Култура
Деветтиот филозофски филмски фестивал отворен со „Небото над Берлин“
Вчеравечер во Кинотеката на Северна Македонија со култниот „Небо над Берлин“ свечено беше отворен 9. Филозофски филмски фестивал.
На почетокот публиката во Кинотеката го слушна и виде маестралниот медитативен аудиовизуелен перформанс на Post Global Trio (Тони Димитров, Димитар Додовски и Мартин Георгиевски). Директорката на Фестивалот, Ана Дишлиеска-Митова, го прогласи Фестивалот за отворен со укажување на „способноста или одговорноста на филмот, но и на филозофијата, да ги покажат работите онакви како што се, но и да го спасат нивното постоење“. Специјален гостин на вечерта беше раководителот на Музејот на Југословенската кинотека во Белград, Марјан Вујовиќ, кој по проекцијата на Вендерсовото ремек-дело, говореше на тема: „Патувањето како потрага по нашиот идентитет“ по што следуваше интересна отворена дискусија со присутната публика. За голема радост на почитувачите на делото на Вендерс, „Небото над Берлин“ го означи само почетокот на ретроспективата, во чии рамки ќе бидат прикажани уште четири филма кон крајот на месецот (27-30 мај).
Ретроспективата на Вим Вендерс се организира во соработка со Гете-институтот Скопје и е инспирана од книгата „Замислување на мирот: дијалог за перцепцијата“ (од Вим Вендерс и Мери Зурнази), чиј македонски превод во издание на Филозофското друштво на Македонија ќе излезе по Фестивалот.
Денес, на вториот ден од Фестивалот, публиката во Кинотеката на Северна Македонија ќе може да ужива во три настани. Најпрвин во 18.30 часот, во делот од ревијалната програма „Филм – филозофија“, ќе биде прикажан унгарскиот добитник на „Златната мечка“ на Берлинскиот филмски фестивал во 2017 година, „За телото и душата“ од Илдико Ењеди. Филмот ја тематизира ониричната средба на двајца интроверти, односно необичниот феномен на споделување ист сон и сите метафизички и практички последици од тоа. Можно ли е тоа да е знак на неочекувана среќа или е само активатор на исконскиот страв од опскурното? По проекцијата за филмот, публиката на дијалог ќе ја поттикне академик Катица Ќулавкова со своето проседе: „Интимната комуникација меѓу телото и душата“.
Во 21.30 ќе биде прикажан првиот филм од компетитивната програма за долгометражни филмови, годинешниот грузиски кандидат за „Оскар“, „Наме“, од Заза Калваши. Филмот претставува лирска приказна за конфликтот меѓу традиционалното и модерното, митолошкото и рационалното, испредена среде чудото на водата. Во ракописот на Калваши е видливо едно креативно ехо на великиот Тарковски и неговиот медитативен мистицизам. Најтопли препораки за тивко силниот „Наме“.
Денот во Кинотеката ќе заврши со филозофски медитации, односно со аудиовизуелниот перформанс на Post Global Trio (23.15). Вчерашното патување на тројцата креативци на отворањето на Фестивалот низ далечни предели и суптилни звучни сцени и пејзажи, вечерва ќе продолжи по врволиците на потрагата по себеси зад заборавот, што ни го ујдисува модерниот ритам на живеење. Неопходен е излез зад хоризонтот на познатото за да се пронајдеме во напознатото! Post Global Trio, едноставно, е искуство што не смее да се пропушти.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.
Култура
Почина Георги Сталев Поповски
Друштвото на писателите на Македонија информира дека на 30 декември 2025 година, во 95. година од животот, почина Георги Сталев Поповски, поет, прозаист, преведувач, драмски писател, научен работник и поранешен универзитетски професор, доктор по филолошки науки и најстар член на писателската асоцијација.
Георги Сталев Поповски е роден на 22 април 1930 година во Витолиште, а почина во Скопје. Високото образование го завршил на Филозофскиот факултет во Скопје. Во текот на својата богата професионална кариера, меѓу другото, бил и долгогодишен уредник на списанието „Современост“.
Член на Друштво на писателите на Македонија бил од 1956 година, како прв член примен во Друштвото по заслуга на своите достигнувања во областа на книжевниот превод.
Поповски е добитник на бројни признанија и награди, меѓу кои двапати наградата „Димитар Митрев“ на Друштвото на писателите на Македонија за книжевна критика и есеистика, наградата „Златен лавров венец“ за најдобар драмски текст на фестивалот „Мали и експериментални сцени“ во Сараево (1972), наградите „Григор Прличев“ и „Кирил Пејчиновиќ“ за книжевен превод, медалот од Фондот „Лермонтов“ во Москва, како и македонските државни награди „11 Октомври“ и „Св. Климент Охридски“, како и наградата на Град Скопје „13 Ноември“.
Тој останува актуелен и во 2025 година како еден од авторите на збирката раскази Она што се памети живее („Никогаш докрај раскажани приказни“) во издание на ДПМ, во која е застапен со расказот „Доста ми е власт играње“ – сеќавање на неговиот татко, Стале Попов, корифејот на македонскиот роман.

