Македонија
Ковачевски: 20 икони од нашето културно наследство, после една деценија се вратени во државата
Претседателот на Владата на Република Северна Македонија, Димитар Ковачевски вечерва присуствуваше и се обрати на настан по повод враќање на незаконски изнесени икони од Северна Македонија.
„Денеска сите ние сведочиме на еден историски чин, за прв пат во нашата држава, успешно заврши реституција на културно наследство. 20 наши икони репрезент на она што се творело на крајот од 18-ти и во 19-ти век, после една деценија се вратени дома. Овие ремек дела за Северна Македoнија се дел од идентитеските одредници и наше богатото културно наследство. Иконите се меѓу најделикатните и највеличествените богатства во светот, овие икони кои вечерва ги видов може да се споредат со сликите на најголемите светски мајстори на ликовната уметност. Особено сум горд што сум дел од Влада која создаде модел за демократија, дипломатија со што воспоставивме одлични добрососедски односи со нашите соседи. Со дијалог, компромис, взаемно почитување и најтешките предизвици може да се надминат и да отворат нови можности за соработка. Вечерва сведочиме за една таква соработка со нашиот сосед Албанија, иконите украдени во 2013 та година, успеавме да ги вратиме дома“, рече Ковачевски.
Според него, се работи за навистина една голема и сеопфатна акција на МВР на Албанија, во која се открил голем канал на крадење, шверцување и уништување на едно историско културно наследство.
„Оттука мора да изразам благодарност и до МВР на Албанија, посебно до премиерот Рама, кој откако се откри што има фатено полицијата на Албанија, веднаш кажа дека штом се завршат процедурите од страна на министерствата, ќе биде вратено во нашата држава. Северна Македонија ја гради својата внатрешна и надворешна политика на столбовите на кои почива и ЕУ-демократија, слобода, безбедност и правда. Изминативе неколку години со Албанија имаме постигнато многу, потпишавме повеќе договори и меморандуми за унапредување на билатералната соработка, евроинтегративниот процес, безбедноста, инфраструктурата енергетика, културата, борбата против меѓународен криминал и многу други“, додаде Ковачевски.
Како што посочи, ова враќање на иконите од Албанија во Северна Македонија е на заедничко задоволство на двете земји, посакуван епилог, благодарение на одлична соработка како и на Конвенцијата за мерките за забрана и спречување на недозволен увоз, извоз и пренос на сопственоста на културните добра на ОН од 1970 година, чиј потписник е и Албанија.
„Уште еднаш ќе ја искористам приликата да изразам благодарност до сите стручни лица од Министерството за култура од нашата држава, од Албанија, на двајцата министри за култура, на Управата за заштита на културното наследство на Северна Македонија, на МАНУ, Националниот конзерваторски центар, на Завод и Музеј Битола и Завод и Музеј Охрид, за нивната посветеност, професионалност и стручност за враќањето на ова наше културно наследство.
Сакам да ве информирам дека се идентификувани уште икони кои се во текот на изминатите децении украдени од Македонија и во моментов се работи на соодветни анализи кои ги прават стручните лица и во текот на наредниот период повторно ќе биде спроведена постапка за нивно враќање во нашата држава. Огромна благодарност и за колегите од Албанија за синхронизацијата со македонските институции за враќање на иконите во Северна Македонија. Голема благодарност до сите, честитки уште еднаш за оние кои работеа на овој долг и макотрпен процес којшто беше започнат во 2018 година, но интензитетот го доби во 2020 година и во последните две години беа направени сите формалност, но и физички активности во Албанија и сакам да им честитам на сите кои учествуваат. А на нашите верници и сите оние кои доаѓаат во нашата држава да им овозможиме да го видат ова големо, светско културно историско наследство“, истакна премиерот Ковачевски.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Македонија
Зајкова: Уште колку жени ќе убие молкот?
„Росица, Кате, Марија. Жени кои претходно барале помош. Жени чии пријави останале без соодветна реакција. Жени кои денес ги нема. Прашањето е едноставно и болно: Колку жени уби молкот?“, прашува претседателката на Либерално-демократската партија (ЛДП) и пратеничка во македонското Собрание, Моника Зајкова.
Ова не се изолирани случаи, вели Зајкова и дополнува дека ова е образец на институционално непостапување и систем што реагира по трагедија, наместо по пријава.
„Кога постојат пријави за насилство, а нема навремена и ефикасна реакција, одговорноста не може да биде апстрактна. Затоа официјално ќе поднесам барање за отворање надзорна расправа во Собранието за институционалното непостапување во случаи на пријавено семејно насилство. Јавноста има право да знае зошто институциите молчеле, кој не постапил и дали биле преземени сите законски мерки за заштита“, вели во својата изјава Зајкова.
Претседателката на ЛДП потенцира дека дополнително, повторно ќе го достави Законот за воведување електронска нараквица за следење на сторителите на семејно и родово базирано насилство.
„Овој механизам не е политичко прашање, туку прашање на безбедност и превенција. Одбивањето без аргументи значи преземање ризик за нови трагедии. Ќе побарам и: воведување задолжителна процена на ризик во сите пријавени случаи, итни и привремени заштитни мерки без бирократски одлагања и утврдување лична одговорност таму каде што имало институционален пропуст“, вели Зајкова.
Животот на жените не смее да зависи од административна проценка или одложена постапка. Институциите постојат за да штитат, не за да молчат.
„Ова прашање нема да остане на едно обраќање. Ќе следуваат конкретни иницијативи, законски предлози и парламентарен притисок сè додека системот не почне да функционира како што му налага законот – навремено, одговорно и во интерес на заштитата на жртвите“, заклучува претседателката Зајкова во својата изјава.
Македонија
Националната мрежа против насилство врз жените: Црвено знаме за целиот систем, целосна истрага, итна одговорност и санкции за институционалното непостапување
Националната мрежа против насилство врз жените и семејно насилство бара, како што нагласуваат, итна, темелна и независна истрага за трагедијата што се случи на 2 март во скопската населба Тафталиџе, каде животот го загубија триесет и едногодишна мајка и нејзината шестгодишна ќерка.
„Според сведоштвата на најблиското семејство, мајката подолг период била жртва на семејно насилство кое било пријавувано во надлежните институции. Доколку се потврди дека институциите имале сознанија, а не презеле соодветни мерки за заштита, бараме со име и презиме да се утврди одговорност кај сите службени лица – од Министерството за внатрешни работи, центрите за социјална работа, јавното обвинителство и сите други надлежни институции. Оваа трагедија не е изолиран случај. Само во 2026 година веќе се изгубени четири животи како последица на родово базирано и семејно насилство. Според податоците на Еуростат за 2023 година, Северна Македонија е меѓу земјите со највисока стапка на фемициди во Европа што е алармантен показател дека системот за заштита не функционира ефикасно“.
Според нив, ова не се изолирани инциденти туку образец.
„Образец на недоволна превенција, задоцнети институционални реакции, слаба проценка на ризик и недоволна заштита на жртвите. Наместо системот да обезбедува навремена заштита, третман и санкционирање на сторителите, сведочиме на пропусти што ја одржуваат и продлабочуваат културата на неказнивост. Законите постојат, но нивната примена е недоследна и недоволна. Поради тоа жртвите остануваат без соодветна поддршка и заштита, додека насилниците продолжуваат неказнето да ги загрозуваат нивните животи“.
Бараат целосна и транспарентна истрага за постапувањето на сите институции во случајот во Тафталиџе, вклучително и проверка дали постоеле пријави/сознанија и какви мерки биле (или не биле) преземени;
„Суспензија на сите службени лица вклучени во постапување, се до завршување на истрагата
Утврдување индивидуална одговорност за секое службено лице кое не постапило согласно законските обврски;
Соодветни санкции, вклучително и кривична одговорност и затворски казни за службени лица од МВР, центрите за социјална работа, јавното обвинителство и сите други надлежни институции каде што ќе се утврди дека морале, а не презеле мерки за заштита и/или дека пропустот придонел за фатален исход;
Најстроги казни за сторителот на насилство;
Итна ревизија на проценките на ризик и механизмите за заштита на жртвите на семејно насилство, како и на практиките за форензичко постапување и истраги во случаи на сомнителна смрт“.
Потенцираат дека животот на жените и децата не смее да зависи од тоа дали системот ќе ја препознае опасноста дури откако трагедијата веќе се случила.
Македонија
Бракоразводна постапка и пријава за насилство – вонреден надзор во Центарот за социјални работи по трагедијата во Карпош
Министерството за социјална политика, демографија и млади изрази длабоко сочувство до семејството и блиските на мајката и детето кои го загубија животот во трагичниот настан.
Од Министерството информираат дека, согласно законските надлежности и принципот на должно внимание, веднаш бил извршен вонреден инспекциски надзор во Центарот за социјални работи – Скопје, со цел целосно и непристрасно утврдување на фактичката состојба и начинот на постапување на институцијата.
Според првичните информации од инспекторите, починатата заедно со сопругот за првпат била евидентирана во Центарот на 7 октомври 2025 година, по барање на Основниот граѓански суд во врска со постапка за развод на брак.
Во однос на пријавено насилство, од Министерството наведуваат дека допис од Министерството за внатрешни работи бил примен и заведен во Центарот на 2 февруари 2026 година, а се однесувал на настан од 19 декември 2025 година, за сторен прекршок против јавниот ред и мир, односно физички напад на сопругот врз сопругата.
„Министерството има јасен и недвосмислен став: секое евентуално пропуштање, ненавремено постапување или непочитување на законските обврски мора да биде целосно утврдено, а одговорност мора да има согласно закон“, се наведува во соопштението.
Од таму додаваат дека заштитата на жртвите на насилство и превенцијата од семејно насилство се врвен приоритет и дека нема да дозволат институционални слабости да останат неадресирани.
Инспекцискиот надзор е во тек, а по неговото завршување Министерството најавува дека транспарентно ќе ја информира јавноста за наодите и за понатамошните мерки, како и дека будно ќе го следи случајот и ќе преземе сè што е во негова надлежност за да се обезбеди целосна одговорност и зајакнување на системот на заштита.

