Култура
Вуисиќ-Тодоровска: Гостувањето на Балетот во Италија е потврда за квалитетот
Македонскиот балет од крајот на ноември до крајот на јануари ќе гостува во Италија каде ќе бидат одиграни 49 претстави во 30 градови. Ќе се играат претстави кои се дел од „железниот репертоар“ „Оревокршачка“, „Лебедово езеро“ и ќе биде изведена една премиера – „Заспаната убавица“
Примабалерината Тања Вујисиќ- Тодоровска е главен репетитор во МОБ и работи со првите играчи на Балетот. Среќна е поради тоа што успеале да направат огромен репертоар во домашниот Балет и ова гостување го смета за потврда на целокупната нивна работа.
– За овие четири години се трудевме да направиме еден квалитетен репертоар, да создадеме млади уметници кои ќе можат квалитетно да ја презентираат уметноста кај нас и надвор од границите на Македонија.Мислам дека ова е награда за сите нас како организатори и кои овој период се трудевме да создадеме нешто многу квалитетно на нашата сцена што даде резултати и надвор од границите на Македонија. По априлската турнеја во Италија, добивме понуда за повторно гостување што е голема потврда за квалитетот на играчите и квалитетот на претставите кои ги правиме. Мислам дека ќе биде огромно искуство за сите. Тешка и одговорна работа е како за нас кои сме организатори, така и за играчите.“ вели Вујисиќ-Тодоровска која е и еден од основачите и предавачите на одделот за балетска педагогија при ФМУ што беше отворен во септември.
Во нејзината кариера ги одиграла сите значајни главни улоги од „железниот репертоар“. Добитник е на многу награди меѓу кои и на наградата „Анатолиј Шикера“-признание за врвни достигнувања од областа на балетската уметност доделена од Министерството за култура на Украина. Освен педагошко-репетиторската работа, таа е и професионално инволвирана во водењето на репертоарската политика на Балетот при МОБ, за поставување на големи класични дела од светската балетска литература, преговори за меѓународни гостувања, како и ангажирање на странски кореографи,педагози и солисти-гости.
Што значи за еден уметник да настапи на европската сцена и да се претстави пред публика која ја познава уметноста како што се Италијаните? Во културата основна работа е уметниците да не останат локални. Целта е да го сподели знаењето со публиката надвор од границите на својата држава. Ние сме мала држава со еден балет и конкуренцијата останува меѓу нас. Секоја презентација надвор од сцената значи потврда на нивниот квалитет и докажување на сето она што го направиле. Бидејќи повеќето од солистите учествуваат во сите претстави се работи за огромно искуство. Со ова гостување ќе создадат една нова енергија, ново знаење и искуство кое ќе им биде од огромна корист. Се работи за многу млади уметници, сите имаат до 25 години, така што на знаењето ќе ја искористат и младешката сила.Тие имаат среќа што на „железниот репертоар“ можат да си ги покажат квалитетите. Се работи за делата на Чајковски и тоа е најтешкиот класичен репертоар,тие се најголемиот предизвик и најголемиот тест за квалитетот на играчот.Во септември се отвори и оддел за балетска педагогија на Факултетот за музичка уметност во рамки на Универзитетот Св. Кирил и Методиј. Досега нашите уметници, специјализираа надвор од државата, бидејќи балетското образование завршуваше со Средното балетско училиште.Тоа е уште едно задоволство во овој период. Станува збор за проект кој со години беше инициран, но ја имавме таа среќа да го отвориме.Тоа е многу значајно за балетската уметност бидејќи со генерации уметниците се школуваа надвор од државата. Колку е добро искуствата да се собираат од странство, толку е и многу тешко и доста скапо за државата и поединецот.Важно е исто така што се создаде и педагошки кадар, односно се создадоа услови за да се отвори таа академија. Интересно е што имавме голем интерес така што ги примивме сите 15 кандидати. Педагози сме јас, Александра Мијалкова, Снежана Филиповска, Искра Шукарова, Соња Џепаровска и останатите се педагозите од Музичката академија со која имаме заеднички предмети. Кои се следни проекти или идеи кои сакате да ги остварите, а се со цел кон подобрување на квалитетот на балетот кај нас?- Морам да признам дека изминатиот период имав идеи да создадам нови млади првенци на балетот и многу сум среќна што успеав. Тоа што тие се презентираат надвор од државата е резултат на нашата заедничка работа. Имаме прекрасна генерација и ние имаме задача да ја сочуваме да остане тука и да биде македонска генерација. Таа да биде прогресот на нашата култура за понатаму и тие да создаваат нови генерации.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Почина Кетрин О’Хара
Почина Кетрин О’Хара, легендарна актерка и ѕвезда на серијата Schitt’s Creek и култните филмови Бубимир и Сам дома. Имала 71 година, а веста ја потврдила нејзината менаџерка, пренесе „Пипл“. Засега не се соопштени дополнителни детали.
О’Хара е родена во Торонто во 1954 година и кариерата ја започнала во легендарниот комичарски театар Second City, а потоа стекнала голема популарност со телевизиската емисија SCTV, за која освоила и награда „Еми“.
Филмската публика ја памети по улогите во Бубимир, Сам дома и Сам дома 2, како и по бројни филмови на режисерот Кристофер Гест. Глобална популарност доживеа со улогата на Моура Роуз во Schitt’s Creek, за која во 2020 година освои „Еми“, „Златен глобус“ и награда SAG.
Последните години гостуваше во серии и филмови, меѓу кои The Last of Us и Argylle.
Зад себе ги остави сопругот Бо Велч и нивните два сина.
Фото: скриншот од филмот „Сам дома“
Култура
Почина поетот и преведувач Тихомир Јанчовски
На 58-годишна возраст денеска во Скопје почина поетот и преведувач Тихомир Јанчовски.
Веста за неговото прерано заминување ја соопшти Друштво на писателите на Македонија, изразувајќи длабоко жалење за загубата на еден од најзначајните современи македонски автори и педагози.
Од Друштвото информираат дека за точниот датум и час за испраќање последен поздрав ќе следи дополнително известување.
Јанчовски беше поет, писател, преведувач, професор, музичар, издавач, автор на над триесет книги, пред сè поезија, преводи и (поетски) романи, како и една книга историја („Историја на православното монаштво на територијата на денешна Република Македонија“, Сигмапрес, Скопје, 2010).
Избори од неговата поезија се преведувани и објавувани во различни литературни списанија, застапен е во голем број антологии, а четири од неговите книги се преведени на други јазици. Преведуван е на англиски, француски, словачки, хрватски, албански, босански, грчки, германски, српски, полски, грузиски, персиски и италијански јазик. Тихомир Јанчовски, со својата автентичност и креативност останува еден од најомилените наставници на повеќе генерации средношколци во гимназијата „Орце Николов“, во меѓународното училиште „Нова“ и во Американската гимназија во Скопје.
Култура
Локомотива на Canal 2026 во Витри-сир-Сен (Париз)
Локомотива – Центар за нови иницијативи во уметноста и културата (Северна Македонија) ќе учествува на Canal 2026, дводневна професионална платформа иницирана од CN D – Centre national de la danse.
Настанот обединува 10 француски танцови институции и 6 институции од Балканот (Грција, Словенија, Бугарија, Северна Македонија) и го претставува работењето на 32 уметнички тима преку извадоци/перформанси, разговори, работилници, дебати, проекции и презентации на проекти.
Canal 2026 се одвива во Витри-сир-Сен на три локации—La briqueterie CDCN, MAC VAL – Musée d’art contemporain du Val-de-Marne и Théâtre Jean Vilar, како и на cnd.fr, со онлајн издание што започнува од март 2026.
Локомотива ќе биде претставена од Биљана Тануровска-Ќулавковски, која ќе ја презентира работата на Локомотива и ќе ги претстави кореографките/танчерки од Северна Македонија поврзани со организацијата: Тереза Лазарев и Викторија Илиоска. Дополнително, Биљана Тануровска-Ќулавковски ќе учествува и на дискусија, во петок, 30 јануари (11:00–12:30, во MAC VAL) на тема: „Кои се специфичностите на кореографскиот екосистем на Балканот…?“
Уметнички презентации од Северна Македонија
Викторија Илиоска ќе ја претстави својата уметничка пракса, вклучувајќи ја досегашната работа како и Hope for the Best – Prepare for the Worst, перформативен тренинг што го третира телото како ресурс, а театарскиот диспозитив како заедничка инфраструктура. Развиена во услови на кратења во културата и екстрактивни економии, работата ја поставува публиката како активен материјал на ситуацијата, а не како набљудувач—каде вниманието, физичкото присуство и издржливоста циркулираат како заеднички ресурси. Делото прашува: За што треба да се тренираме како колективно тело за иднината што доаѓа?
Тереза Лазарев ќе ја претстави својата уметничка пракса, вклучувајќи ја досегашната работа како и Passionate Animal, кореографски истражувачки проект што ја истражува врската помеѓу колективната меморија и личната танцова меморија, и прашува како нестабилноста и колапсот го трансформираат телото. Како дел од истражувањето, таа ќе изведе краток танцов сегмент на музика од Александар Гроздановски.
Оваа активност е поддржана од проектот „Култура за развој“ на Владата на Швајцарија, кој го имплементира Хартефакт Фонд, CN D (Centre national de la danse) и Театроскоп – програма иницирана од Францускиот институт, Министерството за култура и Министерството за Европа и надворешни работи.

