Шпанската централна банка ја заврши 2025 година со златни и девизни резерви во вредност од речиси 94 милијарди евра, рекордно високо ниво откако започнаа споредливи податоци. Зголемувањето првенствено ја одразува огромната побарувачка за злато на меѓународниот пазар како безбедно засолниште во година обележана со геополитичка и финансиска неизвесност.

Но, во Шпанија, златото никогаш не е само сметководствена ставка, туку и прашање на историско сеќавање, а малку изрази имаат толку тежина како „московското злато“, една од најконтроверзните епизоди во шпанската економска и политичка историја на 20 век, пишува „Еуроњуз“.

Злато за финансирање на војната
Пред 1936 година, златните резерви на Шпанија не беа исклучителни во светски рамки, но беа доволни за да ја позиционираат земјата на глобалната финансиска мапа. Според историчарката Магдалена Гаридо Кабалеро, професорка по современа историја на Универзитетот во Мурсија, ова злато ѝ даде на Шпанија одреден простор за маневрирање во меѓународните трансакции, иако многу помалку од оној што го уживаа големите економски сили.

Сепак, овој простор исчезна со избувнувањето на Шпанската граѓанска војна. Дипломатската изолација на Втората Република, засилена од Комитетот за неинтервенција, ја остави републиканската влада со малку опции за финансирање на купувањето оружје и залихи.

Во овие вонредни околности, републиканската влада одлучи да ги префрли поголемиот дел од златните резерви на Банката на Шпанија во странство, првенствено во Советскиот Сојуз. Целта беше јасна: да се плати за оружје, залихи и воена помош за поддршка на воените напори. Трансферот беше реален и добро документиран – во октомври 1936 година, околу 510 тони злато беа испратени од складиштето Алгамека во Картагена. Тоа не беше импровизирана или тајна операција, туку свесна одлука на легитимните власти на Републиката во контекст на тотална војна.

Разбивање на митовите
Современата историографија ги разби многу од митовите создадени во децениите што следеа. Гаридо Кабалеро истакнува дека клучната заблуда е идејата дека златото можело – или требало – да се врати. Истражувањата на историчари како Анхел Луис Вињас и Пабло Мартин Асења покажуваат дека златото било потрошено за време на војната преку потврдени и документирани плаќања, што ѝ овозможило на Републиката да се спротивстави на военото востание речиси три години. Од оваа перспектива, „московското злато“ не претставувало ниту кражба ниту грабеж од страна на Советскиот Сојуз, туку операција на финансирање извршена во вонредни околности.

Каде е златото на Шпанија денес?
Речиси 90 години подоцна, прашањето сè уште повремено се поставува: каде е златото на Шпанија? Одговорот е многу помалку драматичен од митот што постојано се овековечува.

Шпанија моментално поседува околу 281 тони злато, кое се чува во Банката на Шпанија и на депозити во САД, Обединетото Кралство и Швајцарија, според Светскиот совет за злато. Ова злато не е поврзано со количините испратени во СССР, туку е резултат на децении монетарна политика, европска интеграција и управување со средства во рамките на Евросистемот.

Од историска траума до финансиски средства
Рекордното ниво на резерви во 2025 година не значи дека Шпанија го вратила изгубеното злато. Наместо тоа, тоа го одразува порастот на цената на металот на меѓународните пазари. Денес, златото повеќе не служи како целосен поддржувач на националната валута, ниту се користи за финансирање војни.

Наместо тоа, тоа функционира како средство кое обезбедува стабилност, влијание и доверба во глобализираниот финансиски систем. Споредбата на 1936 и 2025 година открива длабока промена. За време на Граѓанската војна, златото беше опиплив ресурс од кој зависеше опстанокот на владата. Денес, тоа повеќе не е случај.

Украинскиот министер за надворешни работи, Андриј Сибиха, остро го критикуваше претседателот на ФИФА, Џани Инфантино, кој го поддржа укинувањето на забраната за Русија од меѓународните фудбалски натпреварувања. ФИФА ја суспендираше Русија од сите нејзини натпреварувања во 2022 година, по почетокот на целосната инвазија на Украина.

Инфантино изјави за британскиот „Скај спортс“ дека ФИФА треба да ја укине забраната за Русија, особено во помладите возрасни категории.

„Мораме. Апсолутно. Оваа забрана не постигна ништо, само создаде поголема фрустрација и омраза“, рече Инфантино.

„Дозволувањето на момчињата и девојчињата од Русија да играат фудбал во други делови од Европа би можело да помогне. Ова е нешто што мора да го направиме, апсолутно, барем во помладите категории.“

Во одговор на социјалните медиуми, Сибиха го отфрли таквото размислување, потсетувајќи се на стотиците млади Украинци кои ги загубија животите во агресивната војна на Русија.

679 Ukrainian girls and boys will never be able to play football — Russia killed them.

And it keeps killing more while moral degenerates suggest lifting bans, despite Russia’s failure to end its war.

Future generations will view this as a shame reminiscent of the 1936 Olympics. pic.twitter.com/elakyRgeIZ

— Andrii Sybiha 🇺🇦 (@andrii_sybiha) February 2, 2026

„Шестотини седумдесет и девет украински девојчиња и момчиња никогаш нема да можат да играат фудбал – Русија ги уби“, напиша тој на Икс. „И продолжува да убива, додека моралните дегенерици предлагаат укинување на забраната иако Русија не ја запира својата војна. Идните генерации ќе го сметаат ова за срам што потсетува на Олимписките игри во 1936 година.“

Овие Игри беа запаметени како голем историски срам бидејќи беа користени како глобална пропагандна сцена од страна на режимот на Адолф Хитлер – додека бруталната репресија, прогонот на Евреите и подготовките за војна веќе беа во тек во позадина, меѓународната спортска заедница одлучи да „замижи“ и да го нормализира учеството на Германија.

Руските сили испукаа ракети врз украинскиот главен град Киев во раните утрински часови, соопштија официјални лица, со првични извештаи за штети на станбени згради и други објекти.

Службениците, исто така, објавија дека руските воздушни напади се случиле во други украински региони, вклучувајќи го и Харков, вториот по големина град во земјата, каде што регионалниот гувернер рече дека две лица се повредени. Во Киев, сведоци на Ројтерс слушнале силни експлозии по полноќ и рекле дека биле користени и ракети и дронови.

Тимур Ткаченко, началник на воената администрација на градот, изјави на Телеграм дека неколку станбени згради, образовна институција и деловна зграда се оштетени во областите источно од реката Днепар.

Little after midnight, the russian degenerates massively attacked Kyiv (several other cities as well 😡)! It is reported that there are civilian casualties and that residential buildings were hit! 😡! @IntlCrimCourt #RussiaIsANaziState pic.twitter.com/5TKrk0GoTW

— Clown (@DanaSLJL) February 3, 2026

Градоначалникот на Киев, Виталиј Кличко, изјави дека зграда на градинка се запалила, а нестанбена зграда е погодена во источните делови на градот.

Воздушниот напад останал на сила повеќе од два часа откако бил прогласен. Видеата објавени на социјалните медиуми покажуваат стан на горните катови од станбена зграда во Киев во пламен.

Russians attacked a residential building in Kyiv.

Video by Dobrosonov for Telegraf. pic.twitter.com/tLjKy6HLYa

— Oriannalyla 🇺🇦 (@Lyla_lilas) February 3, 2026

Градоначалникот на Харков, Игор Терехов, пријави серија напади со дронови и ракети. Јавниот сервис „Суспилне“ објави серија експлозии во југоисточниот град Днепар и во Суми, во близина на руската граница.