Македонија
Нема оправдување за насилството врз жените и девојчињата
Северна Македонија постигна голем напредок во однос на политиката поврзана со намалување и елиминирање на насилството врз жените и девојчињата. Но, треба да се направи уште за да се обезбеди ефективна имплементација на овие политики, а и за промена на општественото однесување. Ова беше заклучокот од дискусијата што беше организирана вчера на почетокот на годинешната заедничка кампања за 16-те дена активизам за елиминирање на насилството насочено кон жените и девојчињата, во организација на Обединетите нации, Делегацијата на Европската Унија во Северна Македонија, Мисијата на ОБСЕ во Скопје, УСАИД и многу други домашни и меѓународни партнери.
Покрај дискусијата, првиот настан од кампањата опфати и отворање уметничка изложба „Лузни на издржливоста, гласови на надежта“ на Мартина Спасовска и прикажување кратки документарни видеа.
„Насилството врз жените и девојчињата е сериозен проблем. Насилството се јавува во сите делови на општеството, во секоја култура и општествена група и претставува злоупотреба на моќта, која има разурнувачки, физички, емоционален, финансиски и социјален ефект врз жените и девојчињата. Насилството ги загрозува развојот, здравјето, основните права, достоинство и добросостојбата на жените и девојчињата жртви на насилство“, изјави Фатмир Лимани, министер за социјална политика, демографија и млади. „За Министерството и Владата на Република Северна Македонија приоритет е брза, ефикасна постапка за заштита на жените жртви на насилство и семејно насилство, нивна интеграција во системот, како и обезбедување на превенција од насилство врз жени и девојчиња“.
Кога зборуваме за насилство врз жени и девојчиња, повеќето од луѓето веднаш помислуваат на физичко насилство. Но, реалноста е дека жените и девојките се соочуваат со разни форми на насилство, од вербално, психичко, сексуално до социоекономско и онлајн-насилство.
„Родовото насилство не прави дискриминација, тоа е еднакво распространето во сите области, на сите возрасти, нивоа на образование, социјални структури или економско богатство. Главната работа во врска со насилството врз жените и девојчињата е дека за да функционираат службите, сите ние треба да направиме нешто за тоа. Не е доволно да се воспостават законите и механизмите. Не е доволно министерствата и Владата да си го одработат својот дел. Сите ние треба да се вклучиме за да го избркаме родовото насилство од сите пори на општеството“, изјави Рита Колумбија, постојан координатор на Обединетите нации во Северна Македонија.
Клучен пристап во кампањата е да се создаде платформа за обединување, така што секој што може да се идентификува со каузата може да се придружи и да помогне во ширењето на веста за потребата да се стави крај на насилството врз жените и девојчињата.
„Сите ние треба да направиме повеќе и подобро за зголемување на учеството на жените на пазарот на труд, намалување на родовиот јаз во платите, зголемување на учеството на жените во лидерството и во борбата против родово базираното насилство“, вели Бен Нупнау, заменик-шеф на мисијата во Делегацијата на Европската Унија во Северна Македонија. „Зголемувањето на родовата еднаквост и зајакнувањето на жените не е само вредност или принцип. Тоа е начин да се спротивстави на родовото насилство. Студиите постојано покажуваат дека ставањето крај на родовата пристрасност, дискриминацијата и нееднаквоста се ефективни чекори за намалување на насилството врз жените и девојчињата“.
Годинешната кампања се усогласува со претстојниот преглед Пекинг + 30 нагласувајќи ја итноста на одговорност, вклучително и држење на сторителите одговорни и забрзување на националните стратегии со добро ресурси и финансирање на движењата за правата на жените.
Главниот приоритет на годинешната кампања на локално ниво е исто така да инспирира промени кон зајакнати услуги, кои одговараат на жртвите на родово базирано насилство.
„Северна Македонија има силна правна рамка, која се однесува на насилството врз жените и девојчињата; Кривичниот законик беше изменет за подобра заштита на преживеаните од семејно насилство и криминализирање фемицид, следење, сексуално вознемирување“, потенцира Сузан Пенкса, заменик-шеф на мисијата во Мисијата на ОБСЕ во Скопје. „Предизвикот лежи во менувањето на општествените ставови и обезбедувањето ефективно спроведување на законите“.
Покрај обезбедувањето обединета платформа за дејствување против насилството насочено кон жените и девојчињата, друг важен аспект на оваа глобална кампања е идентификување и споделување решенија што даваат поголеми резултати.
„Франција се справува со сите форми на родово засновано насилство врз жените и девојчињата, вклучително и онлајн-насилството и насилството за време на конфликти, и оние што ги трпат феминистичките активисти и организации. Постојат две нивоа на дејствување: посветено застапување во мултилатерални организации и на ниво на ЕУ за развој на амбициозни стандарди и посветени позиции во корист на унапредување на правата на жените; и поддршка за граѓанските организации, клучните играчи во борбата против насилството, кои покриваат и организации од Северна Македонија како корисници на овој посебен фонд“, рече Кристоф Ле Риголер, амбасадор на Француската Република во Северна Македонија.
Кампањата исто така има цел да ги мобилизира сојузниците, особено мажите и адолесцентите, кои заземаат активен став против родово базираното насилство и фрлаат светлина врз преносот на насилство меѓу генерациите.
„Родовото насилство бара пристап на целото општество. Медиумите играат клучна улога во објаснувањето дека родовото насилство не е само физичко насилство. Треба да го погледнеме од сите агли бидејќи родовото насилство има разни форми и особено имајќи предвид дека нашите животи се сè повеќе дигитални, од клевета преку интернет, до задржување ресурси, до контрола на слободното време и движењето, до безбедност на јавните простори. Граѓанското општество секако игра клучна улога за подигање на свеста, нудење услуги или, едноставно, за лобирање на институциите за создавање и спроведување општество без насилство“, вели Даниел Филер, заменик-шеф на мисијата во британската амбасада во Скопје.
16 дена активизам е меѓународна кампања, која се одржува секоја година почнувајќи на 25 ноември, Меѓународниот ден за елиминација на насилството врз жените, а завршува на 10 декември, Денот на човековите права. Оваа кампања е најдобар пример како луѓето и организациите може и треба да ги здружат силите за да се справат со општествените прашања, кои не припаѓаат во ова време, ниту во иднина.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Македонија
Посебен режим на сообраќај во Скопје поради посетата на премиерот на Косово
Посебен режим на сообраќај денеска ќе биде воведен во Скопје поради посета на премиерот на Косово, Албин Курти.
„Денеска (10.02.2026) во официјална посета на Р.С.Македонија ќе присуствува претседателот на Владата на Република Косово, Албин Курти. Од тие причини Единицата за безбедност на патниот сообраќај ќе преземе мерки за посебен режим на сообраќајот во централното градско подрачје на Град Скопје“, соопшти МВР.
Од таму апелираат до сите граѓани учесници во сообраќајот да се почитуваат наредбите кои ќе ги даваат полициските службеници.
фото/Depositphotos
Македонија
Левица: Усвоен предлог – законот со кој се укинува дискреционото право на директорите за вработувања во болниците
На денешната седница, Собранието на Република Македонија, во прва фаза, го усвои Предлог-законот поднесен од Левица со кој се укинува дискреционото право на директорите на јавните здравствени установи при вработување, соопштија од Левица.
Според партијата, со оваа одлука, за првпат сериозно се нарушува долгогодишниот механизам на партиска контрола врз јавното здравство и се отвора пат кон систем заснован на знаење, стручност и професионални критериуми.
„Предложените законски измени ја затвораат правната празнина што со години ја легитимираше практиката на селективни и однапред договорени вработувања, дозволувајќи најквалитетните кандидати да бидат системски исклучувани. Наместо дискреционото право на директорот, сега воведуваме обврска за почитување на ранг-листите при секој јавен конкурс. Ова е суштински чекор кон департизација на јавното здравство и кон враќање на достоинството на медицинската професија. Државата конечно добива можност да го задржи најдоброто што го создава, наместо да го извезува поради неправда и клиентелизам“, велат од Левица.
Македонија
Блокадата на ССМ не ги принуди пратениците да дојдат пеш на работа, но Трендафилов вели дека нема да дозволи да наплатат трошоци како да трошат керозин
Добро утро на сите, освен на пратениците, поздрави претседателот на Сојузот на синдикати на Македонија, Слободан Трендафилов, пред почетокот на денешниот протест за 600 евра минимална плата и зголемување за најмалку 100 евра на останатите плати. Објасни дека не им посакува добро утро на пратениците оти две години го блокираат предлогот на Сојузот на синдикати за зголемување на работничките плати.
Како што најавија, работниците ги блокираа пристапите со автомобил во Собранието, но не ги принудија пратениците пеш да дојадат на работа оти паркингот беше полн кога почна протестот, пратениците утрово подранија на работа.
„Како што им ветивме денска по 21 човек на две локации ги блокираме за да не можат да дојдат со сопствените возила на работа, како што одат. Да не можат да наплатат трошоци како да трошат керозин и да мора да дојдат пешки или со јавен градски превоз на своите работни места. Моите информации се дека голем дел пратеници станале рано утрово, за да дојдат пред девет часот на работа, за да не се соочат со работниците на улица затоа што се срамат од нив“ рече претседателот на ССМ, Трендафилов.
Тој од улица направи пресметка колку ќе се зголемат пратеничките плати.
„Се срамат од своите гласачи затоа што одбиваат да ја зголемат работничката плата, а од друга страна, пратеничката плата ќе се зголеми не само за 9,2% колку што пресмета гувернерот на Народна банка дека се зголемила просечната плата во 2025 година туку и за 12,6% затоа што голема е веројатноста уставниот суд да ја укине уредбата на Владата од претходната година, што ќе каже дек ана 100 или 120 илјади денари добиваат 21% зголемување на нивните плати. Да биде срамот за нив уште поголем тие се подготвени нивните плати, односно коефициенти да ги намалат за 9 %, да не се зголемат, само за да не ги зголемат платите на работниците“ , рече претседателот на ССМ, Трендафилов и кажа дека блокадата ќе трае до 11 часот , кога треба да почне седницата во Собранието.

„Голем дел пратеници станале рано утрово, за да дојдат пред девет часот на работа, за да не се соочат со работниците“, рече Трендафилов
Побара пратениците денес на седницата да предложат зголемување на минималната плата на 600 евра и зголемување на сите останати работнички плати за најмалку 6.000 денари или за разликата од претходната минимална плата и новата минимална плата која ќе ја изгласаат.
Доколку не го направат тоа, Трендафилов најави дека како што вети, ССМ собере 10.000 потписи, ќе им стане овластен предлагач, и ќе предложи намалување на пратеничките и функционерските плати.
„Не осудуваа дека иницијативата на ССМ за намалување на нивните плати за 80% била неуставна затоа што ќе дошле на минималец, па сфатиле колку тешко ќе живеат на минималец па затоа сметаат дека е неуставно да им се намалат нивните, онака високи, пратенички плати, но прашуваме оттука јасно и гласно, како тоа ако ги намалат за 9,2% коефициентите ќе биде уставно, а неуставно ќе биде да ги намалат за 80% нивните коефициенти и да ја сменат нивната основица да биде минимална плата наместо сегашната просечна плата“, објасни Трендафилов.
Во четврток, на ист начин, работниците ќе ја блокираат Стопанската комора, а во вторник и Владата.
„Се надевам дека претседателот на Владата и министрите, кои не се излезени од службените автомобили, ќе тргнат пешки до своите работни места и ќе поминат покрај работниците. Покрај 21 работник на две локации пред Владата, за да не можат да дојдат со службените автомобили. Се надевам дека Владата нема да избега како што кукавички избегаа денес пратениците кои денес многу рано станале, можеби и за првпат во нивната пратеничка кариера и дошле на своите работни места пред осум часот, според нашите информации“, рече Трендафилов.
ССМ смета дека за денес пратениците не смеат да побараат патни трошоци и најави дека ќе бара известување од Собранието за тоа кој побарал да му се покријат трошоците за патување до работа денес.
„Ќе се обратиме и до претседателот на Собранието како информација од јавен карактер да не извести кој е тој алчен пратеник кој за денешниот ден ќе наплати 100, 150 или 200 евра затоа што доаѓа на работа“, рече Трендафилов.
Се заблагодари на големиот број полицајци за кои рече дека биле принудени да мрзнат на ладното со работниците и да ги чуваат пратеници кои и нивните плати не сакаа да ги зголемат.

