Македонија
Македонија и Албанија ќе се поврзат со 400 кВ далновод
Европската банка за обнова и развој (ЕБОР) обезбеди кредит до 37 милиони евра за изградба на првата интерконекција на електрична енергија помеѓу Албанија и Македонија, како и за подобрување на мрежата на МЕПСО.
Овој проект е дел од иницијативата на Европската Комисија, за воспоставување на пренослив коридор на електрична енергија исток-запад, помеѓу Бугарија, Македонија, Албанија, Црна Гора и Италија, вклучувајќи го и планираниот подморски кабел од Црна Гора кон Италија. Ова претставува важен чекор кон воспоставување на регионалниот пазар на електрична енергија. Ефикасноста на компонентите на мрежата, реализирани од МЕПСО, ќе обезбедат пренос на енергетски ефикасна електричната енергија и користење на најдобрите расположиви технологии.
„Поддршката на круцијалната меѓугранична инфраструктура и создавањето на поголеми интегрирани енергетски пазари, ја зголемува безбедноста на енергијата. Тоа претставува еден од приоритетите на ЕБОР, во енергетскиот сектор на Западен Балкан“, се вели во соопштението од ЕБОР.
Банката ќе обезбеди кредит на Македонскиот оператор на електо-преносниот систем (МЕПСО), акционерско друштво, одговорно за пренос на електрична енергија и контрола на електричната енергија во земјата. Финансирањето ќе ја поддржи изградбата на македонскиот дел од планираната прекугранична конекција со електрична енергија од 400 кВ. Истото ќе послужи за изградба на инфраструктурата на пренос, од југо-западниот дел на земјата, од Битола, до албанската граница, со подстаница во Охрид, проследено со имплементирање на компоненти на ефикасност на мрежата.
МЕПСО ќе ја користи и новоразвиената платформа за електронско тендерирање со клиенти (ЕТК) за договори за тендери, со цел да ја зголеми транспарентноста и ефикасноста на работењето.
Проектот доби техничка помош од Инвестициската програма на Западен Балкан (ИПЗБ) за финансирање на студија на изводливост, проценка на еколошкото и социјалното влијание, и подготовката на главниот нацрт на проектот. Независно од ова, ЕУ го кофинансира новиот проектот со грант од 12 милиони евра, обезбедени од Пред-пристапната програма за Западен Балкан за 2015.
Обезбедени се и средства од техничките фондови за соработка од Луксембург, наменети за имплементирање на доброто корпоративно управување во МЕПСО.
,,Ова претставува важна инвестиција која ја промовира енергетската безбедност и развојот на регионалните пазари на електрична енергија. Изградбата на новиот далновод ќе го поврзе македонскиот пазар на електрична енергија, каде доминира користење на електрична енергија од термо-централи, со албанскиот пазар на електрична енергија, каде се доминантни хидро-централите. Ова ќе го подобри балансирањето на двата система на електрична енергија, ќе ги намали оперативните трошоци и ќе го поттикне користењето на обновливи енергии,” изјави Холгер Муент, Директор на ЕБОР за Западен Балкан.
,,Македонскиот и албанскиот пазар на електрична енергија ќе имаат значаен бенефит, со изградбата на далноводот. Ми претставува задоволство што имаме плодна соработка со ЕБОР, и благодарен сум на постојаната поддршка за развој на македонскиот енергетски сектор и реализацијата на енергетските инфраструктурни проекти,” истакна Беким Незири, македонскиот Министер за економија.
,,Енергијата е стратешки сектор во секоја земја, витална за сите аспекти на секојдневното живеење на луѓето и развој на сите други сектори на економијата. ЕУ обезбедува значајна поддршка на овој сектор преку програмата на ИПА и преку Инвестициската програма за Западен Балкан, што подразбира обезбедување на финансирање и техничка помош на стратешките инвестиции”, додаде Аиво Орав, Амбасадор на Делегацијата на Европската Унија.
,,Ни претставува задоволство што ја продолжуваме нашата успешна соработка со ЕБОР. Со овој нов регионален проект, МЕПСО ги поврзува земјите на Западен Балкан и го подобрува снабдувањето со електрична енергија во регионот,” нагласи Синиша Спасов, Генерален Директор и Претседател на Управниот Одбор на МЕПСО.
ЕБОР започна да инвестира во македонската економија во 1993 година. До денес во земјата, има потпишано над 90 проекти од јавниот и приватниот сектор во вредност од над 1,5 милијарди евра. /крај/со/ст
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Економија
Мицкоски: Без одржлива струја нема развој на вештачката интелигенција – градиме гасни интерконектори со две соседни држави
Македонија ги зајакнува преносните линии за електрична енергија и за гас, во однос на вештачката интелигенција. Се гради еден гасен интерконектор со Грција, а почнуваме да градиме гасен конектор што ќе ја поврзе нашата држава Србија, објасни премиерот Христијан Мицкоски на прашања поставени на панелот во Давос кои се однесуваа на вештачката интелигенција и потребните центри за гасови, како и тоа што прави Македонија да привлече странски директни инвестиции наспроти Хрватска и Словенија.
„Во однос на вештачката интелигенција ние ги зајакнуваме нашите преносни линии за електрична енергија но не само за електрична енергија, исто така ги зајакнуваме нашите преносни линии со преносните линии за гас. За центрите за податоци, ви е потребно одржливо би рекол, снабдување со електрична енергија. Значи некој мора да произведе одржливо и сигурно снабдување со електрична енергија за центрите за податоци, за да имаат добри, би рекол одлични перформанси на вештачката интелигенција. Во тој поглед градиме еден гасен интерконектор со Грција, а сега почнуваме да градиме гасен конектор што ќе ја поврзе мојата земја со Србија.
Што значи ова? Ќе го зголемуваме капацитетот на гас до осум милијарди кубни метри годишно. Досега трошиме половина милијарди кубни метри годишно, што значи дека илјадници и илјадници мегавати инсталиран капацитет електрани на гас да снабдуваат нови центри за податоци со електрична енергија. Ова е еден столб на еден пример и целиот институционален ризик го прифаќаме како Влада. Ова е нешто што можеме да им го обезбедиме на инвеститорите како поттик“, рече Мицкоски во Давос.
Во моментов се развиваат три важни проекти за производство на електрична енергија од хидроцентралите во вредност од 2 милијарди евра. Овие проекти, информираше премиерот, не се важни само за Македонија туку и за регионот.
„Сега развиваме три големи проект во однос на производство на електрична енергија од хидроцентрали. Зборуваме за проекти од 2 милијарди евра. Тие проекти се многу важни за нас, не само за производство на електрична енергија, туку тие три проекти се и стратешки важни за нас. Но не само за нас, туку и за регионот во целост.
Зборуваме за три големи брани кои ќе создадат три големи резервоари со многу чиста вода за пиење. Имајќи ги предвид климатските промени, мислам дека регионот ќе има потреба од тие резерви со вода за пиење, со чиста вода за пиење. И двата проекта се дел од каскада што се потпира на една голема река, наречена Црна Река. Низводно од таа каскада имаме најдоброто земјоделско земјиште во Европа, а тој регионот е познат како Тиквешки регион.
Практично сме фокусирани на енергијата, а во исто време имаме и други приоритети. Но веројатно сакате повеќе да зборувате за вештачката интелигенција. Исто сакате да се зборувате за електричната енергија и сите оние проекти кои се поврзани некако со тие две многу важни прашања, не само во мојата земја туку и овде во Давос. Многу пати слушаме од политичарите како зборуваат за вештачката интелигенција. Се прашувам дали сите тие можат да ја разберат суштината на вештачката интелигенција или ја користат вештачката интелигенција како популарен збор, како два популарни збора. Го завршив мојот докторат пред 16,17 години и користев алгоритам на фази логика за контрола на манипулативни роботи. Значи, практично тоа беше почетокот на вештачката интелигенција“, подвлече премиерот на панел дискусијата во Давос.
Економија
(Видео) Мицкоски од Давос: „Бошков Мост“, „Чебрен“ и „Галиште“ ги привлекоа инвеститорите
Премиерот Христијан Мицкоски од Давос соопшти дека имал уште еден успешен ден со бројни билатерални средби и настапи, во рамки на престојот на Светски економски форум.
„Уште еден успешен ден со многу билатерални средби“, изјави Мицкоски, посочувајќи дека денот започнал со средба со Борјана Кришто, по што следеле средби со мултинационални компании кои, како што рече, имаат значајна улога во глобалниот бизнис.
Мицкоски информираше дека имал и успешен панел на кој повторно се разговарало за клучните теми на овогодишниот самит во Давос – вештачката интелигенција, дата-центрите и потребата од зголемено производство на електрична енергија.
„Разговаравме со луѓе кои навистина значат во светот на вештачката интелигенција, фирми кои се водечки во управувањето со дата-центри, но и за предизвиците поврзани со потребата од зголемување на производството на електрична енергија“, изјави премиерот.
Тој додаде дека пред соговорниците ги презентирал и проектите кои за Владата се значајни, а кои опфаќаат производство на електрична енергија, подобрување на преносните капацитети и интерконекторите за електрична енергија и гас.
Мицкоски соопшти дека за прв пат на панелот ги презентирал и клучните проекти кои Владата планира да ги објави во периодот што следи – Бошков Мост, Чебрен и Галиште.
Според него, проектите привлекле големо внимание кај инвеститорите, кои по завршувањето на панелот му пристапиле за размена на контакти и биле поканети да ја посетат земјата. „Убеден сум дека овие проекти ќе бидат успешни, ќе додадат вредност во економијата на Македонија и во квалитетот на живот на македонските граѓани“, изјави Мицкоски.
Тој најави дека престојот во Давос продолжува со уште еден панел и презентација на инвестициските можности на Македонија пред нова група инвеститори, а враќањето во Скопје е планирано за утре.
Економија
НБРМ: Годишен раст од 10,1 отсто на вкупните депозити и од 13,0 проценти на вкупната кредитна поддршка
Анализирано на годишно ниво, вкупните депозити се зголемени за 10,1%, во поголем дел поради растот на депозитите на секторот „домаќинства“, при раст и на депозитите на корпоративниот сектор, соопшти НБРМ.
На годишна основа, вкупните кредити се зголемени за 13,0%, како резултат на растот на кредитите кај двата сектора, со малку поизразен придонес на корпоративниот сектор.
Најновото соопштение за монетарните движења е достапно на: https://www.nbrm.mk/content/statistika/Soopstenija/%D0%9CD/2025/Soopstenie_za_pecat_monetarni_dvizenja_2025_dekemvri_mk.pdf

