Култура
„Името Македонија-историја, право и политика“
Претставниците на меѓународната заедница се однесуваат прилагодливо, па кога се во Грција даваат изјави кои ги задоволуваат Грците, а кога се во Македонија даваат други изјави кои се пријатни за увото на Македонецот.Лобирањето пак на Меѓународната заедница во голема мера го усложнува прашањето.
Ова се оценките на амбасадорот Виктор Габер во неговата книга „Името Македонија историја, право, политика“, што денеска беше промовирана од Советот за глобална соработка.Ова дело се бави со најболната политичка, економска и социјална пречка за севкупниот развој на самостојна и суверена Република Македонија, а тоа е грчко-македонскиот спор. „Книгата не е посветена на конкретните политички и историски настани. Во неа зборувам за менталитетот, за климата, психологијата која што 20 година не следи на она што е наше автономно, историско и што произлегува од нашата традиција и култура. Такви сцени секако дека не придонесуваат за подобрувавме на климата што е неопходна при секоја тензија на меѓународен план, за да некој проблем се реши“, рече Габер за своето дело.Авторот Габер истакна дека во ова дело се обидел да даде историско-правен и политички поглед за настанувањето и одржувањето на спорот за името со избалансиран пристап кон секоја од инволвираните страни. Една од темите што ги нуди за размислување во својата петта книга, вели е и фактот што Македонија како сукцесор на поранешна Југославија е и основач на Обединетите нации, како и општоприфатената вистина дека улогата на големите сили кои го создаваат меѓународното право има тежина да им ги насочува судбините на малите народи. „Во Грција досега се издадени 25 публикации за грчко-македонскиот спор за името, а потребни се повеќе вакви публикации и во Македонија, кој е оптимист дека и во Македонија ќе биде посигнат хомоген став за проблемот“, посочува Габер. Тој во оваа книга укажува на тоа дека спорот ја враќа Република Македонија назад, ја блокира и создава неизвесна иднина.„Амбасадорот Габер независно од национална определба објективно ги согледува и анализира постапките на двете страни во спорот. Особена е фасцинантна неговата анализа за грчкото општество. За политичката одговорност авторот дава доволно аргументи за помисла, за местото на политиката во третирањето на овој децениски спор“, рече Трифун Костовски, претседател на Советот за глобална соработка, кој воедно беше и еден од промотерите на делото на Габер.Тој посочи дека за потребите на државата оваа книга треба да се испечати на сите светски јазици..Љубомир Цуцуловски професорот од Филозофски факултет се осврна на делот од книгата во кој се зборува за лобирањето на Меѓународната заедница констатирајќи дека тоа внесува забуна особено кај нас Македонците.САД не признаа под уставното име, меѓутоа нивните амбасадори секојдневно не убедуваат дека треба разумно да постапиме и да прифатиме компромис. Од една страна не признаваат под нашето уставно име, а од друга страна сметаат дека би било добро да го смениме нашето име“, укажа Цуцуловски.Според него исто така битен елемент кој се спомнува во книгата на Габер е суштинската разлика помеѓу поимот име и референца.„Често пати овие поими за жал се поистоветуваат, една од слабостите што Македонија ја манифестира“, истакна Цуцуловски.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.
Култура
Почина Георги Сталев Поповски
Друштвото на писателите на Македонија информира дека на 30 декември 2025 година, во 95. година од животот, почина Георги Сталев Поповски, поет, прозаист, преведувач, драмски писател, научен работник и поранешен универзитетски професор, доктор по филолошки науки и најстар член на писателската асоцијација.
Георги Сталев Поповски е роден на 22 април 1930 година во Витолиште, а почина во Скопје. Високото образование го завршил на Филозофскиот факултет во Скопје. Во текот на својата богата професионална кариера, меѓу другото, бил и долгогодишен уредник на списанието „Современост“.
Член на Друштво на писателите на Македонија бил од 1956 година, како прв член примен во Друштвото по заслуга на своите достигнувања во областа на книжевниот превод.
Поповски е добитник на бројни признанија и награди, меѓу кои двапати наградата „Димитар Митрев“ на Друштвото на писателите на Македонија за книжевна критика и есеистика, наградата „Златен лавров венец“ за најдобар драмски текст на фестивалот „Мали и експериментални сцени“ во Сараево (1972), наградите „Григор Прличев“ и „Кирил Пејчиновиќ“ за книжевен превод, медалот од Фондот „Лермонтов“ во Москва, како и македонските државни награди „11 Октомври“ и „Св. Климент Охридски“, како и наградата на Град Скопје „13 Ноември“.
Тој останува актуелен и во 2025 година како еден од авторите на збирката раскази Она што се памети живее („Никогаш докрај раскажани приказни“) во издание на ДПМ, во која е застапен со расказот „Доста ми е власт играње“ – сеќавање на неговиот татко, Стале Попов, корифејот на македонскиот роман.

