Култура
Разголена уметност
Респектираниот театарски и филмски режисер Харис Пашовиќ, во неделата со својата сараевска трупа East-West Центар гостуваше на „Охридско лето“. Во предворјето на Св. Софија, пред полно гледалиште беше изведена претставата „Нора“ од Хенрик Ибзен
Потегот на селекторот на театарската програма, Ѓорѓи Јолевски, да го покани (со две претстави, втората е „Класен непријател“ од Нигел Вилијамс) East-West Центар од БиХ е и легитимен и разбирлив знаејќи ја се‘ поголемата меѓународна популарност на овој ансамбл…
Омилената фраза на Пашовиќ е: „Уметноста треба да се бори против цунамито на баналноста“. Но, барем според „Нора“ овој негов став е во сериозна дискрапанција со она што го видовме во предворјето на Св. Софија.„Нора“ навистина не беше банална, но не беше ниту уметност.Кога на филмски режисер ќе му „побегне“ намерата да направи љубовен филм, тој неизбежно ќе застрани во порнографија. Кога театарскиот режисер „бега од баналноста“ тој ги расоблекува актерите. Ако ова е рецептот за уметност, секоја чест. Сметам дека на ниту еден посветен па и просечен театарски гледач не му пречи извесна радикализација, (особено не еротиката) или поинакво, модерно читање на еден класичен текст како овој на Ибзен. Се‘ дотаму до каде тој е на основната текстуална и идејна теза на драмата и се додека осовременувањето е во функција, па макар и со постмодерен предзнак. Но, што станува кога дискурсот е погрешен? Тогаш, ниту талентираните, а особено етаблираните театарски работници не можат да ја спасат претставата. Соблекувањето на сцена одамна не е неморално, но мошне често се покажало како излишно, чин сам за себе, егзибиционистички „трик“ кој зад параванот на провокацијата и „шокот?“ не само што ја расипува играта, туку и го додава оној горчлив вкус на невкус на божемската слобода на изразот, на провиден надреализам во која ситуација и актерите како да се збунети. Во Нора разголувањето не помогна да продреме во карактерите на главните ликови. Напротив голите тела ги обезличија на рамниште на просечност, несугестивност, од која всушност тие, според текстот, треба да избегаат. Главните ликови и нивните профили се некако полудефинирани, не докрај консеквентно одиграни. Исклучок беа повремени куси луцидни парчиња на Маја Изетбеговиќ.Сценографски претставата е делумно во функција на режисерската идеја во правец на отсликување на транзициските клишеа и баналности. Истото може да се каже и за музичката поддршка која напати е во нелогична корелација со мизансценот.Впечаток е дека аплаузот на крајот од претставата повеќе беше израз на почит за вложениот труд на гостите од Сараево, отколку реакција која би го отсликала задоволството на присутните.Чинам дека овој пат Нора и уметноста останаа од другата страна на Св. Софија.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

