Медиумите во Македонија, во последно време, се финансираат на два начинa, и тоа медиуми кои се конторолирани од владејачката гарнитура и медиуми кои се плаќаат како проект, а и двата начини на финанисање се неодржливи на долг рок, сметаат говорниците на дебатата на тема „Кој го плаќа новинарството“.

„Ни едниот, ни другиот начин не се одржливи затоа што првиот може да замре со самото менување на власта, а второто затоа што оној кој го плаќа проктот може да изгуби интерес“, смета Горан Mихајловски, уредник и сопственик на порталот Сакам да кажам, и поранешен уредник на весникот Вест.

Тој додаде дека во општество во кое власта носи новинари на настани и им го плаќа дури кафето не може да очекувате критички новинар, туку се ствараат новинари податливи за поткупување од кој било.

Дополнително, според него работите се усложнуваат со нерегулираноста на интернет просторот, каде се појавуаваат разно-разни портали кои пласираат секакви вести. Вели дека постои една голема група публика кои вестите ги прима на мобилен телефон, а не како порано да чекаат вести во централниот дневник во 20 часот, и таа група треба медиумите да ја култивираат за да разликува кои вести се вистинити.

„Друга тема е како ќе дојдеме до пари. Затоа што пари нема“, вели Михајловски кој укажува на феноменот со стопанственици кои нема да ви платат доволно за да одржите редакции затоа што државното финансирање на медиумите доведе до намалување на цените за маркетинг просторот.

На овој проблем укажа и сопственикот на телевизијата Коха од Тетово, која постои веќе 25 години, Меваип Абдиу и кој во тоа време успеал да забележи дека на почетокот сопствениците на медиумите се знаеле кои се, а сега вели, едни менаџираат со медиумот, затоа што законски се наведени, а сопствениците се скриени.

Абдиу рече и дека во денешно време ни компаниите не даваат пари за реклами во одредени медиуми, ако медиумите не се наоѓаат на соодветната партиска листа.

Младен Чадиковски, уредник на телевизијата 24 Вести, и поранешен директор на неделникот Фокус, вели дека новинарството е до таа мера „загадено“ што може да се спореди со загадениот воздух со огромно количество недозволени честички ПМ10.

„Во едно систематско уништување на новинарството од актуелната власт, која тоа го прави повеќе од десет години, наметнати се лоши стандарди за новинарство“, вели Чадиковски, но смета дека работите се придвижуваат на подобро.

Билјана Петковска, директор на Македонксиот институт за медиуми (МИМ), која во соработка со Ррегионланиот проект финансиран од ЕУ, под наслов „Медиумска обсерваторија на ЈИЕ“, во четири години спровеле истражување на теми „Финансирањето на медиумите сфатено како јавно добро“ и улогата на државните институции во заштитата на медиумскиот интегритет.
„Медиумскиот систем во Македонија е заробен и се наоѓа во шема на едни коруптивни клиентелистички односи, коишто се на релација медиуми-сопственици на медиуми-поединечни новинари на високи позиции во медиумите-власта и бизнис елита, која најчесто има клиентелистички-коруптивни релации со власта, а тоа во најголем дел се финансира со јавни средства, со пари од Буџетот“, вели Петковска.

Таа нагласи дека постои трет столб, бидејќи истражувањата покажуваат дека квалитетното новинарство коешто навистина се покажува дека е во служба на јавниот интерес и на граѓаните е нешто што постои само кај портали и непрофитни медиуми и се занимаваат со истражувачко новинарство и во најголем дел, речиси стопостотно се финасирани од странски донации.

Милан Живковиќ, медиумски експерт, кој работел и во Министерството за култура во Хрватска на оваа проблематика посочи дека таму медиумите се финансираат и се помагаат со намалување на Данокот на додадена вредност за медиумите, потоа од Фонд за плурализам или фонд кој се полни од радиодифузна такса, а голема промена направила директната поддршка за непрофитните медиуми од Буџетот./крај/мф/бб