На Преспа ѝ треба заедничка акција, која ќе тргне од граѓаните, а ќе ја продолжат институциите и од локаната и од централната власт за да се дојде до почиста животна средина, која значи здравје за целиот жив свет, е заклучокот од денешната панел-дискусија „Здрава средина, здрав живот“ во Ресен, организирана по повод Меѓународниот ден за животна средина и здравје – 26 Септември. Учесниците на дискусијата без задршки зборуваа за проблемите што ги предизвикува колективната негрижа за животната средина. Директорот на болницата за респираторни заболувања, Благоја Китановски, даде загрижувачки податоци за бројот на заболени од карцином во Преспа.

„Има благо зголемување на бројот на заболени од карцином, иако бројката на новозаболени од овој регион не го надминува просекот на ниво на Републиката. Ние имаме годишно 250 новозаболени од карцином. Таа бројка беше поголема во претходната година оти за време на ковид-кризата не се правеше дијагностика. За надминување на оваа состојба, ние правиме редовни скрининзи за рак на дојката и за колоректален карцином, кои се малигни заболувања карактеристични за овој регион“, рече директорот Китановски.

Ресенци без задршки зборуваа за проблемите

Неговиот став е дека вината за состојбата со заболувањата еднакво ја дели човечкиот фактор со негрижата за животната средина и климатските промени, кои го намалуваат водостојот на езерото, го менуваат живиот свет во него, а од таму и на луѓето.

Билјана Стојаноска, која учествуваше на панел-дискусијата како претставничка на аптекарите, го дополни директорот Китановски со уште позагрижувачки податоци.

„Имаме податоци што не смееме да ги игнорираме. Моето децениско аптекарско искуство покажува дека како никогаш досега во Ресен продаваме лекови за карцином, тироидна жлезда, за стерилитет, за алергии. Како фармацевти нема да останеме неми, ќе нудиме едукација и совети за секој што сака да живее поздраво“, рече Стојаноска.

Таа со личен пример потврди дека не е мала бројката на заболени од карцином во овој регион. Пред десет години ѝ бил дијагностициран рак на тироидната жлезда, го излекувала, а сега има рецидив – овој пат на дојката.

„До кога е молчиме за ова“, јавно праша Стојаноска на панел-дискусијата.

Давид Здравески во име на Институтот за јавно здравје најави редовен мониторинг на воздухот, водата, храната, почвата и на бучавата во Преспа.

„Наша должност и обврска е откога ќе ги добиеме потребните анализи, врз основа на годишните извештаи и епидемиолошките испитувања, да дадеме препораки, кои локалната самоуправа има обврска да ги спроведе. Тоа редовно го правиме, а така и ќе продолжиме, останува граѓаните да ги почитуваат“,  рече Здравески.

Една од главните препораки за ресенци од Здравески е да носат респираторни маски не само кога одат во овоштарниците за прскање туку и кога го подготвуваат материјалот за прскање.

Орхидеја Тасевска, директорка на Хидробиолошкиот завод – Охрид, рече дека Преспанското Езеро забрзано старее во споредба со другите природни езера, што се гледа преку прекумерното цветање на алгите во езерото, процес за кој во голема мера придонесува прекумерната употреба на пестициди, кои преку реките и подземните води завршуваат во езерото.

„Промените што ги предизвикуваат се зголемена продукција на фитопланктон, цветање на алгите. Сериозно е тоа што многу често има токсични алги, кои го загрозуваат животот во езерото, но понатаму и на луѓето преку исхраната со риба“, рече директорката Тасевска.

На панел-дискусијата како претставник на Општината присуствуваше Ајман ал-Мала од секторот за животна средина. Тој за в година најави измена на низа закони за животната средина, но нагласи дека промената треба да почне од секој од нас.

„Доста веќе се организира чистење диви депонии. Тоа треба да се укине. Треба да тргне секој од себе, од дома, од семејството, па понатаму да дејствуваат и институциите“, рече Ал Мала.

Тој детаљно зборуваше за сите акции што Општина Ресен во моментот ги презема за расчистување на депониите, за селектирање на отпадот и за најавеното компостирање.

Панел-дискусијата ја организира Институтот за комуникациски студии во рамките на кампањата „Преспа? Разбуди се за чиста средина“, која е поддржана од Европската Унија во рамките на програмата „ЕУ за Преспа“.