Македонија
(Видео) И големата кашлица го полни џебот на приватните лаборатории, среде епидемија нема термини за тестови на државна сметка
Додека здравите деца забрзано се вакцинираат за да се заштитат од голема кашлица, родителите на болните деца, исто како и возрасните што се сомневаат дека се заразиле, итаат да направат тест. Големата кашлица ги наполни вакциналните пунктови, ги полни болниците, а последниве две недели почна да ги полни и џебовите на приватните лаборатории оти тест на сметка на државата ретко кој успева да добие.
„Нема термини за тестирање на државна сметка. Преку матичниот лекар не успеавме да најдеме термин за тестирање како осигуреници на Фондот за здравство, но затоа можевме да избираме во која приватна лабораторија да го направиме тестот. Плативме 1.500 денари и за 24 часа добивме резултат. Се покажа дека тестот е позитивен“, вели татко на средношколец од Скопје со голема кашлица.

„Тестовите се кај нас, не можам да кажам бројка, битно е дека има“, Шабан Мемети, директор на ИЈЗ
Единствена државна лабораторија што прави тестови за откривање на бактеријата бордетела пертусис, која ја предизвикува големата кашлица, е Институтот за јавно здравје. Директорот Шабан Мемети вели дека тестови имаат, но не кажува колку.
„Тестовите се кај нас, во нашата лабораторија се прави тестирањето. Пациентите што имаат симптоми нека доаѓаат кај нас. Не можам да кажам колкава е бројката на тестовите со кои располагаме, битно е дека ги имаме“, вели директорот Мемети за „Макфакс“.
Тој не кажа ниту колкава е бројката на досега направени тестови на голема кашлица иако бројот на регистрирани позитивни случаи уредно се бележи во неделените извештаи за состојбата со големата кашлица во земјата. Првиот случај годинава беше регистриран на 5 јануари, а заклучно со 15 февруари, кога е направен последниот пресек, бројката на регистрирани заболени од голема кашлица се искачи на 39.
Од нив, 22 случаја се регистрирани во приватните лаборатории, а 17 во Институтот за јавно здравје.

Повеќе од половина регистрирани заболени со голема кашлица се потврдени во приватни лаборатории
Првата недела од февруари, освен Институтот, позитивни тестови на голема кашлица пријавија Клиничката болница „Аџибадем Систина“, „Авицена“ и Клиниката „Жан Митрев“, а од минатата недела нови заболени пријавија и „Биотек“, „Синлаб“ и „Ремедика“.
За само неколку дена од прогласувањето на епидемијата на голема кашлица во Скопје, лабораториите се организираа и на пациентите им понудија ПЦР-тестови, кои, освен бордетела пертусис за голема кашлица детектираат и други бактерии. За тестирањето, во зависност од понудениот пакет, наплаќаат од 800 денари па нагоре во зависност од избраниот пакет.
Пациентите се жалат дека се доведени во иста ситуација како за тестирањето на коронавирусот кога термини во државните лаборатории немаше или се чекаше со денови, па беа принудени тестирањето го плаќаат во приватните лаборатории.
И тогаш, како и сега со големата кашлица, Институтот за јавно здравје даваше податоци дека поголем број од позитивните случаи се откриваа во приватните лаборатории.
„Макфакс“ побара бројка на тестови на голема кашлица и од Министерството за здравство. И од таму не кажаа конкретна бројка, но укажуваат дека за тестирање не е потребен термин, туку само упат од матичните лекари.
„Институтот за јавно здравје располага со доволен број тестови за детекција на причинителите на големата кашлица (Bordetella pertussis/Bordetella parapertussis/Bordetella bronchiseptica). Поради веќе пријавена епидемија на пертусис во град Скопје и растечкиот број случаи и во другите градови, се организира набавка на дополнителни количини за да има континуитет во лабораториската детекција и потврдување на дијагнозата. Став на Комисијата за заразни болести е тестирањето да се врши во референтна лабораторија, според Законот на јавното здравје – улогата на референтна институција ја врши Институтот за јавно здравје на РСМ и тука се вршат тестирања и за суспектни пациенти од други градови. Матичните лекари може директно да упатуват до лабораторијата на ИЈЗ за тестирање, а ослободени од партиципација се децата под едногодишна возраст“, велат од Министерството за здравство за „Макфакс“.
Вакцина против голема кашлица може да примат и возрасни, препораките се првенствено за трудниците
Истовремено, со полнењето на приватните лаборатории се полнат и вакциналните пунктови. Епидемијата на голема кашлица во Скопје ги наполни пунктовите како ниту една кампања за подигнување на свеста за вакцинирањето досега. Лекарите во вакциналните пунктови воведоа двосменско работење за да излезат во пресрет на енормно зголемениот интерес.
„Голем број родители доаѓаат во Поликлиниката ‘Јане Сандански’ да си ги примат вакцините што ги пропуштиле од икс причини – дали децата биле болни, дали ненамерно ја одложувале вакцината, односно ревакцинацијата, така што дозата е пропуштена и тие сега во поголем број доаѓаат во диспанзерот да си ја примат пропуштената доза. За деца што воопшто не се вакцинирани, првпат доаѓаат да се вакцинираат на возраст од две, три или четири години, тогаш почнуваме со ‘кеч ап’ имунизација. Имаме протокол ‘фати што можеш’, односно надомести ги дозите што недостигаат. Школскиот диспанзер работи прва смена, а за малите деца од 0 до шест години, кои сѐ уште не одат во училиште, ги вакцинираме двосменски, во предучилишна вакцинација“, вели Даниела Марковска, специјалист по семејна медицина во вакциналниот пункт на Поликлиниката „Јане Сандански“.
Освен деца, доктор Марковска посочува дека вакцината за заштита од голема кашлица може да ја примат и возрасни.
„Пертусис-вакцина може да примаат и возрасни. Општа вакцина може да се прими во кој било период од животот, во зависност од тоа за која вакцина се работи. Во соседна Србија веќе е воведена вакцина за возрасни поради тоа што луѓето треба да се свесни дека 100 % заштита нема. Со тек на време таа заштита се намалува“, посочи доктор Марковска.

Препораките за вакцинирање/ревакцинирање против пертусис за возрасни се однесуваат првенствено на трудници во последниот триместар од бременоста, вели проф, д-р Грозданова
Активностите за заштита од големата кашлица, токму врз основа на следењето на состојбите во соседството, но и кај нас, проф, д-р Александра Грозданова, национален координатор за имунизација и професорка на Фармацевтскиот факултет при УКИМ, вели дека почнале уште минатата година. Препораки има и за вакцината за возрасни.
„Во октомври и ноември 2023 година се одржа едукација во однос на инфекцијата со пертусис и следејќи ги состојбите во соседството од комисијата за имунизација беше пратена информација за повикување на децата што имаат пропуштена вакцинација со дитепер-вакцината. Во тек е активна вакцинација на сите деца што имаат пропуштено една или повеќе дози од вакцината. Во однос на вакцинацијата на возрасната популација, препораките за вакцинирање/ревакцинирање против пертусис се однесуваат првенствено на трудниците (во последниот триместар од бременоста) и на возрасните што се изложени на зголемен ризик од инфекција со пертусис“, вели проф. д-р Грозданова.
Пертусис-вакцината за возрасни не е задолжителна и не е во редовниот календар за имунизација. Проф. д-р Грозданова вели дека е достапна само за возрасната популација, која е со зголемен ризик од инфекција со пертусис.
Со овој текст „Макфакс“ се приклучува кон иницијативата за зголемена транспарентност на институциите што Институтот за комуникациски студии ја спроведува во соработка со медиумите во рамките на проектот „Користи факти“, кој е поддржан од британската амбасада.

©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Македонија
ВМРО-ДПМНЕ: СДСМ мора да расчисти со Филипче ако сака да се реформира
ВМРО-ДПМНЕ реагира дека серијата случаи што се отвораат деновиве ги разобличуваат, како што велат, скандалите од времето кога СДСМ била на власт и претставуваат доказ за структурен хаос, распаднати институции и недостиг од одговорност.
Во соопштението партијата посочува дека случајот со стоковите резерви е уште едно потсетување дека институциите под контрола на СДСМ функционирале „како импровизирани конструкции без механизми за одговорност“.
Според ВМРО-ДПМНЕ, отпишувањето на 2.000 тони пченица и јачмен преку поранешниот заменик-министер за земјоделство Трајан Димковски, а потоа наводното појавување на истите количини на црниот пазар во соседна држава, укажува на „организирана злоупотреба од тогашната власт“.
Иако имало укажувања дека спорните количини постоеле и биле употребливи, според партијата, бил изготвен записник што тврдел спротивно – документ со контрадикторности кој сепак бил прифатен на владина седница.
Од ВМРО-ДПМНЕ посочуваат дека со тоа тогашните владини функционери, меѓу кои Зоран Заев, Љупчо Николовски и сегашниот лидер на СДСМ, Венко Филипче, формално легитимирале документ што, како што наведуваат, не кореспондирал со фактичката состојба на терен.
Партијата додава дека Филипче денес се обидува да се претстави како опозициски коректив, но оценува дека „не може некој кој лично учествувал во систем што дозволил вакви пропусти да биде коректив“.
Според ВМРО-ДПМНЕ, ако СДСМ има намера да се реформира и повторно да стане релевантен политички субјект, мора да се огради од функционерите на поранешната власт. Партијата бара дистанца од, како што ги наведуваат, Заев, Николовски и Филипче, кои, според нив, го блокираат секој обид за вистински реформи во СДСМ.
Македонија
СДСМ од денеска најавува прес-конференции за наводните криминали на Владата на Мицкоски
Од СДСМ денеска најавуваат дека во 11 часот ќе започнат со серијал од прес-конференции за наводните криминали на Владата на Христијан Мицкоски.
„Целосно ќе ја разобличиме системската корупција, институционализираниот криминал и безмилосната пљачка на граѓаните што го спроведува власта на ВМРО-ДПМНЕ. Крадењето мора да престане, веднаш. А криминалците од власта да одговараат! Ќе зборуваме со факти. Со документи. Со бројки. Со примери. За сите криминалци во власта. Затоа што ова што се случува во Македонија е организиран грабеж, модел на државно ограбување, кој навлегол во секоја пора на системот за испумпување на парите на граѓаните. Додека Владата тврди дека „нема пари“ за повисоки плати за работниците, нема пари за поголеми пензии, за исплата на породилно, поврат на ДДВ, преки криминални шеми и тендери ДПМНЕ испумпува милиони евра народни пари. Моделот е едноставен, проѕирен и бесрамно повторуван: Едни исти фирми, основани преку ноќ, со двајца или тројца вработени, добиваат милионски државни тендери. Истите фирми добиваат договори во владини институции и во општини каде што владее ДПМНЕ. На крај парите завршуваат во белата палата и во џебовите на врхушката на власт. Корупцијата и криминалот ја јадат државата одвнатре. Институциите се разградуваат. Младите се иселуваат. Затоа СДСМ упатува јасен, гласен и силен повик: Време е сите да се спротивставиме! Упатyваме повик до сите граѓани да не молчат, да бидат гласни и активно да се спротивставиме на овој грабеж. Невладините организации да го кренат гласот. Експертите, новинарите, академската заедница, сите да се вклучат во заедничката борба против ова зло кое ја гуши Македонија. А инситуциите да делуваат, дека одговорност ќе има, кога тогаш! За сите! Ова е надпартиска борба за државата, за системот, за иднината на секое семејство“, велат од СДСМ.
Македонија
Во 2025 година се регистрирани 38 нови случаи на ХИВ/СИДА и осум смртни случаи
Годинава во Македонија се регистрирани 38 нови лица со ХИВ/СИДА, што претставува инциденца од 2,1 на 100.000 жители, се вели во извештајот на Институтот за јавно здравје по повод 1 декември, Светски ден за борба против СИДА.
Бројот на случаи во 2025 е помал за 25,5% споредено со истиот период од 2024 година, кога беше регистриран 51 случај. За споредба, инциденцата во земјите на ЕУ во 2024 била 5,3/100.000 жители.
Македонија е земја со ниска преваленца на ХИВ: од 1987 до 2025 регистрирани се 726 случаи на ХИВ/СИДА, но во последните години се бележи нагорен тренд, па 32% од сите случаи се регистрирани во последните пет години. Во истиот период починале 138 лица од причини поврзани со СИДА, што претставува стапка на смртност од 18,2%.
„Со воведувањето на антиретровирусната терапија, преживувањето на лицата со ХИВ е значително подобрено. Во последните 10 години, од 447 регистрирани случаи имало 33 смртни случаи, што претставува стапка на смртност од 7,4%“, велат од ИЈЗ.
Според начинот на трансмисија, најголем број од случаите (62,1%) се мажи кои имале секс со маж. Хетеросексуалниот начин на пренос е регистриран кај 229 случаи.
Не постои лек за ХИВ инфекцијата. Меѓутоа, со пристап до ефикасна превенција, дијагноза, антиретровирусен третман и грижа за ХИВ, вклучително и за опортунистички инфекции, таа стана хронична здравствена состојба, овозможувајќи им на луѓето со ХИВ да водат долг и здрав живот.

