Култура
Награди на ДПМ за Благој Самоников и Ефтим Клетников
Друштвото на писателите на Македонија објави двајца добитници на годишните награди на оваа, најстара писателска асоцијација. Наградата „Ацо Шопов“ за најдобра поетска книга издадена во текот на 2010 година ја доби штипскиот поет Благој Самоников за стихозбирката „Неизносена ведрина“
Во образложението на Комисијата на ДПМ за доделување на наградата „Ацо Шопов“, која беше во состав Георги Сталев – претседател, Трајче Кацаров и Иван Василевски – членови, се нагласени најбитните карактеристики на награденото дело.„Книгата на Самоников се карактеризира со оформени и зрели поетски резултати, стилски мошне кохерентни, кои песната ја објавуваат во автохтон поетски тоталитет релевантен за афирмација на современата македонска поезија и квалитативно збогатување на нејзината развојна традиција.Над егзистенцијалната тескобност, што се чувствува во стиховите на поезијата на Самоников, авторот ја издигнува песната и нејзината вонвременска димензија како коректив на сеопштата несигурна вистина и низ луцидна иронично-апсурдна поетска разврска поентира со поетови согледби што секогаш се некаде помеѓу реалното и иреалното.Впрочем, човековиот восхит, но и трепет пред убавината треба да го бараме во тие релации, а поезијата е токму вистинскиот израз за тоа“ – стои во образложението на Комисијата за доделување на наградата „Ацо Шопов“.Добитникот на наградата, поетот Благој Самоников, потенцираше две работи кои многу му значат, а се во директна релација со личноста на поетот чие име го носи наградата – Ацо Шопов.„Првата работа е што ми е драго што таа е највисоката награда на писателите за книга со поезија во Македонија и што сите ние пишуваме надевајќи се, не да добиеме награда, туку дека ќе се најде некој што ќе кореспондира со нашите поетски мисли и согледби, и драго ни е кога ќе наидеме на читател кој ќе допре до нашите стихови, а особено ми е драго што во овој случај, кога читателите се професионалци на пишаниот збор.Втората и неизбежна работа во мојот случај е тоа што сум Штипјанец и доаѓам од Домот на културата ‘Ацо Шопов’, каде го поминав целиот работен век. Мило ми е што од 1982 година домот го носи името на големиот поет“ – изјави поетот Благој Самоников.Наградата за „Ванчо Николески“ за најдобра книга за деца и младинци за 2010 година ја додели Комисијата на ДПМ во состав: Вера Чејковска – претседател, Љубинка Донева и Петре Димовски – членови. Наградата ја доби Ефтим Клетников за книгата „Цар Салтан“ со следното образложение на Комисијата:„Создадена по мотивите на истоимената бајка на Александар Сергеевич Пушкин, ‘Царот Салтан’ на Ефтим Клетников е стихувана драма во шест чина, со наратор кој нè води низ дејството, а која уште при првиот прочит се чини погодна за сценско поставување.Во оваа книга на чудесен начин се спојуваат ненаметливата нарација, драмската тензија, мотивираната и нијансирана психологизација на ликовите, сериозниот, пред сè, длабоко морален пристап кон човековата судбина, како и поетичноста на копнежот, мечтата, сонот и љубовта.Пишувана со еден волшебен занес и изразита креативна мисла на самиот автор, со едноставен, но богат поетски израз, оваа книга ја извлекува на виделина бајковитоста на македонскиот јазик“ – стои во образложението на Комисијата за доделување на наградата „Ванчо Николески“.Добитникот на наградата, Ефтим Клетников, ја изрази својата благодарност за доделувањето на наградата и, едновремено, го нагласи својот сериозен пристап во пишувањето литература за деца.„Посебно ми е драго што ја добив наградата која го носи името на класикот на детската литература, Ванчо Николески. Морам да признаам дека тој е еден од моите омилени писатели од детството.Детската литература никогаш не сум ја сфаќал на детски начин. Дури мислам дека тоа е еден извонредно сериозен жанр и дека е потешко да се пишува во тој жанр, отколку во она што го нарекуваме сериозна литература, бидејќи детската душа и психологија се навистина длабоки, што некогаш и не сме свесни за тоа.Детската душа е способна митски да размислува и да прима митски и космолошки слики, детската фантазија е неограничена и до неа треба да се доближуваме и да растеме, а не да ја сфаќаме како нешто отсутно.Бајката е една од насушните потреби на модерната човекова душа, заситена од прогрес, технологија, интернет, и на човекот сè повеќе ќе му биде потребна бајката како една катарза во ова технолошко, стресно и невротично време“ – изјави Ефтим Клетников.Годишните награди за 2010 година на Друштвото на писателите на Македонија ќе се доделуваат на 15 февруари во просториите на друштвото.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

