Економија
Со влезот на Хрватска во ЕУ, се зголемува извозот на производи од Македонија
Извозот на македонски земјоделски производи во Република Хрватска може да се зголеми за 20 отсто поради безцаринскиот третман на одредени групи земјоделски производи, со што во следните три месеци може да доведе до зголемување на целокупниот извоз кон Хрватска за два отсто.
За да се прецизираат економско трговските односи меѓу Македонија и Хрватска, сега, откако таа стана членка на ЕУ и го напушти ЦЕФТА договорот, министерот за економија Ваљон Сараќини, оствари работна средба со Амбасадорот на Република Хрватска, Н.Е. Златко Крамариќ.
Министерот Сараќини честитајќи го зачленувањето на Република Хрватска во Европската Унија истакна дека по влезот на Хрватска во ЕУ, економската и трговската соработка ќе продолжи согласно Спогодбата за стабилизација и асоцијација (ССА) меѓу Република Македонија и ЕУ.
„Степенот на либерализација што е постигнат во трговијата со земјите членки на ЕУ, ќе важи и за Република Хрватска“, рече Сараќини.
Во потсетувајќи дека во делот на индустрискиот сектор нема да има промени, бидејќи веќе е постигната целосна либерализиција со ЕУ, a со Хрватска согласно ЦЕФТА договорот.
„Со оглед на повисокиот степен на либерализација во земјоделскиот сектор, што Македонија го применува согласно Спогодбата за стабилизација и асоцијација меѓу Македонија и ЕУ, а не е случај во рамки на ЦЕФТА договорот, македонскиот извоз во Хрватска на: јагнешко месо, сирење, домати, краставици, корнишони, пиперки, лубеници, јаболка, масло за јадење од сончоглед, преработки од месо, конзервиран зеленчук, цигари и тутун, кој досега беше ограничен во рамките на безцарински квоти, со влезот на Хрватска во ЕУ ќе се одвива без царини и без квоти. Овие производи учествуваа со 30 отсто во вкупниот македонски извоз на земјоделски производи во Хрватска“, информираше Сараќини.
Имајќи го предвид фактот, дека се очекува за најмалку 20 отсто да се зголеми извозот на македонски земјоделски производи во Република Хрватска поради безцаринскиот третман на групите на земјоделски производи, првичните проценки за раст на македонскиот извоз по влезот на Хрватска во ЕУ е дека истиот ќе се зголеми за околу 2 отсто за наредните 6 месеци, значи сметано од 1 јули до 31 декември 2013.
„Верувам дека постои голем простор добрите политички вибрации што ги имаме со Македонија да ги пренесеме и на економските односи. Уште на почетокот на минатата години, кога беше јасно дека Хрватска на 1 јули 2013 година ќе стане членка на ЕУ, ги повикавме нашите компании, кои работат тука, ги предупредивме дека ќе дојде до промена на режимот ЦЕФТА во режимот на ЕУ и ги замоливме да се подготват на време. Верувам дека стопанствениците веќе водат некакви преговори и дека во можните законски рамки ќе се случат позитивни поместувања“, рече Крамариќ.
Би било многу лошо да ги снема хрватските производи од македонските полици, бидејќи станува збор за добро познати брендови на овие простори, смета Крамариќ.
Амбасадорот даде свое уверување дека постои простор потешкотиите кои ќе се појават што поедноставно да се надминат, како и дека претприемачите и стопанствениците уште одамна тоа го имаат пресметано.
„Сугерираме што повеќе да инвестираат во Македонија, по примерот на „Агрокор“. Тоа значи тука да се отвораат фабрики, да се вработува и да се инвестира. Се договоривме и што поскоро да овозможиме состанок меѓу министрите за економија од двете земји. Верувам дека тоа брзо ќе се случи, бидејќи секогаш дијалогот е начин за да се надминат проблемите“, истакна Крамариќ.
Трговската размена меѓу Република Македонија и ЕУ се движи меѓу 55-64% од вкупната трговија на Република Македонија со светот. Вкупната трговска размена меѓу Република Македонија и Република Хрватска е 220 милиони долари во 2012 и 65 милиони долари за четирите месеци во 2013 година. Структурата на учество на трговијата со Република Хрватска се движи околу 2,5%. Од 2013 година, оваа структура со Република Хрватска ќе се третира во процентуалното учество на трговијата на Република Македонија со ЕУ./крај/со/бб
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Економија
Македонски производи во износ од 15,5 милиони евра извезени преку мрежата на Лидл во 2025 година
Извозот на македонски производи во 2025 година преку продажната мрежа на Лидл достигна 15,5 милиони евра, што е јасен показател за извозниот потенцијал на домашните производи и можноста за пласман на европските пазари што ја нуди Лидл. Ова претставува огромен раст, во споредба со 5 милиони евра извоз во 2024 година и 570 илјади евра во 2023 година.
Странските пазари најголем интерес покажаа за трпезното грозје, од кое беа реализирани приходи од 3,3 милиони евра, а имаше најголем пласман во Полска. Одлични резултати имаше и од извозот на јагнешко месо во Бугарија, чија продажба донесе прилив од 2,2 милиони евра.
Дека свежото овошје и зеленчук се еден од домашните извозни адути покажа податокот според кој од вкупниот износ од 15,5 милиони евра, во минатата година беше реализиран извоз од 5 милиони евра. Преку мрежата на Лидл се извезени 15 вида од овие земјоделски култури, од преку десет добавувачи. Петте најизвезувани производи беа грозје, зелка, пиперка, моркови и домати, кои одлично поминаа во Бугарија, Германија, Романија, Полска, Словачка, Србија, Чешка и други земји. Во рамки на редовниот извоз од 7 милиони евра доминираа конзервираните производи, со остварени продажби во странство од 5,8 милиони евра, по што следуваат кондиторските, млечните производи, како и виното и пијалаците.
„Постои голем потенцијал за извоз на македонските производи. За нас во Лидл е успех што можеме да ги поддржиме и да бидеме мост за македонските производи кон европските пазари. Постојано соработуваме со производители од земјава и сме особено горди што на десетици компании можеме да им помогнеме во процесите на сертификација, зголемување и унапредување на капацитетите за производство и да овозможиме извоз на европските пазари“ изјави Стефан Георгиев, комерцијален директор на Лидл Северна Македонија.
Преку иницијативата „Македонска недела“, Лидл во претходните две години организираше 22 промоции во маркетите во Бугарија, Словенија, Србија и Хрватска, со понуда на над 70 македонски производи од 17 добавувачи и над 2.200 палети производи, правејќи ги многу повидливи и препознатливи за странските потрошувачи.
Лидл се позиционира како сериозен и значаен партнер на македонската економија, со мерливи резултати во извозот на домашни производи и конкретна поддршка на домашните компании. Со отворањето на маркети низ целата земја компанијата очекува зајакната соработка со домашните производители, со цел на потрошувачите да им понуди широк спектар на квалитетни производи по пристапни цени.
(ПР)
Економија
Забрзување на енергетската транзиција: Јасен план и координиран пристап – одржан состанок на JETIP Инвестициската платформа
Денеска се одржа четвртиот координациски состанок на Инвестициската платформа за праведна енергетска транзиција (JETIP – Just Energy Transition Investment Platform), на кој клучните актери разговараа за напредокот во политиките, планирањето и регулаторните реформи што ја поддржуваат праведната енергетска транзиција на Северна Македонија.
Министерката за енергетика, рударство и минерални суровини, г-ѓа Сања Божиновска, истакна дека во изминатиот период Министерството е фокусирано на зајакнување на политичките и планските основи неопходни за ефективна имплементација на Инвестициската платформа.
Во таа насока, подготвени се два Годишни планови за развој на енергетскиот сектор за 2025 и 2026 година, усогласени со приоритетите на праведната транзиција, кои обезбедуваат јасна краткорочна рамка за реализација на проектите и подготвеност за инвестиции.
Паралелно, Националниот план за енергија и клима ја заврши фазата на јавни консултации и влезе во завршна фаза на финализација. НЕПК ги обединува целите за декарбонизација, развојот на обновливите извори на енергија и потребите за флексибилност на енергетскиот систем, со посебен фокус на регионите погодени од транзицијата од јаглен. По неговото усвојување, Планот ќе претставува стабилна основа за јавните и приватните инвестициски одлуки.
На регулаторен план, во завршна фаза е и подготовката на Законот за обновливи извори на енергија, со чијштоo усвојување ќе се создадат услови за значително забрзување на инвестициите и исполнување на целите за декарбонизација.
Овие активности не претставуваат изолирани реформи, туку овозможувачки чекори за реализација на проектната рамка на Инвестициската платформа.
Владата уште еднаш ја потврди својата силна посветеност на праведната енергетска транзиција, поддржувајќи ја Инвестициската платформа како клучен механизам за координација, инвестиции и забрзана имплементација на реформите.
Економија
НБРМ: Усвоен Кварталниот извештај, макроекономските движења во согласност со очекувањата на Народната банка
Советот на Народната банка, на седницата одржана на 3 февруари 2026 година, го усвои Кварталниот извештај, во кој се наведува дека макроекономските показатели упатуваат на стабилни остварувања во најважните сегменти на економијата и во најголем дел се во согласност со октомвриските проекции на Народната банка. Домашната инфлација очекувано забави под влијание на забавувањето на базичната инфлација, а домашната економската активност умерено забрза. Банкарскиот сектор и натаму остварува солиден раст на депозитната база и кредитната активност, а девизните резерви се задржуваат на соодветно и сигурно ниво.
Народната банка продолжи со унапредувањето на својот оперативен инструментариум заради поддршка на ефикасното спроведување на монетарната политика. Во последниот квартал од 2025 година, таа изврши приспособување на оперативната монетарна рамка заради подобрување на управувањето со ликвидноста и зајакнување на монетарната трансмисија. Со измените се става посилен акцент на инструментите со пократок рок на достасување и на почестите операции, што овозможува поефикасно пренесување на монетарните сигнали до краткорочните каматни стапки на пазарот на пари, без да се менува поставеноста на монетарната политика.
Во Кварталниот извештај се наведува дека во четвртото тримесечје од 2025 година годишната стапка на инфлација изнесуваше 4,2%, што претставува очекувано забавување. Инфлацијата за целата 2025 година, во просек, изнесува 4,1%, што е близу до октомвриските согледувања. Според октомвриските оцени, за 2026 година и на среден рок се очекува забавување на инфлацијата и постепено враќање кон историскиот просек. Сепак, и понатаму постојат одредени ризици, при што главните извори на неизвесност се поврзани со движењата на цените на примарните производи на светските берзи, геополитичките тензии и процесите на трговска фрагментација, како и со одредени домашни фактори што влијаат врз побарувачката.
Во третиот квартал од 2025 година, реалниот годишен раст на бруто домашниот производ забрза и од 3,5% во претходното тримесечје се искачи на 3,8%, што е малку повеќе од оцената во рамките на октомврискиот циклус проекции. Според основното сценарио од октомври, за целата 2025 година се очекува забрзување на економскиот раст којшто би изнесувал 3,5% (3,0% во 2024 година), а во 2026 година, како и на среден рок дополнително би се засилил и би достигнал 4,0%.
На крајот на 2025 година, нивото на девизните резерви достигна 4.920,5 милиони евра и според сите релевантни показатели, обезбедува соодветна поддршка за одржување на стабилноста на домашната валута.
Податоците од монетарниот сектор укажуваат на натамошна солидна кредитна поддршка за економијата и зајакнување на депозитната база на банките. Во четвртиот квартал од 2025 година, годишниот раст на вкупните кредити изнесуваше 13%, при годишен раст и на депозитите од 10%, што е малку над нивото проектирано за крајот на годината.
На седницата, Советот на Народната банка разгледа и други точки поврзани со тековното работење на Банката.

