Информациите од Иран се тешко достапни по петдневна блокада на комуникациите, но една млада жена која успеала да избега во Дубаи раскажа за бруталното задушување на протестите, тврдејќи дека припадниците на Револуционерната гарда „ги застрелале сите во глава“, пишува Скај њуз.

„Беше војна“, беа зборовите што ги употреби една млада Иранка за да ги опише сцените што ги видела на улиците на Техеран. Проверката на настаните во земјата стана исклучително тешка откако Иран беше ставен под речиси целосна интернет блокада. Повеќето Иранци не можеа да комуницираат со надворешниот свет пет дена, а дури сега постепено се воспоставуваат ограничени телефонски врски. Жената, која побара да остане анонимна поради страв за безбедноста на членовите на семејството кои останале во Иран, во статијата беше именувана како Лејла.

„Нè убиваат затоа што немаат место во затворите“
„Им пукаа на сите во глава“, рече таа, опишувајќи ги протестите што избувнаа секоја вечер во нејзиното соседство во северен Техеран. „Мислам дека веќе немаат место во затворите, па затоа само нè убиваат“.

Лејла го напушти Иран во недела навечер, по неколкудневните ескалациски немири што започнаа во четврток. Таа рече дека демонстрантите се собирале на улиците секоја вечер, додека други извикувале од своите прозорци: „Смрт за Хамнеи“ и „Вратете го Реза Пахлави“, повикувајќи на крај на Исламската Република.

„Имаше многу, многу луѓе испрскани со солзавец. Ни ги изгореа усните и очите“, рече таа. Таа, исто така, опиша како видела член на Иранската револуционерна гарда како насочува пиштол кон мајка што седела во автомобил со мало дете. Детето плачело, а жената не била застрелана на крајот, но други биле.

„Видов двајца мажи во близина на џамијата. Едниот од нив штотуку беше застрелан во главата. Се скривме во споредна улица. Кога се вративме неколку минути подоцна, телото го немаше“, рече Лејла.

„Луѓето околу мене беа убиени“
Лејла вели дека луѓето што ги познавала лично биле исто така убиени. „Братучедот на мојата пријателка беше застрелан пет пати. Тој почина“, вели таа. „Луѓето околу мене беа убиени“. Нејзината приказна е во спротивност со иранските власти, кои во последните денови инсистираа дека ситуацијата е „под контрола“. Државната телевизија објави дека училиштата, банките и бизнисите ќе останат затворени оваа недела, официјално поради загадувањето на воздухот.

Според Лејла, улиците биле потивки во текот на денот, а луѓето зборувале многу тивко. До вечерта, улиците повторно ќе се наполнат. Во петок, вели таа, областа околу Универзитетот во Техеран наликувала на воена зона, а во саботата и неделата протестите започнале уште порано. „Не беа само млади луѓе. Имаше постари луѓе, религиозни луѓе, жени што носеа хиџаб. Дури и многу религиозни луѓе протестираа“, додава таа.

Бегство и испрашување на аеродромот
Лејла, која има двојно државјанство, веќе планирала да го напушти Иран. Нејзиниот првичен лет беше откажан, а поради прекин на интернетот, таа лично отиде на аеродромот во неделата за да провери дали може да патува. Откако обезбеди место на летот, нејзината мајка ја замоли да ги избрише фотографиите и видеата што ги направила од протестите, вклучувајќи слики од крвави улици и мртво тело.

На влезот во авионот, ѝ пристапи ирански безбедносен службеник. „Тој ја знаеше мојата крајна дестинација. Ме праша колку долго живеам таму и зошто. Побара да го види мојот телефон и ги прегледа моите фотографии. Бев преплашена – се чинеше дека знае сè за мене“, рече таа. Таа верува дека ако фотографиите беа пронајдени, ќе беше затворена на неодредено време.

Таа не се слушнала со својата мајка од неделата навечер. Лејла повикува на меѓународна интервенција, вклучително и од САД. „Без надворешна помош, тие само ги убиваат сите“, рече таа. „Овој пат, сите се на улица. Не е важно дали сте богати или сиромашни, религиозни или не, стари или млади. Сите сакаат овие луѓе да си одат. Но, тоа е многу тешко. Го уништија интернетот. Убиваат луѓе. Сите се плашат да излезат со информации.“

Емануел Макрон се појави со црвено око за време на неговото годишно обраќање пред француските војници. Тој се пошегува, користејќи ја можноста да повика на зајакнување на воената моќ на Франција.

Францускиот претседател го спореди својот проблем со очите со песната „Eye of the Tiger“, велејќи дека тоа е знак на решителност и предупредување дека Франција може да остане слободна во „брутален свет“ само ако другите се плашат од неа и ако е моќна.

epa12650914 French President Emmanuel Macron delivers a speech during a visit to the Istres Air Force Base in Istres, southern France, 15 January 2026. The French president travelled to the Istres airbase to present his New Year’s wishes to the armed forces. EPA/PHILIPPE MAGONI / POOL

Повикувањето на насловната песна од филнот „Роки III“ од 1980-тите години дојде откако Макрон ја прогласи француската армија за „најефикасна“ во Европа, додавајќи дека таа мора да стане посилна и побрза. Пред говорот, кој започна со објаснување за неговиот изглед, Макрон носеше очила за сонце додека ги прегледуваше војниците.

„Ве молам извинете за грдиот изглед на моето око. Тоа е, се разбира, нешто сосема безопасно“, рече Макрон. „Сфатете го како ненамерна референца на „Eye of the Tiger“… за оние кои ја разбираат референцата, тоа е знак на решителност.“

epa12651821 French President Emmanuel Macron delivers a speech as he visits the Istres military air force base, southern France, 15 January 2026. The French president travelled to the Istres airbase to present his New Year’s wishes to the armed forces. EPA/PHILIPPE MAGONI / POOL

Тој го искористи своето новогодишно обраќање до војниците во воената база во јужна Франција за да најави поголеми трошоци за одбрана. Тој рече дека сака да ги помести плановите за буџет за одбрана од 64 милијарди евра од 2030 на 2027 година, со 3,5 милијарди евра за забрзување на вооружувањето на Франција достапно оваа година.

Саудиска Арабија, Катар, Турција и Оман го повикаа американскиот претседател Доналд Трамп да не започнува воздушни напади врз Иран, стравувајќи дека таков потег на Вашингтон би можел да доведе до голем и нерешлив конфликт на Блискиот Исток. Лобирањето од страна на долгогодишните сојузници на САД се чини дека помогна да се убеди Трамп засега да се воздржи од воена акција.

Дипломатски напори и сложени односи
Саудискиот министер за надворешни работи, принцот Фајсал бин Фархан, вчера телефонски разговараше со своите колеги од Иран, Оман и Турција. Во случајот на Саудиска Арабија, воздржаноста се одрази и во нивното одбивање да го отстапат својот воздушен простор на САД за можни напади.

Иран останува политички изолиран од заливските држави, делумно поради неговото одбивање да поддржи решение за две држави за Палестина и споровите околу трите острови во Заливот на кои право полагаат Обединетите Арапски Емирати, поддржани од Советот за соработка во Персискиот Залив.

И покрај ова, иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, оствари серија посети на арапските престолнини во обид да ги подобри односите. Минатата година тој го посети Бахреин, првиот ирански министер што го стори тоа од 2010 година, а четири пати го посети Каиро во обид да ги обнови врските што беа прекинати во 2016 година. Односите меѓу Саудиска Арабија и Иран, некогаш најзатегнати на Блискиот Исток, се подобруваат веќе три години, објавува „Гардијан“.

Регионална безбедност и влијание на Израел
Сите заливски држави се исто така свесни за потенцијалните нарушувања што Иран би можел да ги предизвика во поморскиот сообраќај во Заливот. Арагчи неодамна се обиде да ги убеди заливските држави дека Иран претставува помал ризик за глобалната стабилност од Израел.

Овој аргумент стана поубедлив откако Израел ја бомбардираше Доха минатиот септември во обид да ги убие преговарачите на Хамас кои живееле во катарската престолнина речиси една деценија. Израелците не успеаја да ги погодат своите примарни цели, но наводно убиле пет пониско рангирани членови на групата.

Соединетите Американски Држави, кои не биле однапред информирани за нападите, се извинија директно на катарскиот емир и понудија нови безбедносни гаранции на Доха за да ја заштитат од понатамошни израелски напади. Катар потоа го обвини Израел дека се обидува да саботира каква било шанса за мир во регионот. Специјалниот претставник на САД, Стив Виткоф, ја поддржува улогата на Катар како глобален посредник.

Стравови од нестабилност и повици за дијалог
Арагчи им ги објасни на арапските лидери причините на Техеран за потиснување на протестите. Иако многу земји во регионот длабоко замеруваат за делувањето на иранските посреднички сили во Либан, Ирак и Јемен, малкумина би го поздравиле соборувањето на авторитарниот режим преку улични протести поттикнати од падот на животниот стандард.

Таквиот исход би можел да доведе до нова демократска транзиција или дури и до фрагментација на Иран, што би поставило опасен преседан. На пример, Саудиска Арабија неодамна го задуши востанието во јужен Јемен кое го загрози интегритетот на земјата, додека военото раководство на Египет инвестираше голема енергија во потиснување на повиците за реформи во човековите права.

Портпаролот на Министерството за надворешни работи на Катар, Маџед ал-Ансари, им рече на новинарите: „Главните предизвици во регионот – а зборуваме за внатрешни и надворешни предизвици во различни земји – бараат од сите нас да се вратиме на преговарачката маса“.

Министерот за надворешни работи на Турција, Хакан Фидан, исто така, повика на дијалог. „Се надеваме дека Соединетите Американски Држави и Иран ќе го решат ова прашање меѓу себе – или преку медијатори, други актери или преку директен дијалог. Внимателно ги следиме овие случувања“.