Во врска со зачестените незаконски дејства врз културното наследство во последниoт период, како што е веќе вторпат кражбата на оловните плочи од манастирот во Матејче или сличната кражба на оловни плочи од безистенот во Штип, ВМРО-ДПМНЕ искажува голема загриженост во врска со наведените криминални дејства врз недвижното културно наследство, изјави Владимир Атанасов од ВМРО-ДПМНЕ.

„Во оваа пригода упатуваме прашање до Министерството за култура, односно до Управата за заштита на културното наследство, како и до Владата, дали воопшто е донесен националниот акциски план за превенција на криминалитетот против културното наследство, кој се донесува по предлог на Управата за заштита на културното наследство по член 103 од Законот за заштита на културното наследство.

Ова прашање го упатуваме со крајна сериозност бидејќи дел од акцискиот план содржи исклучително важни мерки за превенција на криминалитетот против културното наследство, и тоа:

1) Оцена за постојните ризици од незаконски дејства и состојбата со криминалитетот против културното наследство;

2) Приоритети на политиката за безбедносна заштита на културното наследство;

3) Општи и посебни мерки на превенција на криминалитетот против културното наследство;

4) Субјекти одговорни за спроведување на акцискиот план.

Нагласуваме дека Управата за заштита на културното наследство ја координира со реализација на акцискиот план.

Понатаму, укажуваме дека државата, во име на јавните установи за заштита, како и самите иматели на заштитените добра, во однос на недозволените ископувања, НАМЕРНОТО ОШТЕТУВАЊЕ И УНИШТУВАЊЕ, кражби, присвојување, прикривање, недозволена трговија, шверцување и други незаконски дејства против културното наследство има обврска да донесе, и тоа:

1) Превентивни мерки со кои ќе се намалат можностите за појава на ризик од незаконски дејства;

2) Мерки на противдејство со кои ќе се намалат загубите или штетните последици од незаконските дејства ако ризикот се оствари, сето ова е по член 102 од Законот за заштита на културното наследство.

ВМРО-ДПМНЕ овие законски облигации ги нагласува бидејќи во рацете на Управата за заштита на културното наследство е исклучително важната улога за безбедноста на културното наследство бидејќи:

1) Ја следи состојбата со безбедносната заштита на културното наследство;

2) Врши безбедносна процена на ризиците од незаконски дејства против културното наследство;

3) Определува итни мерки на безбедносна заштита на културното наследство во опасност и ПОСЕБНИ МЕРКИ ЗА БЕЗБЕДНОСНА ЗАШТИТА НА КУЛТУРНОТО НАСЛЕДСТВО ОД ОСОБЕНО ЗНАЧЕЊЕ;

4) Издава стручни упатства за спроведување на безбедносната заштита на културното наследство;

5) Предлага преземање мерки на безбедносна заштита на културното наследство.

Односно, двата законски предвидени плана за безбедност на културното наследство, и тоа:

1) Планот за превентивна заштита на културното наследство од незаконски дејства;

2) Планот за итна акција во случај на незаконски дејства во надлежност на јавните установи за заштита во вакви ризични ситуации не треба да останат мртво слово на хартија, а овластените службени лица за безбедност на културното наследство во Управата за заштита на културното наследство да извршат проверка на ефикасноста на мерките за безбедносна заштита и да проценат дали е соодветен степенот на постојниот ризик и да утврдат дали ризикот е прифатлив“.

Тој нагласи дека при загрозена безбедност на културното наследство овластените службени лица за безбедност на културното наследство, кои според член 105 од Законот за заштита на културното наследство треба да поседуваат безбедносен сертификат за пристап и користење класифицирани информации, треба да соработуваат со криминалистичката полиција, царинските органи, јавните обвинителства.

„Во таа насока ВМРО-ДПМНЕ јавно го поставува прашањето дали надлежниот овластен раководител на Одделението за превенција на културното наследство при Управата за заштита на културното наследство ги поседува соодветните легитимациски документи за вршење оваа дејност?“, додаде тој.

Како што нагласи, сето ова го навеле од ВМРО-ДПМНЕ поради големата загриженост за вандалското однесување кон културното наследство, кое, како што вели, истовремено претставува и идентитетски и силен културолошки белег на Република Македонија.