По реакциите на повеќе помали партии дека, конечно, треба да се промени изборниот систем во една изборна единица и отворени листи пред да се оди на парламентарни избори, и од Левицата обвинија дека СДСМ ги заборавил ветувањата од предизборната програма.

„Сегашната власт целосно заборави на сè друго откога дојде на власт вклучувајќи ги, пред сè, економските проблеми на граѓаните, а вклучително и имплементација на своето изборно ветување за една изборна единица.

Од партијата додаваат дека досега требало да се прочисти и Избирачкиот список, а бараат и намалување на бројот на пратениците.

„Треба да се разбие монополот на политичката власт на СДСМ, ВМРО-ДПМНЕ и ДУИ и во таа насока треба да се направи промена на изборниот модел, да се воведе една изборна единица, да се воведат отворени листи и бројот на пратеници во Собранието да се намали на 80 зашто во моментот има премногу џаболебари во Собранието, кои трупаат патни трошоци на сметка на граѓаните“, велат од Левицата.

Претходно, од Демократскиот сојуз на Павле Трајанов иницираат да се реафирмира предлогот за една изборна единица и отворени листи преку измени на Изборниот законик за поголема демократизација на државата.

Прашањата за една изборна единица и отворени листи на преговарачката маса меѓу партиите ќе се најдат наесен, по референдумот, брифираат за „Макфакс“ од работните групи. За можните измени на изборниот модел, партиите сè уште не дискутирале бидејќи приоритет биле барањата на ВМРО-ДПМНЕ за техничка Влада и  финансирањето на партиите, но и изборот на ДИК.

Од СДСМ велат дека тие  нема да отстапат од предлогот за менување на изборниот систем во една изборна единица, како и воведување модел на отворени листи на гласање, како подемократски принцип од актуелниот, но велат дека е потребна согласност и од другите партии. Од ДУИ не ја поддржуваат идејата за една изборна единица, но се за преференцијално гласање. Од ВМРО-ДПМНЕ кусо одговорија дека согласно со динамиката на преговорите меѓу работните групи, за овие теми ќе разговараат од септември.

Партиите веќе се договорија и во Собранието едногласно изгласаа да се зголеми финансирањето на партиите од буџетот, од 1.8 милиони евра на 4,5 милиони евра на годишно ниво. Со законските измени се намалува сумата која може да ја прибираат од донации од компании и физички лица.Триесет отсто од парите се наменети за малите партиите, а останатите 70 отсто за големите партии. Партиите ќе може да се финансираат и од кредити, а и да поседуваат земјиште, што не беше пракса до сега. Измени во Изборниот законик има и во делот на кампањата, со што сега рекламирањето ќе се плаќа од буџетот наместо од партиските сметки, а се наметнува и обврска ДИК да ги мониторира и интернет-порталите.

Избран е и новиот состав на ДИК, кој ќе треба да го спроведе референдумот, но бидејќи е преодно решение, има мандат од шест месеци.

Да се намалат донациите од физичките и приватните лица, а да се зголемат надоместоците од буџетот, ова е еден од предлозите на маса пред работната група што работи на измени на Законот за финансирање на политичките партии.

Од СДСМ велат дека тие се „за“ и дополнително бараат начин податоците за финанасирањето да бидат достапни и транспарентни за јавноста. Од ВМРО-ДПМНЕ молчат, а од ДУИ велат дека партиите се согласни за ново законско решение, но дека има разлики во методолгијата.

Антикорупцинерите предупредуваат – не е важно само носењето на законот, туку неговото спроведување. Укажуваат на низа незаконитости во финансирањето кои со години не се санкционираат.

Последни во низата скандали со донациите се последните извештаи на партиите доставени до Државниот завод за ревизија.

Па, така, во извештајот на ДУИ како донатори се појавија „Македонска пошта“, Општина Липково, Дирекцијата за заштита и спасување, „Македонски железници“ и ПИОМ. Од партијата се правдаа дека донациите не се од државните институции, туку од вработените кои се функционери на ДУИ и членарината ја плаќале со траен налог од 5 отсто од платата.

Сомнителни се донациите и кај ВМРО-ДПМНЕ, која за една година успеала да обезбеди 908.000 евра. Во еден ден на сметката на партијата стигнувале и по повеќе од 600 илјади денари од еден ист донатор.

СДСМ, пак, успеал да собере 34 илјади евра за 2017 година, а најголемата донација е во износ од 100 илјади денари.

Помалите партии најчесто не успеваат да соберат донации, па и тие реагираат дека треба да се зголеми државното финансирање, кое сега според нив е на незадоволително ниво. Тие стравуваат дека големите политички субјекти ќе ги изиграат и законските измени ќе ги направат единствено во своја корист.

Аргументите што одат во прилог на јавното финансирање се дека се поттикнува поголема демократија и дека државните пари ја намалуваат потребата од контрауслуга за тие што најмногу донирале, a се намалува и можноста за корупција.