Култура
Македонски автори на филмскиот фестивал во Утрехт
По третпат во Утрехт се одржува филмскиот фестивал Источни Соседи кој трае од 21. до 24. октомври. Со публика од преку 5.000 посетители, за многу филмски критичари ова е најголемата презентација на Балканските земји во Западна Европа којашто биенално се одржува во овој холандкси град
Иако Македонија не е во фокус ова година, македонскта застапеност не заостанува зад другите земји. Премиерно во Холандија во петок (22. октомври) во 17.00 часот ќе биде прикажан документарниот филм „Девојчето што бере тутун” на Билјана Гарванлиева. На 24. октомври во 16.00 часот, ќе биде прикажан Омнибус-филмот на режисерки од пет земји од регионот, „Некои други приказни”, со што и македонскиот „Замена” на Марија Џиџева.Најголемо внимание од медиумите привлекоа македонските млади актери, предводени од професорката Синоличка Трпкова. Тие се дел од филмската работилница која што се одржува од 18 до 26 октомври на тема „Домашно насилство – и борбата против него”. Трпкова заедно со познатите актерки Вилеке ван Амелрој (Холандија) и Мирјана Карановиќ (Србија) менторираат млади таленти од Холандија, Хрватска, Србија, Бугарија, Албанија и Македонија. Младите актери кој нас не претставуваат се: Ана Кафкалеска, Марија Бејкова, Слаѓана Вујосевиќ, Газменд Изаири, Никола Настоски и Александар Степанулески.Учеството на Источни соседи го обезбеди Здружението на граѓани „Public room” / „Јавна соба” кој е официјален партнер на фестивалот. Со испраќањето на македонските учесници/актери и филмови повторно се обидува на најдобар можен начин да ја презентира македонската култура во Холандија. Да потсетиме само дека на фестивалот Источни соседи во 2008 г., земја во фокус беше Македонија и во Холандија беа прикажани филмовите: Сенки(2007) на Милчо Манчевски, Боли ли?(2007) на Анета Лешниковска, Превртено (2007) на Игор Иванов, Илузија (2005) на Светозар Ристовски, Дае (1979) на Столе Попов и Воајер (2008) на Александар Спасовски. Додека во 2006 г. нашата земја беше претставена со изложбата „Жестоко историско ехо” куратор Златко Теодосиевски и асистент куратор Ана Франговска. На оваа изложба беа изложени дела од Александар Станковски, Славица Јанешлиева, Атанас Ботев, Жанета Вангели, Дијана Томиќ-Радевска, Исмет Рамичевиќ, Ибрахим Беди, Роберт Јанкуловски, Маријета Сидовски и Ангел Коруновски.Фестивалот се разликува од другите фестивали по тоа што тој ја фокусира својата програма на земјите кои не се членки на Европската Унија ставајќи го акцентот на оние кои се на самиот праг на ЕУ. Фестивалот претставува отворена сцена за масовно презентирање на националните достигнувања во различни уметнички дисциплини, каде што филмот останува сепак примарна категорија. Оваа година земја во фокус е Хрватска. Презентацијата на хрватската кинематографија во Холандија се состои од најновата продукција, како и некои стари филмски хитови. Селектор на филмската програма е Рада Шешиќ.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

