издание на ДПМ, во која е застапен со расказот „Доста ми е власт играње“ – сеќавање на неговиот татко, Стале Попов, корифејот на македонскиот роман.

