Култура
„Филхармонија: On air“ со кларинетистот Васко Дуковски
По концертот во „Музикферајн“ во Виена, оркестарот на Македонската филхармонија се враќа на својата матична сцена, на која во четврток, со почеток во 20 часот ќе настапи заедно со македонскиот кларинетист Васко Дуковски и диригентот Марк Кадин од Украина.
На програмата се суитата „Музички вечери“ од Бенџамин Бритн, Интродукција, Тема и варијации за кларинет и оркестар од Џоакино Росини и Симфонијата бр. 41 во Це-дур, К.551 – „Јупитер“ од В.А. Моцарт.
Васко Дуковски е македонски кларинетист, композитор и педагог од исклучителен светски уметнички калибар. Настапува во големите концертни сали во светот, од Њујорк до Шангај. Како истакнат педагог, Дуковски моментално е Специјално назначен професор по кларинет на Универзитетот за уметности во Нанџинг (Nanjing University of Arts) во Кина.
Предавал на Квинс Колеџ (Queens College), Џулијард (The Juilliard School), на Летниот камп Усдан (USDAN) и е чест гостинуметник на многубројни меѓународни фестивали, одржувајќи и бројни мастер часови и предавања. Како динамичен изведувач, композитор и импровизатор, Дуковски е страстен застапник на современата и експерименталната музика. Соработувал со водечки њујоршки ансамбли, како што се International Contemporary Ensemble (ICE), Bang on a Can All-Stars, Either/Or Ensemble, Ensemble Echappe, Talea Ensemble, Wet Ink, Metropolis Ensemble и Греми наградениот Attacca Quartet, како и со оркестри како The Knights, Финикс симфонискиот оркестар, Сучоу симфонискиот оркестар… Неговите виртуозни интерпретации му донеле соработки со видни имиња како: Џон Адамс, Хелмут Лахенман, Георг Фридрих Хаас, Елиот Картер, Џорџ Луис, Џон Кориљано, Ду Јун, Џералд Коен, Џонатан До, Мајкл Жарел, Рафаел Сендо, Џон Зорн, Јанку Думитреску, Чинг Вен Чен и други. Дуковски има изведено преку 300 светски премиери на нови дела од кои многу од нив се специјално компонирани и инспирирани од неговата виртуозност.
Покрај класичната музика, Дуковски ги истражува и џезот, поп-музиката, електронските и експерименталните жанрови, настапувајќи со уметници како Џон Батист, Џејкоб Колиер, Гледис Најт, Стив Колман, Стефан Марли и Марсел Халифе. Како основач и уметнички директор на Тавче Гравче, тој ги истражува богатите традиции на балканската и сефардската музика, продуцирајќи ги афирмираните албуми Наше Село (Our Village) и Звучно опрашување (Sonic Pollination). Како солист, Дуковски премиерно настапил во Њујорк со New Juilliard Ensemble, а има настапувано и со Македонската филхармонија, ансамблот Ешапе (Echappe Ensemble), Шангајската Нова – Симфониета, Камерниот ансамбл Џангсу, ансамблот Мизен (Mi-SEN Ensemble), ансамблот LPR, освојувајќи ја публиката со изведби на концерти од Копланд, Моцарт, Вебер, Елиот Картер, Мајкл Жарел, Оскар Наваро…
Неговите композиции ги премостуваат концертните сали и уметничките галерии, со звучни инсталации изложени во Националната галерија на Македонија и на Пенсилванската академија за ликовни уметности (PAFA) во Филаделфија. Неговите дела ги изведуваат ансамбли низ целиот свет, како Metropolis Ensemble и Either/Or, а неодамна негови дела беа изведени на фестивалот (Washington Square Music Festival) во Њујорк, Милер Театарот при Универзитетот Колумбија и меѓународниот фестивал „Нова Докта“ (New Docta) во Аргентина. Како наградуван уметник, Дуковски е прогласен за „Истакнат странски експерт“ (Универзитет за уметности Нанџинг, 2022) и е признат од Американскиот синдикат на млади музичари за неговата педагошка работа. Добитник е на наградата „40 успешни Македонци под 40 години“ (Обединета македонска дијаспора, 2015) и има освоено многубројни награди на натпревари, вклучувајќи ги натпреварот за камерна музика „Аријага“, натпреварот за кларинет „Андреас Макрис“ во Букурешт.
Со над 30 албумски снимки за издавачи како Naxos, Deutsche Grammophon и Tzadik, уметноста на Дуковски се протега и во филмовите и видеоигрите. Дипломирал на Меѓународната академија за уметност „Интерлохен“ (Interlochen Arts Academy) и Џулијард (The Juilliard School) каде што студирал под менторство на Чарлс Најдих и Ајако Ошима, а својот музички пат го започнал во Охрид, на осумгодишна возраст, градејќи кариера дефинирана со непрекината иновација и мајсторство низ жанрови.
Изведбите на Марк Кадин се опишани како „маѓепсан дијалог меѓу умот и емоциите“ („Декрешендо“), „…не само концерт туку трансформативно искуство“ („Ел Универзал“). Со огромен репертоар кој ја опфаќа класичната, романтичната и современата музика, маестро Кадин диригирал на сцени ширум светот, а само во сезоната 2024/25 изведува ремек-дела од Шостакович, Прокофјев, Сибелиус, Брамс, Шопен, Лист, Дебиси, Гершвин, Мијо, Чајковски, Римски-Корсаков, како и Моцартовиот Реквием и Орфеовата Кармина Бурана.
Од 2023 година е музички директор на Филхармонијата во Керетаро, оркестар со голема традиција во Мексико, кој оваа година ја одбележува својата 33-та сезона. Претходно, бил главен диригент на Симфонискиот оркестар на Бугарското национално радио (2017 – 2023), каде што ја зацврстил позицијата на оркестарот како еден од најиновативните во државата. Како прв и единствен меѓународен уметник кој ја добил Големата награда на Бугарското национално радио за креативен придонес во развојот на симфонискиот оркестар, Марк Кадин е добитник и на Националната награда „Кристална лира“ за достигнувања во бугарската изведувачка уметност. Бил прв гостин диригент на Московскиот радио-симфониски оркестар и Литванскиот национален музички театар и музички директор на Симфонискиот оркестар во Краснојарск (2004 – 2014).
Во текот на таа сезона диригирал 40 симфониски програми, предводел три азиски турнеи, формирал Летна академија за млади музичари од различни сибирски градови и иновативен Летен фестивал на отворено во Краснојарск, кој го посетувале десетици илјади луѓе. Исто така, настапувал и со бројни оркестри низ Русија, вклучувајќи ја Руската филхармонија и Државниот симфониски оркестар на Москва. Неговите неодамнешни и претстојните гостувања ги вклучуваат: Филхармонијата Артур Рубинштајн, Симфонијата на Словачкото радио, Софиската филхармонија, Моравската филхармонија, Римската симфонија, Филхармонијата Виењавски, Гавле симфонија (Шведска), Крајстчрч оркестар во Нов Зеланд, оркестри во Кореја, Виетнам, Кина, Бразил…
Настапувал со солисти како Максим Венгеров, Вадим Репин, Кристоф Барати, Симон Трпчески, Александар Рудин, Михаил Плетњов и многу други. Истакнат е и во областа на операта и балетот, уште од неговото деби во Бољшој театарот во 2003 година. Марк Кадин е роден во Украина. Студирал диригирање на Руската музичка академија во Москва (1987 – 1993). Уште како студент ја започнал својата диригентска кариера во 1990 година со Ансамблот за современа музика во Москва. Бил резидентен диригент на Рускиот национален оркестар и на Камерниот оркестар Московски виртуози, а соработувал со Мстислав Ростропович, Кент Нагано, Валериј Гергиев, Мајкл Тилсон-Томас, Евгениј Светланов, Александар Лазарев…
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Штркот Силјан вечерва ќе слета на Менхетн
Вечерва, во легендарниот IFC Center во Њујорк, ќе се одржи американската премиера на документарниот филм „Приказната за Силјан“ (The Tale of Silyan) на Тамара Котевска. Публиката на Менхетн ќе има можност да го доживее ова ремек-дело од филм што веќе почна глобално да освојува, буди љубопитност кај критичарите, а раскажува една оригинална македонска приказна за штркот Силјан.
Веднаш по проекцијата, ќе следува разговор со публиката, на кој ќе учествуваат Тамара Котевска (режисер и продуцент) и Jean Dakar (кинематографер и продуцент). Ова е можност американските гледачи одблиску да ја чујат приказната директно од авторите за создавањето на филмот и за неверојатниот однос меѓу човекот и штркот, кој го инспирира целиот проект.
Филмот ја почна својата светска авантура во Венеција, каде што ја освои престижната награда Cinema & Arts Award на Venice Film Festival. Тоа беше првиот силен сигнал дека „Силјан“ ќе го освои вниманието на документарниот свет. Следувааа значајни награди и номинации од релевантни филмски фестивали: NY Doc, IDA (International Documentary Awards), Bergen, Cinema Eye Honors, Coronado Island Film Festival Калифорнија и ред други.
Но најголемиот доказ за вредноста на овој филм воопшто е откупувањето на правата од страна на „Нешнал џеографик“ (National Geographic Documentary Films).
Овој филм е наш кандидат за „Оскар“ за категоријата најдобар странски филм, а токму „Нешнал џеографик“ го пријавува овој филм за трката за „Оскар“ во категоријата најдобар документарен филм. Со самото пласирање во двојна оскаровска трка повторно имаме шанса за двојна номинација за „Оскар“ поради Тамара Котевска.
Вечерашната американска премиера во IFC Center е моментот кога филмот се среќава со американската публика, критичарите и фестивалските селектори. Се очекува голем интерес и од македонската заедница во Њујорк, која го следи успешниот лет на „Силјан“.
Приказната за Силјан, човекот и штркот што создадоа нешто многу поголемо од случајна средба, вечерва го почнува својот најзначаен лет во САД.
Култура
Факултетот за музичка уметност го најави годишниот концерт „ОРИОН – каде што се раѓаат ѕвездите“
Факултетот за музичка уметност – Скопје го најави годишниот концерт насловен „ОРИОН – каде што се раѓаат ѕвездите“, кој ќе се одржи во петок, 5 декември, со почеток во 20:00 часот во Големата концертна сала на Македонската филхармонија. Настанот е дел од одбележувањето на 59-годишнината од постоењето на институцијата.
ФМУ – Скопје истакнува дека како алма матер на голем број уметници од земјата и регионот, останува централниот столб на музичкото и балетското образование, создавајќи генерации изведувачи, педагози и творци кои го обликуваат уметничкиот живот во Македонија.
На концертната програма ќе настапат Симфонискиот оркестар на ФМУ, Мешаниот хор „Драган Шуплевски“, Камерниот гудачки оркестар „ФМУ Солисти“, Оркестарот од народни инструменти со солисти, студенти од Катедрата за балетска педагогија, од Катедрата за џез и популарна музика, како и дувачкиот ансамбл на ФМУ, под водство на проф. м-р Цанев, проф. м-р Татарчевски и доц. м-р Спироски.
Публиката ќе има можност да слушне дела од Пурсел, Сен-Санс, Прокофјев, Тиле/Вајс, Коен, Сусато, Горецки, Гершвин, македонска традиционална музика, како и нови композиции од студентите А. Голчева и М. Цветановска.
Влезот на настанот е слободен.
Култура
Сè што ни е заедничко“ – во МСУ изложба што го иницира прашањето „Дали навистина го дишеме истиот воздух?“
Сè што ни е заедничко (Институција во дишење) – нова изложба во МСУ-Скопје од 27 ноември
Во Музејот на современата уметност – Скопје на 27 ноември 2025 година, со почеток во 20 часот, ќе биде отворена изложбата „Сè што ни е заедничко (Институција во дишење)“, кураторски проект на Мира Гаќина и Јованка Попова.
Во изложбата учествуваат Forensic Architecture, Денис Фереира да Силва и Арџуна Неуман, Дурмиш Ќазим, Џумана Мана, Зорица Зафировска и Палестинскиот музеј.
Проектот тргнува од прашањето дали навистина го дишеме истиот воздух. Изложбата го поставува воздухот како ресурс што формално го делиме, но не и еднакво, укажувајќи на токсичните атмосфери – буквални и политички – и на позицијата на маргинализираните заедници.
Инспирирана од концептот на Фанон за „борбено дишење“, поставката ги истражува уметничките практики што откриваат колонијални, империјални и капиталистички структури впишани во воздухот што го дишеме. Авторите визуелизираат токсични облаци, архиви на насилство и невидливи атмосфери што влијаат врз секојдневието.
Паралелно со изложбата, која ќе трае до крајот на февруари, ќе се одржат јавни програми. Во рамките на проектот „Институционални градини“ на Зорица Зафировска ќе има детски работилници за садење и изработка на семенски топчиња, активности за чистење и обновување на просторот околу МСУ, поставување компостна кутија и прикажување едукативни видеа.
Со оваа поставка МСУ-Скопје се претставува како „институција во дишење“ – отворена, инклузивна и ориентирана кон заедницата, со повик за заедничко размислување и акција. Визуелниот идентитет на проектот е дело на Албана Бектеши.

