Култура
Црниот бран во српскиот филм во Кинотека
Со проекцијата на „Капки, води, војници“ на Марко Бабац, Живојин Павловиќ и Воислав Кокан Ракоњац од утре, 13 ноември, па се‘ до 21 Кинотеката на Македонија започнува со прикажување на филмската ревија Црниот бран во српскиот филм
Ревијата ги опфаќа најзначајните од ноар југословенските филмови. До 21 следуваат проекциите на: документарниот „Забранети без забрана“ (2007) на Милан Никодијевиќ и Динко Туцаковиќ; „Кога ќе бидам мртов и бел“ (1967) на Живојин Павловиќ; „Наскоро ќе се случи пропаст на светот“ (1968) на Душан Макавеев; „Рани трудови“ (1969) на Желимир Жилник; „Љубовен случај или трагедија“ (1967) на Душан Макавеев; „Парада“ (1962) на Душан Макавеев, „Утро“ (1967) на Младомир Пуриша Ѓорѓевиќ, „Чавки“ (1969) на Љубиша Козомара и Гордан Михиќ; „Будење на стаорците (1967) на Живојин Павловиќ, „Собирачи на пердуви“ (1967) на Александар Петровиќ.
Гостин на Кинотеката по овој повод ќе биде проф. Марко Бабац еден од авторите од црниот бран. Бабац е филмски режисер, монтажер и професор на Академијата за филм во Белград, а покрај другото е основач на Катедрата за филмска и ТВ монтажа во Бања Лука. Автор е на учебниците „Техника на филмската монтажа“ (1876, 1986, 1997 год.) и „Јазикот на подвижните слики“ (2000 год.). Главен уредник е на „Лексиконот на филмски и телевизиски поими“ (1993, 1997 год.). Ги објавил и книгите „Кино клуб – Белград“ (2001 год.) и „Сомнабулен филм“ (2004 год.). За време на посетата на Македонската кинотека проф. Бабац ќе одржи три предавања:1. Црниот филм во југословенската кинематографија. (петок 13 ноември, ФДУ, 17 часот)Отворени предавања:2. Визуелната природа на филмот, предавање посветено на Славко Воркапиќ со проекција на филмовите: „Живот и смрт на холивудскиот статист 9413“, „Пештерата на Фингал“ и „Шума шумори“. (сабота 14 ноември, Кинотека, 11 часот)3. Предавање посветено на Мери Пикфорд со проекција на филмот „На споредната врата“. (сабота 14 ноември, Кинотека, 16 часот)
Црниот бран во српскиот/југословенскиот филм се јавува на почетокот на 60-те, кога се почувствувало некоја привидна либерализација на јавниот живот во СФРЈ. Црниот бран бил одговор на дилетантизмот и уметниците кои биле склони кон социјалистичката естетика. Она што е карактеристично за овие филмови е песимизмот, на моменти и морбидна атмосфера, егзистенцијалната беда. Никаде на друго место, југословенската реалност не била опишана на толку брутален начин како во ноар филмовите.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Промоција на „70 години македонски филмски плакат 1952 – 2022“ во Кинотека на Македонија
Кинотеката на Македонија најавува промоција на публикацијата „70 години македонски филмски плакат 1952 – 2022“, која ќе се одржи на 27 февруари 2026 година, со почеток во 19:00 часот во просториите на Кинотеката.
Овој ексклузивен настан претставува значаен културен момент во одбележувањето на седум децении од развојот и историјата на филмскиот плакат во Македонија. Монографијата опфаќа богата збирка од највпечатливите и најистакнатите плакати креирани во периодот од 1952 до 2022 година, како визуелна хроника на македонската филмска уметност, дизајн и естетика.
Промотори на изданието: д-р Александар Прокопиев и Јане Алтипармаков, со присуство на авторите на изданието.
Настанот ќе биде збогатен со пригодна изложба на избор од македонските филмски плакати.
Култура
Крива Паланка ги отвора вратите за „Невестинско поклонение“: Празник на носиите, обичаите и заедништвото на 1 март во Конопница
Во дворот на Црквата „Св. Теодор Тирон“ во село Конопница, во недела на 1 март 2026 година со почеток во 13 часот, ќе се одржи 16-тото издание на културната манифестација „Невестинско поклонение на Свети Теодор Тирон“.
Настанот го организира Општина Крива Паланка во соработка со Здружението за рурален развој РЗР „Патник“. Манифестацијата е посветена на негување на македонските автентични носии, традиционалните обичаи и локалниот културен идентитет.
Програмата ќе биде збогатена со музички настап на Андријана Алачки и бендот на Гоце „Синтезис“.
Градоначалникот на Општина Крива Паланка, Сашко Митовски, по повод манифестацијата изјави:
„Со вистинска радост и како вистински домаќини, ги отвораме вратите за сите добронамерници кои сакаат да го доживеат овој празник. Ветуваме дека ќе го зачуваме духот на традицијата, убавината на обичаите и автентичните носии, и заедно ќе ги пренесеме овие вредности на идните генерации.“
Од Општината ги повикуваат граѓаните и љубителите на културата да присуствуваат и заедно да го одбележат овој културен настан.
Култура
Фотографска изложба на Александра Костадиновска во КИЦ Белград
На 24 Февруари 2026 год. во 19 часот во Македонскиот културно – информативен центар во Белград ќе биде претставена самостојната изложба на фотографката Александра Костадиновска насловена „Осончена тишина“.
Фотографската серија која Костадиновска ја изложува пред белградската публика е приказна за личното искуство со универзалноста на светлината како симбол на нови почетоци, на топлина и на живот, раскажана преку 24 одделни фотографски наративи. Изложбата е реализирана во соработка со Здружението за архитектура, дизајн и култура „Архифакт“ – Скопје, а во рамките на проектот за патувачки изложби „МузеумЛинк“ под кураторство на Јасминка Намичева-кустос советник. Претставувањето пред белградската публика е благодарение на подршката од МКИЦ Белград и Министерството за култура и туризам, а изложбата вечерва ќе ја отвори директорот на КИЦ Белград, Васко Шутаров.
Фотографиите на Костадиновска се креирани во корелација на тенката линија меѓу документарното и поетското. Во нејзините кадри се препознава смелоста да се напушти комфорната зона, но и тивката радост од прифаќањето на непознатото со осет за миговноста на моментот.
Архитектонските структури, крајбрежните перспективи, тишината на скаменетите дини или случајните сенки кои се проектраат на фасадите не се само регистрирани мотиви – тие се прераскажани во вид на лични записи, каде сонцето е водич, но и сведок. Тоа е визуелна приказна која го надминува поимот на класичен патепис. Тоа е серија фотографии што истовремено функционираат како интимен дневник, како документ на едно лично патување низ европските простори, и како универзална медитација за светлината – нејзината материјалност и нејзината нематеријална сила.
„Осончена тишина“ е и студија за времето: за утринската мекост на светлината, за попладневниот интензитет и за нежната златна нијанса на зајдисонцето кое отскокнува од мазната површина на водата. Секоја фотографија ја носи во себе идејата за минливоста но истовремено и постојаноста – моментот исчезнува, но светлината како чувство во нашата меморија останува.
Со својата суптилност и истовремено силна визуелна експресија, „ Осончена тишина“ претставува покана кон сите нас да ги забележуваме сопствените „сончево бакнати“ моменти – оние мали, минливи фрагменти што се претвораат во вечни спомени замрзнати во личната мемориска капсула.
Изложбата ќе биде поставена пред белградската публика до средината на месец март.
Во вториот дел од вечерашнава програма, предвиден е омаж за неодамна починатиот д-р Коста Балабанов (1929-2026), преку прикажување на неколку документарни филмови од некогаш исклучително популарниот телевизиски серијал „Закопана мистрија“
Д-р Коста Балабанов беше една од најистакнатите личности во македонската историја на уметност, конзерватор, научник, дипломат и културен деец, кој остави длабока трага во прочувањето, зачувувањето и меѓународната афирмација на македонската средновековна уметност.

