Култура
Костадиновска-Стојчевска: Во годината кога славиме 150 години од смртта на Дичо Зограф, го обновуваме старото училиште во неговото родно Тресонче
Се уредува старото училиште во Тресонче, родното село на познатиот македонски иконописец, фрескосликар и претставник на Дебарската школа, Дичо Зограф.
Министерката за култура Бисера Костадиновска-Стојчевска и градоначалникот на Општина Маврово и Ростуше, Медат Куртовски, денеска ја посетија локацијата на Основното училиште „Димитар Ормански“ во Тресонче, каде што со капитални дотации од Министерството за култура во износ од 5,3 милиони денари, старата училишна зграда во најстарото мијачко, а со тоа и малореканско село, ќе се ревитализира во мултифункционален културен центар.
„Срдечно ја поздравувам идејата на градоначалникот на Општина Маврово и Ростуше, токму во годината кога одбележуваме 150 години од смртта на Дичо Зограф, кој е еден од водечките зографи на Дебарската школа и еден од најпознатите иконописци и фрескосликари на Балканот во XIX век, да го обновиме старото училиште во прекрасното Тресонче. На овој начин, со соработката меѓу централната и локалната власт, ја покажуваме нашата грижа за заштитата и негувањето на врвните вредности што ги поседува овој региoн, кој е пребогат со културно наследство. Токму овој регион дал голем број истакнати културни дејци кои се значаен дел од македонската традиција, историја и култура“, рече министерката за култура Костадиновска-Стојчевска. Таа дополни дека оваа година се одбележуваат 100 години од смртта на зографот Аврам Дичов, кој е претставник на Дебарската зографска школа и син на Дичо Зограф.

„Особено е важно што преку овој мултифункционален центар ќе се активираат најразлични содржини кои ќе ја афирмираат културата на регионот и ќе привлечат поголем број гости. Создаваме соодветен дом за честување на делото на Дичо Зограф, репрезентативен изложбен простор, место за одржување семинари, и воопшто место каде што ќе го негуваме уметничкото наследство на овој прочуен зограф“, додаде Костадиновска-Стојчевска.
Таа нагласи дека со обновата на старото училиште ќе се создадат и достоинствени услови за сите учесници на традиционалната меѓународна школа „По патеките на Дичо Зограф“, која се одржува во Тресонче секоја година.
„Со вакви инвестиции ќе создадеме соодветни услови каде што ќе се одржуваат многубројни културни настани и ќе се привлекуваат повеќе посетители и туристи кои ќе се запознаваат со културата, историјата и убавините на нашата општина“, додаде градоначалникот Медат Куртовски. Тој го истакна значењето на поддршката на проекти со кои се обезбедува рамномерен развој на државата, особено во помалите места, каде што населението има помали можности за посета на културни настани.
Реконструкцијата на старото училиште во Тресонче е еден од деветте проекти за кои годинава, преку конкурсот за капитални дотации на Министерството за култура, беа издвоени 40 милиони денари.

Костадиновска-Стојчевска и градоначалникот на Општина Маврово и Ростуше го посетија и Домот на културата во селото Ростуше каде што со средства од локалната самоуправа е извршена обнова на озвучувањето, а е променета и електричната инсталација во објектот кој се користи за различни културни активности. Во изминатиот период во овој објект беа изведени и реконструктивни зафати, нова фасада, а беа обновени и столовите во Домот, кој е единствено место за културни настани во ова населено место. Тие присуствуваа и на кратката уметничка програма што ја подготвија учениците од основното училиште, кои изведоа перформанс и ора од богатата македонска фолклорна традиција.
Костадиновска-Стојчевска и Куртовски на крајот од посетата се согласија дека соработката меѓу централната и локалната власт е од искучително значење за подобрување на условите во кои функционираат малите домови на културата во малите населени места низ државава.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

