Република Северна Македонија и Соединетите Американски Држави усогласија Заедничка изјава и Рамка за договор за реципрочна, фер и балансирана трговија, со што се зајакнува билатералната економска соработка и се отвора поголем пристап до американскиот пазар за македонските компании.

„Денес правиме значаен исчекор во економската соработка со нашиот стратешки партнер – Соединетите Американски Држави. Усогласивме заедничка изјава и рамка за Договор за реципрочна, фер и балансирана трговија, со што ја зајакнуваме билатералната економска соработка и отвораме поголем пристап до американскиот пазар за македонските компании“, истакна министерот за надворешни работи и надворешна трговија.

Заедничката изјава е основа за преговори за договор со кој ќе им се обезбеди на извозниците од двете земји проширен пристап до меѓусебните пазари и ќе се овозможи унапредување на меѓусебните трговски односи. Договорот ќе ги поддржи заедничките стратешки интереси, ќе го промовира економскиот раст и ќе го продлабочи трансатлантското партнерство.

„Важно е да бидеме прецизни: САД ќе ја задржат реципрочната тарифа од 15% за производите со потекло од нашата држава, додека паралелно – и тоа е суштината на успехот – ќе се идентификуваат производи што ќе добијат до 0% реципрочна тарифа. Со други зборови, за дел од клучните индустрии и производи, тарифите ќе се намалат до нула“, нагласи министерот.

Заедничката изјава опфаќа повеќе области, вклучително царини, зајакнување на економската и националната безбедносна соработка, дигитална трговија, енергетскиот сектор, заштита на животната средина, нетарифни бариери и заштита на правата од интелектуална сопственост.

„Станува збор за конкретен и мерлив успех за македонската економија. Оваа заедничка изјава им обезбедува на нашите компании конкурентска предност, јасна регулаторна рамка, поголема предвидливост и посилна позиција на еден од најголемите пазари во светот“, посочи министерот.
Следниот чекор е финализирање на Договорот и спроведување на домашните процедури за негово стапување во сила.

Во официјалното соопштение на Канцеларијата на трговскиот претставник на Соединетите Американски Држави (USTR) се наведува дека ова ги поставува темелите за Договор за реципрочна трговија со цел унапредување на економското партнерство, при што амбасадорот Грир упатува благодарност до министерот Муцунски за неговиот конструктивен ангажман во насока на ребалансирање на трговските односи.

„Трговската агенда на претседателот Трамп ги продлабочува нашите трансатлантски врски со клучен партнер во балканскиот регион. Оваа објава ги поставува темелите за Договор за реципрочна трговија со цел да се унапреди нашето економско партнерство, истовремено отстранувајќи ги административните пречки за американските земјоделци и производители. Му благодарам на министерот за надворешни работи на Северна Македонија, Тимчо Муцунски, за неговиот конструктивен ангажман во насока на ребалансирање на нашите трговски односи и создавање нови можности за американските работници и бизниси“, се наведува во официјалната изјава.

Високиот функционер на Пентагон, Елбриџ Колби, им порача на европските министри за одбрана во Брисел дека мора да ги зајакнат своите борбени капацитети и да ја преземат водечката улога во одбраната на континентот од руската закана. Колби, влијателниот потсекретар за стратегија, објави дека САД ќе ги намалат своите конвенционални сили во Европа, но во исто време нагласи дека Вашингтон останува посветен на НАТО алијансата, пишува „Гардијан“.

Колби, зборувајќи во име на својот претпоставен Пит Хегсет, ја повика Европа да премине „од обични придонеси и намери кон реални резултати и капацитети“. Неговите коментари, дадени зад затворени врати на состанок на министрите за одбрана на НАТО, беа невообичаено брзо објавени.

„Тоа значи дека борбената ефикасност мора да дојде пред бирократската и регулаторната стагнација. Тоа значи донесување тешки одлуки за структурата на силите, подготвеноста, снабдувањето и индустрискиот капацитет, одлуки што ги одразуваат реалностите на современиот конфликт, а не политиката на мир“, им рече Колби на сојузниците на НАТО.

Подсекретарот, еден од главните застапници на пренасочувањето на вниманието на американската војска од Европа во рамките на администрацијата на Трамп, објасни дека „најважните“ интереси на САД се одвраќањето на Кина и ситуацијата на американскиот континент.

Затоа, рече тој, Европа мора да преземе „водечка улога во сопствената конвенционална одбрана“. И покрај ова, Колби потврди дека САД ќе продолжат да обезбедуваат „проширено нуклеарно одвраќање“ и дека американските сили, кои моментално се околу 85.000 во Европа, ќе бидат распоредени „на поограничен и пофокусиран начин“.

Тој, исто така, јасно стави до знаење дека САД „ќе продолжат да ги подготвуваат своите сили да го направат својот дел“ според Член 5 на НАТО, кој го смета нападот врз еден сојузник за напад врз сите – ветување што претседателот Трамп го доведе во прашање во минатото.

Изјавата на Колби доаѓа во време кога тензиите се намалуваат откако Доналд Трамп побара од Данска да го предаде Гренланд минатиот месец, при што Белата куќа повремено сугерираше дека воената сила нема да биде исклучена.

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, се обиде да го смири невидениот спор, велејќи дека алијансата на демократии секогаш ќе има „дискусии и разговори“ и дека коментарите на Колби покажуваат дека САД се „закотвени во НАТО“.

„Добрата вест е дека оваа Алијанса секогаш наоѓа начин да се движи напред, да се обедини и да се префокусира на нашата главна цел, а тоа е да се заштити безбедноста на милијарда луѓе“, рече Руте, нагласувајќи дека Член 5 останува неоспорен.

Минатото лето, европските членки на НАТО се согласија да ги зголемат средствата за одбрана на 3,5% од БДП до 2035 година со цел да го достигнат американското ниво, но сè уште не е јасно што ќе значи ова зголемување во пракса.

Иако одлуката да се испрати Колби на состанокот наместо министерот за одбрана Хегсет е јасен знак за намалената важност на НАТО за САД, европските дипломати истакнуваат дека Колби е важна личност блиска до потпретседателот Џ.Д. Венс.

Државниот секретар на САД, Марко Рубио, изјави дека Соединетите Американски Држави интензивно работат на завршување на конфликтот во Украина, нагласувајќи дека тоа е „ужасна војна“ што предизвикува огромно страдање кај цивилите. Неговата изјава беше објавена на официјалната веб-страница на Стејт департментот.

„Ова е ужасно. Ова е војна. Затоа сакаме да заврши. Луѓето страдаат. Ова е најстуденото време од годината. Војните се лоши и затоа работиме толку напорно за да го завршиме овој конфликт веќе повеќе од една година“, нагласи Рубио.

Тој, исто така, ја најави можноста за средба со претседателот на Украина, Володимир Зеленски, на маргините на Минхенската безбедносна конференција, која ќе се одржи од 13 до 15 февруари. Според него, конференцијата претставува важна можност за размена на мислења за иднината на европската и глобалната безбедност.

Рубио претходно најави дека ќе зборува на Минхенската безбедносна конференција со порака „за светот што се менува“, нагласувајќи дека „стариот свет повеќе не постои“. Таа проценка, како што се толкува во дипломатските кругови, укажува на длабоки геополитички промени предизвикани од војната во Украина и сè поизразеното глобално прегрупирање на силите.

Претстојниот состанок во Минхен, каде што традиционално се собираат водечки светски државници и безбедносни претставници, би можел да понуди појасни сигнали за понатамошните дипломатски напори на Вашингтон за завршување на војната.