Култура
Идентитетот на поколенијата
Каква може да биде критичката дебата по однос на хемонистичките (националистички) модели на креирање на историските наративи и идентитети преку нивно критичко и полемичко промислување?
Каква може да биде критичката дебата по однос на хемонистичките (националистички) модели на креирање на историските наративи и идентитети преку нивно критичко и полемичко промислување и преку презентација на алтернативните историски и уметнички наративи кои им обезбедуваат демократски простор на сите маргинализирани и исклучени идентитети, однесувања, пракси и субјективитети…? Токму таа и таква дебата е централна точка на вчерашната петочна и денешната саботна (15 август) конференција „Архиви на идентитетот“, во делот на теоретизирање на темата „Поколенија“ на годинешниот Фестивал за современите уметности АКТО во Битола. Секако, како што посочената тема последниов период е присутна речиси во секоја пора од домашното општествено-политичко живеење, така дури ниту теоретските промислувања на десеттина културолози, теоретичари и историчари на уметноста, историчари и интелектуалци не беа можни (??!) без внесувањето на страста на дневно-политичкиот миг. Оттаму, барем првиот дел од конференцијата, намерно или не, влезе во какофонијата на толкуприсутното полемизирање за длабочината на корените на (македонските) поколенија. Директни поколенија на Александар Велики или не? Одговорот на ова прашање можеби ќе биде баран и на денешната попладневна сесија на конференцијата за архивите на идентитетот во битолскиот Завод и Музеј, веднаш до спомен-собата на Мустафа Кемал Паша Ататурк. Инаку, АКТО_4 и натаму се држи до неговите три основи параметри: просторот, темата и транасформацијата. Затоа синоќешната претставата „Леон“ (според истоимениот популарен филм на Лик Бесон од деведесеттите години; на фотографијата) во необичната изведба на панк-папет театарот „Дас Хелми“ од Берлин, Германија, во просторот на напуштениот клуб „Алхамбра“, е онаа „промислена“ забавна димензија која му ја дава душата на фестивал како АКТО. Наизглед приземен и „општонароден“, токму куклениот театар кој ја разбива инфантилната илузија за романтичното место и парче од вашето време – какви што се класичните куклени претстави за деца – го носи протестот. Без разлика што е прашање дали може да се нарече панкерски во изворната смисла на значењето… Во таа насока, или со таква енергија, беа и концертите на скопскиот бенд „Bei the fish“ и белградскиот „Репетитор“: млада, полнокрвна жанровска верзија на рокенрол. Новото поколение на стариот добар рок.Саботната програма на АКТО_4, освен споменатата конференција за архивирање на идентитетот, повторно ќе го претстави перформансот за Големиот брат и воајерот во скеој од нас, потоа современата танцова изведба „In&Out“ на трупата „Локомотива“ од Македонија и групната изложба на уметници од Словенија, Хрватска, Бугарија, Србија, Косово и Македонија. Финалето на вечерта е со сетот на диџеј Марупос од македонската формација „Фреш јунион“. Утре, в недела, на последниот ден од годинешниот АКТО_4, ќе биде презентирана берзата на уметнички проекти „Идеален проект“ и проекција на документарниот филм „Индустриски рај“ на Мартин Црталиќ (Хрватска). Затворањето на фестивалот ќе биде проследено со доделувањето на наградата за интердисциплинарност на АКТО, насловена според битолската андерграунд легенда Драгиша Наневски, мултимедијалниот перформанс „Fucked up dreamer“ од Јаша Мревље, во изведба на Лука Уршич (Словенија), и концертите на „The John“ и „Robotek (PMG Collective)“ во битолската Зоолошка градина.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Почина Георги Сталев Поповски
Друштвото на писателите на Македонија информира дека на 30 декември 2025 година, во 95. година од животот, почина Георги Сталев Поповски, поет, прозаист, преведувач, драмски писател, научен работник и поранешен универзитетски професор, доктор по филолошки науки и најстар член на писателската асоцијација.
Георги Сталев Поповски е роден на 22 април 1930 година во Витолиште, а почина во Скопје. Високото образование го завршил на Филозофскиот факултет во Скопје. Во текот на својата богата професионална кариера, меѓу другото, бил и долгогодишен уредник на списанието „Современост“.
Член на Друштво на писателите на Македонија бил од 1956 година, како прв член примен во Друштвото по заслуга на своите достигнувања во областа на книжевниот превод.
Поповски е добитник на бројни признанија и награди, меѓу кои двапати наградата „Димитар Митрев“ на Друштвото на писателите на Македонија за книжевна критика и есеистика, наградата „Златен лавров венец“ за најдобар драмски текст на фестивалот „Мали и експериментални сцени“ во Сараево (1972), наградите „Григор Прличев“ и „Кирил Пејчиновиќ“ за книжевен превод, медалот од Фондот „Лермонтов“ во Москва, како и македонските државни награди „11 Октомври“ и „Св. Климент Охридски“, како и наградата на Град Скопје „13 Ноември“.
Тој останува актуелен и во 2025 година како еден од авторите на збирката раскази Она што се памети живее („Никогаш докрај раскажани приказни“) во издание на ДПМ, во која е застапен со расказот „Доста ми е власт играње“ – сеќавање на неговиот татко, Стале Попов, корифејот на македонскиот роман.
Култура
Македонска премиера на „Приказната за Силјан“ – филм создаден за домашната публика што допре до светот
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, синоќа ја имаше својата македонска премиера во Македонскиот народен театар во Скопје.
Режисерката Тамара Котевска изјави дека филмот првенствено бил создаден за домашната публика, без амбиција да стигне толку далеку на меѓународната сцена, додавајќи дека токму реакцијата од македонските гледачи за неа има најголема тежина.
Таа посочи дека, иако ѝ е драго што филмот бил прикажан и прифатен од светската публика, најважно ѝ е што ќе го гледаат луѓето низ цела Македонија. Котевска најави дека се планираат премиери и проекции во сите градови, нагласувајќи дека жителите на помалите места заслужуваат да имаат можност да го видат филмот.
„Мило ми е што го виде светот, но повеќе од сè ценам што го видовте денес сите вие и што допрва ќе го гледа цела Македонија“, истакна Котевска.
Таа нагласи дека луѓето како Никола и неговото семејство се суштината на приказната и причината зошто создава вакви филмови, додавајќи дека особено ѝ значи да ги раскажува и приближува приказните од помалите и поскриени средини во Македонија, кои, како што рече, се суштински дел од културата и светот во кој живееме.
„Приказната за Силјан“ имаше светска премиера на Венецискиот фестивал, и доби повеќе значајни меѓународни признанија.
Државниот врв на премиерата на „Приказната за Силјан“ во МНТ: „Добивме вредно филмско остварување“
Култура
Државниот врв на премиерата на „Приказната за Силјан“ во МНТ: „Добивме вредно филмско остварување“
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, синоќа ја имаше својата македонска премиера во Македонскиот народен театар во Скопје.
На премиерата присуствуваше претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, која оцени дека филмот е моќна приказна за семејството, односот меѓу човекот и природата и борбата за достоинствен живот, додавајќи дека делото добива особена тежина пред домашната публика.
„Честитки за Тамара Котевска и целата филмска екипа за достоинствената промоција на високите македонски филмски вредности. Добивме вредно филмско остварување, коешто верувам дека ќе биде инспирација за идни успеси!“, порача Давкова.
Премиерот Христијан Мицкоски истакна дека филмот уште еднаш потврдува оти македонската кинематографија има глас што одекнува надвор од државните граници, опишувајќи го остварувањето како „светско, а наше“.
„Вечерва имав чест да присуствувам на филмот „Приказната за Силјан“ на Тамара Котевска дело кое уште еднаш потврдува дека македонската кинематографија има глас што одекнува далеку надвор од нашите граници, светско, а наше! Филм што допира од Скопје до Њујорк, од Скопје до Лондон. Искрени честитки за брилијантното остварување и надеж дека ова е само еден од многуте идни успеси со кои ќе се гордееме“, порача Мицкоски.
Министерот за култура Зоран Љутков нагласи дека филмот претставува тивко, но длабоко емотивно филмско патување и потсети дека својата светска фестивалска авантура ја започнал во Венеција, каде освоил престижна награда, по што бил прикажуван на фестивали ширум светот и откупен од „Нешнал географик“.
„Приказната за Силјан“ е филм за издржливоста, грижата и малите дела што менуваат животи. Во фокусот е земјоделецот Никола, кој пронаоѓа ранет бел штрк и решава да му помогне, а нивниот однос прераснува во врска што му ја враќа смислата на животот, ги обновува заедничките врски и го оживува односот кон природата.
Филмот беше македонски кандидат во трката за Оскарите.

