Свет
ЕУ се соочува со станбена криза
Становите, поточно нивниот недостиг се голем проблем во Европската Унија.
„Речиси 900.000 луѓе во Европа моментално се без покрив над главата. Секоја вечер во Европа, населението на Марсеј или Торино е бездомник“, изјави европскиот комесар за енергетика и домување Ден Јоргенсен на првиот состанок на Специјалниот комитет за станбена криза во Европскиот парламент.
„Речиси 10 отсто од населението на Европската унија троши 40 отсто или повеќе од својот приход за домување и поврзани трошоци“, рече тој. Тој додава дека во текот на последните 15 години, кириите во ЕУ се зголемени за околу една четвртина реално, а цените на становите за околу половина.
„Овие бројки, и луѓето зад нив, се суштината на станбената криза во Европа. И мислам дека ќе се согласите со мене: овие бројки се едноставно неприфатливи“, нагласи тој. Тој ги претстави своите планови да и помогне на ЕУ да го реши еден од најголемите проблеми со кои се соочуваат земјите-членки, станбената криза.
Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен ја назначи поранешна данска министерка за енергетика да биде првиот комесар за домување, област во која ЕУ има малку директни овластувања, за да обезбеди поддршка од социјалистите во Европскиот парламент за нејзиниот реизбор.
Признавајќи го овој факт, Јоргенсен нагласи дека „поголемиот дел од одговорноста“ за домувањето е кај земјите-членки и регионалните и локални власти, но исто така тврди дека има „простор за ЕУ на таа маса и дека може и треба да се направи многу“.
Јоргенсен рече дека Комисијата ќе го објави својот прв Европски план за достапно домување. Планот ќе понуди техничка помош за градовите и земјите-членки и ќе се фокусира на инвестиции и вештини.
Комисијата ќе подготви Европска стратегија за домување за поддршка на понудата на станови, ќе воспостави паневропска инвестициска платформа за достапно и одржливо домување, ќе спроведе анализа на влијанието на шпекулациите за домување и ќе ги поддржи земјите-членки да ги удвојат планираните инвестиции во достапно домување во рамките на политиката на кохезија.
Во својот говор напомена дека Брисел не е директно одговорен за станбената политика. Сепак, локалните власти во европските градови вршат притисок за поголема акција на ниво на ЕУ.
Градоначалниците сакаат финансирањето за домување да биде изземено од европските фискални правила кои ја ограничуваат државната потрошувачка. Тие, исто така, сакаат да се прераспределат парите што не се потрошени за закрепнување од пандемијата „Ковид-19“.
Матео Лепоре, градоначалникот на Болоња, посебно нагласи дека во Италија меѓу 10 и 15 отсто од приватните станбени единици се празни.
Во родната земја на комесарот, Данска, растат и кириите и цените на становите. Една од најголемите дански банки, Nykredit, очекува просечните цени на становите во Данска да пораснат за 4,4 отсто оваа година. На пазарот на станови во Копенхаген годинава се очекува зголемување на цените за 6,2 отсто.
Еден начин на кој Данска сака да го реши својот станбен проблем, особено недостигот на прифатливи станови, е да ги претвори привремените студентски станови во достапни и трајни јавни станови.
Во Ирска, цените на куќите минатата година се зголемија речиси двојно повеќе отколку во 2023 година, а бројот на слободни станбени единици падна на историски најниско ниво во јануари 2025 година.
Централниот завод за статистика објави дека цените на становите во декември биле за 8,7 отсто повисоки од претходната година. Тоа значи дека годишната стапка на инфлација во тој сектор во 2024 година речиси двојно се зголемила.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Европа
Растат цените на становите во ЕУ – Унгарија рекордер со зголемување од 275%
Во периодот од 2015 до крајот на 2025 година, цените на становите во ЕУ во просек пораснале за 63,6%, додека закупот на живеалишта се зголемил за 21,1%, покажуваат податоците на Евростат.
Додека кириите бележат стабилен раст без поголеми турбуленции, цените на становите имале осцилации, со периоди на застој и фази на екстремно брз раст.
Унгарија рекордер по поскапување
Кога се набљудуваат поединечни земји, Унгарија е апсолутен рекордер по поскапување, со раст на цените на становите од 2015 година од дури 275%.
Покрај Унгарија, цените се повеќе од удвоени во уште 11 земји, а на врвот на листата се Португалија, Литванија и Бугарија, каде порастот надминал 150%.
Единствена земја со поевтини станови
Финска е единствената земја каде цените на недвижностите денес се пониски отколку пред десет години, со благо намалување од 2%.
Во наведениот период, зголемување на станарините е забележано во сите членки на ЕУ, а најтешка е ситуацијата во Унгарија, каде кириите се зголемени за 107%, односно повеќе од удвоени.
Висок раст на трошоците за домување е забележан и во Литванија, Словенија, Полска и Ирска, каде станарите се соочуваат со поскапувања од над 70%, објави Евростат.
Свет
(Фото+видео) Катастрофа во Викторија: беснеат стотици пожари, уништени куќи, илјадници без струја
Во австралиската сојузна држава Викторија во последните 24 часа избиле повеќе од 250 пожари, од кои 11 се класифицирани како големи и сѐ уште се активни. Над 19.000 домаќинства и објекти се без електрична енергија, јавуваат локалните власти.
Пожарот кај Лонгвуд во централната Викторија сега опфаќа површина од 142.421 хектар.
Портпаролката на Државниот контролен центар оцени дека состојбата во тој регион е „многу динамична“, додека силниот ветер, со удари до 50 км/ч, дополнително ја отежнува работата на пожарникарите.
View from a helicopter of the bushfires near Yea in Victoria, Australia.
Temperatures on Friday and Saturday are forecast to hit record highs for most states and territories, with Victoria and South Australia in particular bracing for dangerous fire conditions due to strong… pic.twitter.com/FOgdxFEVvT
— Massimo (@Rainmaker1973) January 10, 2026
Досега се уништени повеќе од 130 објекти, но се очекува бројот да се зголеми додека спасувачките екипи го проверуваат теренот. Локалните медиуми јавија дека три лица се водат како исчезнати. Квалитетот на воздухот е „лош“ во околу две третини од државата, а делови од чадот стигнале дури и до Нов Зеланд.
😯#Australia gripped by massive fires: Tens of thousands of homes without power, people missing
Australia’s state of #Victoria has declared a state of emergency due to extremely severe bushfires. The emergency measures cover 18 municipalities, as well as one ski resort.
At… pic.twitter.com/LvgDiP2Ys8
— News.Az (@news_az) January 10, 2026
Прогнозите за северниот дел на Викторија предвидуваат температури до 46 степени Целзиусови и силни ветрови.
Свет
(Видео) Трамп: САД ќе го преземат Гренланд „на полесен или на потежок начин“
Американскиот претседател, Доналд Трамп, повторно се закани со преземање на Гренланд, порачувајќи дека САД ќе го сторат тоа „на полесен или на потежок начин“, без оглед на ставот на Данска.
„Ќе преземеме нешто во врска со Гренланд, им се допаѓало тоа ним или не, затоа што ако ние не го направиме тоа, Русија или Кина ќе го преземат Гренланд, а ние не сакаме Русија или Кина да ни бидат соседи“, изјави Трамп, одговарајќи на новинарски прашања.
Тој додаде дека би претпочитал да се постигне договор, но остави отворена закана.
„Би сакал ова да го решиме со договор, знаете, на полесен начин. Но ако тоа не го направиме на полесен начин, ќе го направиме на потежок начин“, рече Трамп.
Trump: "We are going to do something on Greenland whether they like it or not because if we don't, Russia or China will take over Greenland. If we don't do it the easy way we're gonna do it the hard way." pic.twitter.com/Pb29UqBzCC
— Aaron Rupar (@atrupar) January 9, 2026
И покрај предупредувањата од данската премиерка Мете Фредериксен, која неодамна изјави дека американски напад врз Гренланд би значел крај на НАТО, Трамп продолжи да тврди дека ја поддржува Алијансата и тврди дека без неговата политика НАТО не би опстанал.
Идејата за американско преземање на Гренланд датира уште од 2019 година, кога Трамп првпат јавно ја спомена за време на својот прв претседателски мандат. Предлогот и тогаш наиде на брзо противење од данските и гренландските лидери.
Тој повторно ја актуелизираше темата во последните недели, особено по американскиот напад врз Венецуела и апсењето на претседателот Николас Мадуро и неговата сопруга, настан што ја отсликува сè поофанзивната позиција на Белата куќа.
Во меѓувреме, жителите на Гренланд повеќепати ја изразија својата одбивност да станат дел од САД – според анкета од 2025 година, 85 отсто од населението ја отфрла таа идеја. Истражувањата, исто така, покажуваат дека само 7 отсто од Американците поддржуваат можна американска воена интервенција на територијата.

