Свет
(Видео) Луѓето се враќаат на Месечината за прв пат по 50 години
За прв пат по повеќе од половина век, човештвото се подготвува да се упати кон Месечината.
Мисијата „Артемис II“ на НАСА, чие лансирање е закажано за 6 февруари, ќе однесе четири астронаути на десетдневно патување околу Месечината, по што тие повторно ќе влезат во атмосферата на Земјата со рекордна брзина од околу 40.000 километри на час.
Who would you take with you on a trip around the Moon?
As we prepare to send our Artemis II astronauts around the Moon, we’d love to know who’s on your dream team. Use the hashtag #NASAMoonCrew and we may share yours during the launch broadcast: https://t.co/2cTxQZwOYf pic.twitter.com/UNvEJsVbSS
— NASA (@NASA) January 26, 2026
Иако мисијата не вклучува слетување, таа е клучен чекор во планот на САД за воспоставување долгорочно човечко присуство надвор од ниската орбита на Земјата, објавува „Еуроњуз“.
„Артемис II“ е втората мисија во програмата „Артемис“ на НАСА, започната во 2017 година со цел враќање на луѓето на Месечината и евентуално испраќање астронаути на Марс. Мисијата следи по успешниот тест лет без екипаж на „Артемис I“, кој орбитираше околу Месечината кон крајот на 2022 година.
For the crew of Artemis II, their mission will soon be reality. Learn about the challenges they face and the teamwork required to fly around the Moon.
Episode 2 of Moonbound is live—and free to watch on NASA+: https://t.co/NtKmF2gywp pic.twitter.com/KBHBmVYYd6
— NASA (@NASA) January 29, 2026
Астронаутите ќе летаат во новиот вселенски брод „Орион“, кој ќе биде лансиран во вселената со Space Launch System (SLS). Ова ќе биде прв пат луѓе да летаат во овие вселенски летала и прв пат човечки екипаж да се приближи до Месечината од „Аполо 17“ во 1972 година.
За разлика од идните мисии, „Артемис II“ не е дизајнирана за да слетуваат астронаути на површината на Месечината. Наместо тоа, екипажот ќе орбитира околу Месечината, ќе помине зад нејзината далечна страна и ќе се врати на Земјата. Мисијата е замислена како сеопфатен тест на системите што ќе се користат за идните слетувања.
НАСА го користи овој лет за да докаже дека нејзините вселенски летала, ракети и технологии за одржување на живот се безбедни и сигурни за патување на луѓето во длабоката вселена. Сценариото на мисијата „Артемис II“ потсетува на „Аполо 8“ во 1968 година, кога астронаутите за прв пат се прошетаа околу Месечината без да слетаат.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Мерц: Европските земји ја разгледуваат идејата за заеднички „нуклеарен чадор“
Германскиот канцелар Фридрих Мерц изјави дека европските земји почнуваат да дискутираат за идеи за заеднички нуклеарен чадор што би ги надополнил постојните безбедносни договори со Соединетите Американски Држави.
Мерц рече дека разговорите се само во почетна фаза и дека нема одлука на повидок, објави Ројтерс. „Знаеме дека треба да донесеме низа стратешки и воено-политички одлуки, но во моментов времето не е зрело“, рече Мерц.
Според него, договорните обврски не ја спречуваат Германија да разговара за заеднички решенија со партнери, вклучувајќи ги Велика Британија и Франција, единствените европски сили што имаат нуклеарен арсенал.
„Овие разговори се водат. Тие исто така не се во спротивност со споделувањето на нуклеарно оружје со САД“, рече тој, според Танјуг. На Германија во моментов ѝ е забрането да развива сопствено нуклеарно оружје според таканаречениот договор „Четири плус два“ што го отвори патот за повторно обединување на земјата во 1990 година, како и историскиот договор за неширење на нуклеарно оружје што Германија го потпиша во 1969 година.
Свет
Светската здравствена организација бара оданочување на засладените и алкохолните пијалaци
Засладените и алкохолните пијалaци се премногу евтини бидејќи се недоволно оданочени, што доведува до повисоки стапки на дебелина, дијабетес и други болести, вели Светската здравствена организација (СЗО). Децата и адолесцентите се особено погодени, вели СЗО.
Треба да се воведат или зголемат даноци на вакви пијалaци, вели Светската здравствена организација. Ова би ги направило пијалaците поскапи, што би довело до помала потрошувачка, а во исто време би се собрале повеќе пари за здравствениот систем.
Според СЗО, 116 земји низ целиот свет веќе ги оданочуваат безалкохолните пијалaци и другите засладени пијалaци, но многу други пијалaци со висока содржина на шеќер сè уште не се опфатени со даноци, како што се 100% овошни сокови, засладени млечни пијалaци и инстант кафе или чаеви.
„Здравствените даноци се едни од најмоќните алатки што ги имаме за да го промовираме здравјето и да спречиме болести“, рече генералниот директор на СЗО, Тедрос Аданом Гебрејесус. СЗО, исто така, забележа дека најмалку 25 земји, претежно во Европа, вклучувајќи ја и Германија, немаат посебен данок за вино.
За разлика од виното, силните алкохолни пијалaци како што се бренди, коњак, вотка или виски подлежат на данок на алкохол, додека пивото се оданочува со посебен данок на пиво. Консумирањето алкохол може да доведе до болести, насилство и повреди и заболувања, предупредува еден од директорите на СЗО, Етјен Круг.
„Додека индустријата остварува профит, јавноста често ги сноси здравствените последици, а општеството ги сноси економските трошоци“, рече Круг.
Свет
Мишел го критикува Руте: Престани да бидеш американски агент и обедини го НАТО
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, треба да престане да биде „американски агент“ и да го обедини расцепканиот воен сојуз кој се соочува со „непријателска реторика“ и „заплашување“ од САД, изјави за „Еуроњуз“ поранешниот претседател на Европскиот совет, Шарл Мишел.
Мишел, кој го водеше Советот пет години до 2024 година, во утринската емисија „Europe Today“ во петокот изјави дека Руте го разочарува и дека ја губи довербата во него, објави „Еуроњуз“.
„Сакам да бидам јасен, Марк Руте е разочарување и јас ја губам довербата“, рече Мишел. „Не очекувам Марк Руте да биде американски агент. Очекувам Марк да работи за единство во рамките на НАТО“, додаде тој.
Руте, кој го нарече американскиот претседател Доналд Трамп „татко“ на НАТО, стекна репутација дека е некој што знае како со Трамп. Тој, исто така, му даде можност на Трамп да се повлече од неговите неодамнешни закани за започнување трговска војна со европските земји околу Гренланд.
Мишел изјави за „Еуроњуз“ дека „ласкавата дипломатија“ на Руте нема да функционира“ и може да доведе до „целосен неуспех“.
„Се соочуваме со заплашување, се соочуваме со закани. Она што се случува со Гренланд не е прифатливо и очекувам Марк Руте да биде силен глас во одбраната на единството во рамките на НАТО“, рече тој.
Тој додаде дека ЕУ е „многу лојален партнер“ на САД и дека „не го заслужува“ неодамнешното „однесување“ на Трамп, осврнувајќи се на заканите на американскиот претседател за Гренланд, неговите обиди да го „легитимира“ рускиот претседател Владимир Путин и санкциите против поранешните функционери на ЕУ.
Американската администрација неодамна воведе санкции врз Тиери Бретон, поранешен француски европски комесар, кој беше задолжен за изготвување на дигитални регулативи на ЕУ.
Мишел, исто така, се осврна на преговорите за иден мировен договор за Украина, велејќи дека лидери како францускиот претседател Макрон и италијанскиот премиер Мелони се „во право“ што бараат директна средба со Путин.
„Треба да бидеме на преговарачката маса, а денес не сме. Тоа е многу тажно, дури и малку шокантно“, рече тој. „Кој ги брани европските интереси на масата? Не САД, не Русија.“
Тој го предложи својот наследник, Антонио Коста, како можен претставник за преговорите, наведувајќи дека има „легитимитет“ да зборува во име на 27-те лидери на ЕУ.
Кога беше прашан за целта на украинскиот претседател Володимир Зеленски неговата земја да се приклучи на ЕУ до 2027 година како дел од мировниот план, Мишел рече: „Апсолутно е правилно и е можно“, повикувајќи го Киев да се интегрира во европскиот блок „што е можно побрзо“.

