Македонија
ЗНМ на тест, изборот на Чадиковски под прашалник
По којзнае кој пат новинарската фела е исправена пред нови поделби. Вчерашниот избор на Младен Чадиковски за претседател на Здружението на новинари на Македонија (ЗНМ) создаде комплетен хаос околу толкувањето дали изборот е легитимен. Претставници од телевизиите Телма и Канал 5 реагираат на изборот, дел медиуми го поддржуваат, некои претставници од верификационата комисија тврдат дека требало да има втор круг на гласање, а дел честитаат за изборот на Чадиковски, кој го наследи досегашниот претседател, Насер Селмани.
Социјалните мрежи вријат од кавги, препукувања и навреди меѓу новинарите и уредниците од различни медиуми, па оттаму, како и да завршат последните случувања, останува фактот дека новинарската фела е далеку од обединување.
Правилникот на ЗНМ под тест

Правилник на ЗНМ
На вчерашното Изборно собрание, од 555 членови на ЗНМ, се појавија односно се регистрираа 175 претставници, а од нив гласаа 169. Се претпоставува дека тие шестмина си заминале по регистрацијата.
Од 169 гласови, за Чадиковски гласале 86, за неговиот противкандидат Столе Наумов 77, а шест ливчиња биле неважечки.
Претседателот на ЗНМ, според Статутот, се избира со мнозинство гласови од присутните на изборното собрание. Тука дојде и најголемата забуна, односно дилемите се развија околу делот дали за присутни се смета бројката од 175 претставници (колку што се регистрирале на почетокот на собранието) или пак бројката од 169, колку што гласале.
Со оглед на тоа што мнозинство од 175 е 88, а не 86 (колку што доби гласови Чадиковски), дел медиуми и новинари си зедоа за право да го прогласат изборот за нелигитимен. Дел пак, за присутни членови ги сметаат само оние што гласале.
„На списокот пишува колку членови зеле избирачки листови и тој список е веднаш предаден. На него пишува 169 членови. Едно е верификација на кворум за собрание, а друго верификација на гласање. Второто одеше по име и презиме, сите кои се регистрираа беа повикани. Шестмина си заминале. По таа логика требаше воопшто да не се бројат гласовите затоа што немаше 175 пријавени за гласање. Никој не го оспори бројот на гласачи, ниту броењето, ниту пак резултатите. Така што или е неразбирање или е тенденциозност. За првото се обидувам да објаснам, за второто немам намера да влегувам во дебата бидејќи не го организирав собранието“, вели Тамара Чаусидис од изборната комисија.
Новинарот од веб-порталот „Сакам да кажам“, Горан Трпеновски, кој беше дел од верификационата комисија, се повикува на Правилникот на ЗНМ, каде што се вели дека „доколку ниту еден кандидат не го добие мнозинството, се преминува на втор круг на гласање“.
„Јас морав да реагирам како член на верификационата комисија за да бидам чист пред себе, пред кандидатите и пред колегите. ЗНМ треба да ја реши оваа дилема и сакам да излезат и да кажат дали има некакви неправилности“, вели тој.
Драган Секуловски, извршен директор на ЗНМ вели дека на самото Собрание немало ниту еден приговор и сè поминало во најдобар ред.
„Приговор немаше од страна на присутните ниту по објава на резултатите од гласањето по што истото беше затворено од страна на претседавачот. Ако има било какви дилеми околу легитимноста околу примената на статутот сакам да укажам дека автентично толкување на одредбите на Статут на ЗНМ дава Собранието на ЗНМ на седница на Собранието. Освен ова, помеѓу две собранија, толкување на одредбите на Статутот дава Управниот одбор на ЗНМ“, вели Секуловски, одбивајќи да се впушти во толкување на Правилникот на ЗНМ.
Селмани: Губитници блиски до СДСМ го спорат процесот

Насер Селмани и Атанас Кировски
Поранешниот претседател на ЗНМ, Насер Селмани, се огласи на Фејсбук велејќи дека „губитниците го спорат процесот“. Тој пишува дека од моментот кога се утврдил кворумот до моментот на гласањето поминале повеќе од два часа и шест делегати си заминале.
„Значи на Собрание за време на гласањето присутни биле 169 делегати. Младен доби 86, Столе 77, шест беа неважечки. Кој малку знае математика разбира дека Младен доби 50+1 глас од гласовите“, пишува Селмани и додава дека целата оваа операција е водена од „некои директори на националните телевизии, а новинарите што се вклучени во оваа валкана игра против ЗНМ и новинарството се само извршители“.
„Еве да објаснам од прилика како се однесуваше ова губитничка група на Собранието, блиска до владејачката партија СДСМ, потопомогната од директорите на некои национални приватни телевизии. Знаејќи дека ја немаат поддршката од колегите поради нивната јасна намера да ја инструментализираат ЗНМ за политички и лични интереси, побараа одлагање на Собранието. Нивниот предлог беше поддржан само од шест делегати од вкупно 175, колку што имаше на почеток на Собранието, кога се утврдуваше кворумот“, пишува Селмани.
„Интересот на директорите на приватните национални телевизии е да ги оневозможат новинарите да имаат свој глас во јавноста. Овие неспособни луѓе, кои единаест години беа најсилните сојузници на режимот на Груевски, сега се обидуваат да се врзуват со новиот режи за да цицат уште пари од буџетот на државата. За да ги одржат овие коруптивни врски со новата власт ќе треба претходно да ја парализираат ЗНМ, во што не успеа“.
На ова, врати главниот и одговорен уредник во ТВ Телма, Атанас Кировски, кој напиша:
„Кај мене во маало, претседателот на куќен совет го избраа со поголем број на гласови. Многу силна организација станала ЗНМ, нема што… Доколку се формира ново здружение на новинарски работници со три-четири пати повеќе активни членови, јасно е кој ќе го има легитимитетот. Друго прашање е дали вреди човек да се замара со тоа. Инаку, за какви проекции си прават муабет доволен е фактот што од Телма гласаа двајца или тројца вкупно. Јас на моите вработени сум им кажал дека е нивна работа дали ќе членуваат во ЗНМ, МАН, Синдикат, или никаде. За жал 98% не ги интересира ЗНМ. Не е тоа до мене Насер друже, до ЗНМ е….“
Нетранспарентност пред изборното собрание на ЗНМ

Од вчерашното изборно собрание на ЗНМ
Изборот за претседател на ЗНМ го следеа и други реакции од новинарската фела, почнувајќи од тоа дека краток беше периодот од кандидатурите до гласањето, односно медиумските работници имаа рок од само 2 дена да одлучат за кого ќе гласаат. Друг беше проблемот што немаше време ниту да се отворат дебати за тоа какви промени во ЗНМ предлагаат кандидатите, а немаше можност ниту прецизно да се видат програмите на кандидатите.
Освен тоа, на медиумските работници кои сакаа да се зачленат во ЗНМ последниот ден од рокот за зачленување, а 10 дена пред изборното собрание, како на пример новинарите, снимателите и останатиот кадар од „А1он“, „Макфакс“ и „Репортер“, им беше соопштено дека можат да се зачленат, но дека ќе немаат право да гласаат на претстојното собрание, бидејќи немало доволно време за ажурирање на списокот и издавање легитимации.
Некои новинарски редакции воопшто не беа известени за претстојното собрание односно од ЗНМ не пристигна официјално соопштение дека ќе се врши избор на ново раководство.
Сите овие тесни рокови кај дел од новинарската фела јавија недоверба кон организацијата, па најверојатно тоа е и една од причините зошто на собранието присуствуваа околу 170 членови, а новиот претседател беше избран со 86 гласови.
Мери Јордановска, Габриела Димковиќ – Мишевска
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Македонија
Алиу истражува, но се сомнева дека ќе најде податоци за извозот на мозоци: Истечени сите рокови за архивирање на документите
Стариот закон ги обврзува институциите да ги чуваат документите за извоз на мозоците како биолошки материјал 15 години, а новиот, од 2018 година вели да се чуваат 25 години. И по двата закона роковите се истечени и институциите немаат обврска да ја чуваат документацијата за извозот кој се случил пред 30 години. Вака министерот за здравство Азир Алиу објасни за истрагата која се прави во Министерството за извезените мозоци од починати Македонци со психијатриска дијагноза кои во научни цели биле извезени во САД.
„Јас барам од нашата група да дојде до информации како е тоа направено, како тој материјал стигнал од една земја во друга, тука е нашето. Но, има и втор момент за кој морам да ве информирам, според стариот закон до 2018 година сите материјали, административни документи законски било да се чуваат 15 години. Од 2018 година, според ЕУ директивите, сите документи кои се поврзуваат со таков тип биолошки материјал треба да се чуваат 25 години. Ако земеме и новиот и стариот закон, а се работи за проект пред 30 години, се плашам дека можеби некоја институција може и да ги нема тие документи архивирано“, рече министерот Алиу.
Лично мислење на министерот е дека има мали можности за злоупотреби во целиот процес оти се работи за истражувачки проект меѓу две земји.
„Втората земја е САД каде што има многу јасно дефинирани протоколи кога се работи за биолошки материјал. Прво овој факт треба да го имаме предвид. Вториот факт што мене лично ми дава комодитет дека би имало можеби малку злоупотреби е институцијата од другата страна, се работи за престижен Универзитет. Исто така научникот кој е главен во тој Универзитет е човек кој што е светско име како научник, и лично, тргнувајќи од себе си, не верувам дека таа држава, тој Универзитет или таа лабораторија може да дозволи да има злоупотреби за увоз на биолошки материјал без да има јасно дефинирани протоколи. Ова е мое лично мислење“, рече министерот Алиу.
Македонската јавност дозна дека некогаш од кај нас биле извезувани мозоци од починати лица за научно да се истражуваат откога американското Министерство за правда ги објави документите на починатиот милијардер обвинет за трговија со луѓе, педофилија и силување, Џефри Епстин.
Јавното обвинителство денес извести дека по објавите во медиумите е оформен предмет по допрен глас поради наводите од објавените документи во случајот за Епстин.
Македонија
Одбраната во ера на брза технологија: Македонија дел од глобалната дебата за воена вештачка интелигенција
На покана на министерката за одбрана на Кралството Шпанија, Маргарита Роблес Фернандес, министерот за одбрана Владо Мисајловски денеска присуствуваше на отворањето на 3. глобален меѓународен самит за вештачка интелигенција во областа на одбраната – REAIM, кој денес и утре се одржува во А Коруња, Шпанија.
Целта на овој Самит на кој учествуваат министри, државни претставници од речиси сите земји членки на ООН, претставници на меѓународни организации, академици, и други високи гости е зајакнување на глобалната свест за одговорен развој на вештачката интелигенција во воен контекст, притоа почитувајќи ги човековите права и меѓународното право.
Во рамки на Самитот, министерот Мисајловски оствари средба со својата колешка Роблес, на која беше истакната заедничката подготвеност за унапредување на билатералната одбранбена соработка и се разговараше за повеќе предлог заеднички активности и изготвување План за соработка меѓу двете земји.
Во оваа прилика министерот Мисајловски се заблагодари за поканата и истакна дека Самитот претставува значајна можност за размена на експертски мислења во доменот на одбраната и безбедноста.
“Технологијата во воената област се развива со огромна брзина и затоа соработката на тоа поле е суштинска во развојот на воените капацитети и способноста на сојузниците да ја гарантираат безбедноста”, рече министерот. Додаде дека поканата за учество е доказ и за одличните билатерални одбранбени односи со Шпанија чие унапредување беше клучна тема на состанокот.
Мисајловски истакна дека нашата земја во ноември 2024 година беше првата земја-кандидат за членство во Унијата од Балканот што го потпиша Партнерството за безбедност и одбрана со ЕУ, и додаде дека македонскиот придонес кон регионалната и колективната безбедност со ист интензитет ќе продолжи и во иднина.
Македонија
За да нема операции со врски Алиу воведе нов електронски систем: болниците лани направиле 34.862 операции кои не ги завеле во „Мој термин“
Министерот за здравство Азир Алиу денес промовираше електронски систем за евиденција на операциите во сите јавни здравствени установи во земјава. Листата на закажани операции од денес е јавно достапна и граѓаните отсега ќе знаат точно колку луѓе за операција има пред нив во секоја болница и кај секој хирург.
Целта на новиот систем е секој пациент да ја добие потребната услуга на принципот прв дојден, прв услужен. Министерот Алиу кажа дека лекарите досега имаа обврска операциите да ги евидентираат во системот „Мој термин“ со издавање упат за операција, но анализата на состојбата во 2025 година покажала дека лекарите во овој систем завеле 34.862 операции помалку отколку што направиле во болниците. Анализата покажа дека упатите не се издаваат веднаш при утврдување на потребата за операција туку пред самата интервенција, дека некои болници и лекарите користат друг тип на упат, конзервативен третман, за евиденција на пациентите на листата, а лекарите листите ги водат во хартиена форма и дека листите на чекање не се редовно прочистувани и тоа создава неточна перцепција за времето на чекање и реалните потреби на пациентите.
„Резултатот од анализата направена за 2025 година покажуваат значителна разлика меѓу бројот на реализирани упати кој бил 58.648, податок земен од системот ‘Мој термин’ и реализирани операции 93.510, податок добиен од установите што ние како Министерство го побаравме. Тоа укажува на непочитување на законската регулатива. Со новиот електронски систем идејата е прво транспарентност, да знае секој од нас колкава е листата на чекање во одредена институција, одредена здравствена услуга или одреден доктор. Досега тоа не се случуваше бидејќи, прво, не се синхронизирани системите, а второ, листата на чекање е во хартиена форма. Ако транспарентноста не е голема, може да има злоупотреби во самиот систем. Ние како граѓани веќе ќе знаеме во која институција, кај кој доктор колкава е листата на чекање. Со тоа автоматски ќе знаеме кога сме ние на ред“, објасни министерот Алиу.
Итните случаи ќе бидат веднаш оперирани и нема да се најдат на листата за чекање, а секој пациент кој што ќе одлучи опрерацијата да ја направи приватно, за што министерот Алиу вели дека е право на секој граѓанин, автоматски нема да биде дел од овој систем. во кој податоците ќе се ажурираат на 24 саати.
Алиу очекува со новиот систем значително да се намали бројот на операции со врски.
„ Со ова ќе може да се намали, не сум сигурен дека ќе може да се отстрани целосно тој момент ‘знам некого па да одам пред листата на чекање’. Ние работиме на креативни решенија и понатаму, но ова ни беше многу битно и мора да почнеме од некаде. Огромна е разликата меѓу упат и здравствена услуга и се надевам дека ќе биде помала после овој портал“, вели министерот Алиу.
Тој нагласи дека со новиот портал достапен за граѓаните на https://operacii.zdravstvo.gov.mk/ првпат Министерството воспоставува ред и јасен протокол за закажаните операции.
До јавните здравствени установи кои вршат хируршки интервенции веќе се испратени поединечни известувања со податоци од спроведената анализа и поединечно им е посочено дали и колку се разликува бројот на извршени интервенции, со бројот на реализирани упати за операција во системот „Мој термин“.

