Врз основа на исказите од сведоците, како и дополнително добиените информации, мислења и документи, Комисијата за култура на вчерашната седница усвоила повеќе заклучоци што се однесуваат на заштита на Охрид, додека неколку здруженија на граѓани денеска во 11 часот пред Лагадин почнуваат протест за ненавремена реакција на надлежните и, како што велат, натамошно узурпирање и уништување на градот.

Алармот за итна реакција и на собраниската комисија и на охридските активисти го вклучи Унеско, кога лани предупреди дека градот Охрид може да биде избришан од листата на заштита ако не се спроведува законската регулатива и ако не се спречи  уништувањето и негрижата што се спроведува поради неимплементирање на Законот за управување со светското природно и културно наследство во Охридскиот Регион, донесен во 2010 година.

Надзорната расправа на Комисијата за култура за Охридскиот Регион се одвивала во три продолженија на тема „Закон за управување со светското природно и културно наследство во Охридскиот Регион и сродната регулатива во контекст на Конвенцијата на Унеско за заштита на природното и културно наследство“ и на последната расправа вчера се усвоени 24 заклучоци според кои треба да се постапува.

„ Иако во 2010 година Собранието го донесе Законот за управување со светското природно и културно наследство во Охридскиот Регион, истиот не се имплементирал во практиката. Надлежните институции на централно и локално ниво не постапувале согласно со Законот. Не била формирана Комисија за управување со Охридскиот Регион; Планот за управување со Охридскиот Регион почнал да се изработува во 2015 година, и како нацрт-план е во финална фаза, но истиот не бил официјално усвоен; не била изготвена Стратегиска оценка за влијанието врз животната средина; не биле донесени Деталните урбанистички планови за 19-те урбани комплекси во старото градско јадро на Охрид и урбанистичко- планска документација за крајбрежјето; не бил изготвен инвентар на нелегални градби во рамки на Доброто; не била направена ревалоризација на листата на природно и културно наследство во рамки на Доброто; не билe утврдени границите на Доброто итн. Поради тоа, во Извештајот на реактивната мониторинг мисија на Унеско (април 2017 година) се наведува дека, доколку државата до крајот на 2019 година не ги исполни препораките на Комитетот на Унеско, Охридскиот Регион може да биде ставен на Листата на светско природно и културно наследство во опасност“, заклучила надзорната комисија.

Во заклучоците се наведува дека повеќегодишното несоодветно управување со Охридскиот Регион, непочитувањето или честите промени и неусогласености во законската регулатива релевантна за Доброто, потоа, предложените големи инфраструктурни проекти (од кои ски центарот Галичица, патот А3 и туристичките крајбрежни зони се стопирани со одлука на Владата на Република Македонија од 13 февруари 2018 година) и делумно реализираните градежни проекти во рамки на Доброто, како и неприменувањето на последователните препораки во извештаите на Унеско од 2010 година до денес, го загрозија природното и културното наследство во Охридскиот Регион заштитен од Унеско.

Загрижени за состојбите во заштитеното подрачје, на иницијатива на невладините организации Фронт 21/42 и НДИ Македонија, во февруари 2017 година, во Собранието на Република Македонија се формираше неформална група, Пратеници пријатели на Охридскиот Регион, која, имајќи ја предвид претходната иницијатива за надзорна расправа на парламентарната опозиција во 2016 година, се заложи во Собранието да се отвори надзорна расправа за Охридскиот Регион.

Се укажува на Владата на Република Македонија да ги исполни сите 19 препораки од реактивната мониторинг мисија на Унеско (април 2017), со посебен акцент на препораката број 6 за прогласување времен мораториум на сите градежни активности во Охридскиот Регион, сè до донесување на потребните планови (План за управување со Доброто, граници на Доброто, инвентар на природното и културното наследство, подобрување на релевантните законски одредби и друго).

Меѓу другите заклучоци комисијата за култура ќе иницира формирање на интерресорска работна група.

„Во интерес на заштитата на универзалното Добро, се укажува Владата на Република Македонија во најкус можен рок да обезбеди ефикасно функционирање на колекторскиот систем во Охридското Езеро; затворање на сите диви депонии во Охридскиот Регион и изградба на современа санитарна регионална депонија. На Министерството за транспорт му се укажува на потребата од интервенција во членот 59-ѕ од Законот за градење, бидејќи истиот е во колизија со Законот за просторно и урбанистичко планирање кој треба да е основ за изработка на урбанистичко планска документација“, стои во заклучоците, повикаат надлежните во одбрана на автентичното природно, културно и амбиентално богатство на Охрид и крајбрежјето.

АКТИВИСТИТЕ ДЕНЕСКА НА ПРОТЕСТ, БАРААТ МОРАТОРИУМ НА СПОРНИТЕ ГРАДБИ

По минатогодишниот протест, кој се одржа на 2 август пред градилиштето на спорниот хотел во Лагадин, денеска во 11 часот  граѓани и активисти за заштита на охридското крајбрежје повторно ќе се соберат на истото место. Од таму, тие ќе тргнат во протестна поворка за заштита на целото крајбрежје од непланска урбанизација и девастација, и по попатни застанувања кај Горица, Св. Стефан и Студенчишко Блато, ќе пристигнат пред Општина Охрид каде што заедно со граѓаните кои ќе се приклучат од Охрид, со почеток во 12:00 часот ќе одржат протестен перформанс.

Мирниот протест, организиран од Охрид SOS и здружението „Стар Лагадин“ и поддржан од Go green – Биди зелен, Фронт 21/42 и Здружението за заштита на животните и животната средина Е.Д.Е.Н. има за цел да го сврти вниманието на институциите и на јавноста кон сериозната опасност Охрид да го загуби статусот светско наследство на Унеско поради уништувањето на крајбрежјето и езерото со хиперурбанизација и развивање масовен туризам, во услови на нефунционален и нецелосен колекторски ситем.
„Во одбрана на можеби најважното и највредното обележје на земјата, еден од нејзините најзначајни заштитни знаци, единственото место со Унеско-статус, организаторите на овој настан бараат да престане префрлувањето на одговорноста меѓу државната и локалната власт и итно преземање на сите потребни чекори за целосно спроведување на шестата препорака на Реактивната мисија на Унеско – прогласување на мораториум на сите крајбрежни и урбани трансформации на пoдрачјетo на светскoтo наследствo, сè додека не се изработат сите релевантни плански документи и додека не се прифати соодветна правна регулатива и се воспостават ефикасни механизми за контрола“, повикуваат тие.

Преку овој протест, граѓаните бараат од Општина Охрид итно да се заложи за прогласувањеа мораториум според препораката на Унеско, како и да се заложи за поништување на Општиот акт за с. Лагадин најмалку преку стопирање на сите издадени дозволи за градење и стопирање на издавање нови и преку известување на Уставниот суд за својата заложба.

Организаторите на овој настан ги повикуваат сите оние кои не се согласуваат со урбаното и еколошко насилие врз Охридскиот Регион да дојдат и заедно, преку еден симболичен чин – протестен перформанс – гласно и на повеќе светски јазици да ги повикаат надлежните во одбрана на автентичното природно, културно и амбиентално богатство на Охрид и крајбрежјето.