Македонија
Заев и Борисов: Кој направи отстапка за македонскиот јазик?
На денешната прес-конференција, по средбата со новиот македонски премиер Зоран Заев, бугарскиот премиер Бојко Борисов изјави дека двете страни се “сосема блиску” до конечното потпишување на Договорот за добрососедство. Овој договор ги отежнува односите меѓу Софија и Скопје со години поради многуте нерешливи прашања за кои не може да се постигне консензус. Досега администрацијата на екс премиерот Никола Груевски не демонстрираше особена волја за решавање на овие проблеми. Денес сепак Зоран Заев даде оптимистички сигнали – пишува денес бугарскиот портал „Актуелно“. Според порталот,интересен момент беше изјавата на премиерот Борисов, кој навести можност за решавање на т.н.. “јазичен спор” помеѓу Бугарија и Македонија.
„Откако Македонија прогласи независност од Југославија, Бугарија е првата земја која ја призна. Ова се случи во 1992 кога Софија ја призна безусловно Македонија како независна и суверена, со официјалното име “Република Македонија”.

За Бугарија практично територијалниот субјект – државата и нејзиниот народ не се едно исто, па затоа македонската нација и македонскиот јазик не се признати од неа. Официјална Софија стои зад тезата дека македонскиот јазик претставува писмена регионална форма на бугарскиот јазик, бидејќи е изграден врз основа на бугарски дијалект.. Пробивот во однос на преговорите за јазикот е направен во 1999 година, кога тогашниот премиер Иван Костов го призна правото на Македонија да се служи со официјалниот јазик. Тоа практично го внесе јазикот во строго географски поими – тој е географски ограничен само за територијата на Република Македонија. По правило, сепак, формулацијата која Бугарија ја користи за македонскиот јазик, е “официјален државен јазик” или “официјален јазик на државата”. Бугарија веќе две децении признава само географска територија, но не и нација и посебен јазик. Тоа, логично, го загрижува Скопје и претставува сериозен проблем пред потпишувањето на Договорот за добрососедство.
Затоа не беше изненадувачки прашањето од македонски новинари на денешната прес-конференција дали Бугарија има проблем со македонскиот јазик и дали договорот ќе биде потпишан на македонски, бугарски јазик или “нешто друго”.
“Постојат зборови кои би можеле да имаат различно толкување. Ние, како држава, први ја признавме Република Македонија. Во Уставот на Република Македонија е кажано каков јазик има оваа држава. Соодветно, договорот треба да се потпише на јазикот опишан во нејзиниот Устав. Затоа сега сметам дека кога министрите за надворешни работи за последен пат ќе го прегледаат документот, тогаш со премиерот и со останатите колеги ќе донесеме одлука “, одговори бугарскиот премиер.

Зборовите на Борисов можат да се разберат како сигнали во две насоки. Прво, дека Бугарија и натаму стои на позицијата за непризнавање на македонскиот јазик. Борисов внимателно ги избираше зборовите и не употреби “македонски јазик”, продолжувајќи ја официјалната државна политика по прашањето. Од друга страна, тој посочи на можноста по конечното прегледување на документот да биде донесена некаква одлука. Тоа би можело да значи решавање на јазичниот спор и признавање на македонскиот јазик – невиден историски потег во билатералните односи.
Дали Бугарија ќе го признае македонскиот јазик и нација, се позиции, засега само во сферата на шпекулациите, бидејќи Договорот за добрососедство е доверлив документ , чија содржина никогаш не беше објавена јавно. Беа откривани одредени делови од него изминатите години, за кои сепак не е јасно дали се актуелни и во каква форма се развиле во последниот договор. Така на пример европратеникот од ГЕРБ, Андреј Ковачев, објави некои информации околу конфликтните теми во договорот. Според него еден од неприфатливите моменти е делот во македонскиот Устав според кој Македонија се грижи за своите граѓани во соседните земји и за нивните права. Друга невралгична тема е заедничката прослава на настани и личности од заедничката историја на двете земји, за што сепак Заев денес направи големи отстапки, објавувајќи ја јасно желбата на Македонија и на Бугарија да слават заеднички. И на крајот прашањето на каков јазик ќе биде потпишан документот,т.е. јазичниот спор. Со промената на власта во Скопје изгледа дека македонската страна е подготвена на отстапки за Договорот за добрососедство конечно да стане факт. Останува прашањето – какви остапки ќе направи Бугарија?“, го завршува текстот авторот.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Македонија
150.000 пензионери од вкупно 330.000 пред линеарното покачување имаа пензии од 10-12.000 денари, потсети Мицкоски
Заклучно со април 2026 година линеарното покачување на пензиите кое почна во ноември 2024 година, ќе изнесува 7.000 денари рече денес премиерот Христијан Мицкоски. Одговарајќи на новинарски прашања на пуштањето во употреба на нова детска градинка во Кочани, премиерот рече дека токму линеарното покачување на пензиите ја намалило сиромаштијата кај пензионерите кои и сега се најсиромашните во земјава, а придонело и за правилна распределба на приходите.
„Што се однесува до стапката на сиромаштија, во 2024 година таа е помала споредена со 2023 година, изнесува 21,9%. Во 2023 година стапката сиромаштија изнесуваше 22,2%. Ако се спореди со 2021 година, тогаш е 23%. Цениме дека со оваа интервенција, која ја почнавме уште во ноември 2024 година за октомвриската пензија, кај пензионерите ќе влијаеме уште попозитивно во намалување на стапката на сиромаштија бидејќи од оние параметри кои ги објави Државниот завод за статистика јасно се гледа дека пензионерите се најсиромашната група граѓани. После овие интервенции на линеарно зголемување не само што се намалува тој јаз односно се зголемува правилната распределба на приходите туку се намалува и стапката на сиромаштија бидејќи заклучно со април 2026 година ќе имаме линеарно зголемување за 7.000 денари“, рече премиерот Мицкоски.
Тој не сакаше да ги коментира одлуките на Уставниот суд за линеарното покачување на пензиите кој ќе ја разгледува законитоста кога ќе биде во полн состав оти сега има двајца судии помалку, но потсети дека пред да почне линеарното покачување на пензиите имаше пензии и од 10.000 денари.
„Ќе ве потсетам на уште еден параметар кој го забораваме, дека 150.000 пензионери пред да почне ова линеарно зголемување имаа пензии кои беа околу 10-12.000 денари. 150.000 пензионери од 330.000. Тоа значи дека со ова линеарно зголемување нема пензија која е под 15.000 денари односно се движат од 17-19.000 денари. Како Влада ќе продолжиме во таа насока“, рече премиерот Мицкоски и кажа дека продолжуваат со поддршка не само на пензионерите туку и на другите целни групи во земјава.
Во октомври 2024 година пензиите линеарно се зголемија за 2.500 денари, во март 2025 година уште еднаш линеарно се зголемија за 2.500 денари, третото линеарно зголемување беше во септември минатата година кое изнесуваше 1.000 денари, а во март оваа година пензиите ќе се покачат уште за 1.000 денари.
Македонија
Мицкоски: Железничките проекти на Коридорите 8, развој на брзата пруга на Коридорот 10 напредуваат
Премиерот Христијан Мицкоски, одговарајќи на новинарско прашање во врска со текот на модернизацијата на железниците, изјави дека проектите во железничката инфраструктура бележат значителен напредок, при што фокусот е ставен на Коридорите 8 и 10, модернизацијата на постојните пруги и развојот на нови, побрзи железнички линии.
„Што се однесува до проектите во железницата, јас можам да кажам дека сум исклучително задоволен како напредуваат. Ќе ве потсетам дека, по оној застој којшто беше со делницата три од Коридорот осум и пругата којашто ги поврзува конкретно Куманово со Крива Паланка, и граничниот премин со нашиот источен сосед Бугарија, и оние првични, би рекол, неусогласености се надмина. Потпишавме договор со нашиот источен сосед, Брисел излезе со поддршка во делот на изградбата на оној тунел којшто треба да ги поврзува двете пруги, односно пругата од кај нашиот источен сосед и нашата пруга, и очекувам дека оваа година полека, но сигурно, ќе биде објавен тендерот за изработка на таа, условно наречена, делница три. Бидејќи првата, од Куманово до Бељаковце, таа ја пуштивме, втората, која што се работи од Бељаковце до Крива Паланка, и третата, од Крива Паланка до влезот на тој тунел. Тој е проект кој што го движиме.
На мојот последен состанок во Брисел, на тој работен дел и на неформалниот дел, побарав средства со коишто ќе се модернизира пругата, практично која што е исто така дел од Коридорот осум, којшто го поврзува Скопје и Кичево, во делот на промена на шини и во делот на електрификација на истата“, рече премиерот.
Премиерот истакна дека се развива проектот за брзата пруга од Коридорот 10, којашто треба да ги поврзе Табановце – Богородица. Таму патничките возови ќе се сообраќаат со брзина до 200 км/ч, додека товарните до 120 км/ч. Не ја исклучи и вредноста и придобивките од проектот „градски воз“.
„Истовремено го развиваме и проектот за брзата пруга од Коридорот 10, којашто треба да ги поврзе Табановце и Богородица. Таму патничките возови ќе се сообраќаат со брзина до 200 км/ч, а товарните до 120. Ќе биде на два колосека. Таа дел од проектот со Обединетото Кралство. Се разработуваат веќе физибилите студиите и студијата за социо-економско влијание на средината, би рекол и влијание врз еколошките параметри. Очекувам тоа да биде завршено до крајот на летото и веќе од есен да почнеме полека, но сигурно, да зборуваме за камен-темелник.
Во меѓувреме имавме повик со којшто бираме финансиер. Имаме една понуда којашто е не обврзувачка, која што е апроксимативна. Допрва ќе почнеме во разговори и преговори за деталите, но потребни ни се параметрите од овие физибилити студии за коишто претходно зборував. Така што очекувам и овој проект да се задвижи. И истовремено напредува таканаречениот „градски воз“, проект вреден, во првата фаза, од шест милиони евра, околу 360 милиони денари, со коишто од источниот крило од главниот град, со електрична локомотива, односно со електричен воз, ќе се пристигнува до центарот на градот. Пред некој ден потпишавме договор за набавка на пет електрични локомотиви, во вредност од 21 милион евра“, објасни премиерот.
Македонија
Мицкоски: Зголемените вложувања во науката се клучни за влез на македонски универзитет на Шангајската листа
Премиерот Христијан Мицкоски изјави дека Владата значително ги зголемила средствата за научно-истражувачка дејност, оценувајќи дека тоа е неопходен чекор доколку државата сака барем еден универзитет да се најде меѓу првите 1.000 на Шангајската листа.
Одговарајќи на новинарско прашање за приоритетите во образованието за наредната година, Мицкоски информираше дека средствата за поддршка на научно-истражувачки проекти се зголемени од 340 милиони денари во 2023 година, на околу 680 милиони денари во 2024 и 2025 година, а за следната година се планирани повеќе од 770 милиони денари.
Тој оцени дека средствата сè уште не се доволни, но нагласи дека се значително повисоки во однос на состојбата која Владата ја затекнала. Според него, зголемените инвестиции, заедно со измените во Законот за високо образование, треба да поттикнат поголема научна продукција и објавување трудови во меѓународни списанија со фактор на влијание, кои се дел од базата Web of Science.
Мицкоски посочи дека анализите покажуваат оти за влез на универзитет од земјава меѓу првите 1.000 на Шангајската листа е потребно осум до десеткратно зголемување на бројот на научни трудови објавени во релевантни меѓународни списанија.
Премиерот оцени и дека платите на универзитетскиот кадар со последните зголемувања се на задоволително ниво, по што фокусот, како што рече, треба да се насочи кон зајакнување на научната дејност како една од основните обврски на професорите. Тој изрази очекување дека по усвојувањето на новиот Закон за високо образование, во наредните години ќе има зголемена научна активност и конкретни резултати.

