Шпанската централна банка ја заврши 2025 година со златни и девизни резерви во вредност од речиси 94 милијарди евра, рекордно високо ниво откако започнаа споредливи податоци. Зголемувањето првенствено ја одразува огромната побарувачка за злато на меѓународниот пазар како безбедно засолниште во година обележана со геополитичка и финансиска неизвесност.

Но, во Шпанија, златото никогаш не е само сметководствена ставка, туку и прашање на историско сеќавање, а малку изрази имаат толку тежина како „московското злато“, една од најконтроверзните епизоди во шпанската економска и политичка историја на 20 век, пишува „Еуроњуз“.

Злато за финансирање на војната
Пред 1936 година, златните резерви на Шпанија не беа исклучителни во светски рамки, но беа доволни за да ја позиционираат земјата на глобалната финансиска мапа. Според историчарката Магдалена Гаридо Кабалеро, професорка по современа историја на Универзитетот во Мурсија, ова злато ѝ даде на Шпанија одреден простор за маневрирање во меѓународните трансакции, иако многу помалку од оној што го уживаа големите економски сили.

Сепак, овој простор исчезна со избувнувањето на Шпанската граѓанска војна. Дипломатската изолација на Втората Република, засилена од Комитетот за неинтервенција, ја остави републиканската влада со малку опции за финансирање на купувањето оружје и залихи.

Во овие вонредни околности, републиканската влада одлучи да ги префрли поголемиот дел од златните резерви на Банката на Шпанија во странство, првенствено во Советскиот Сојуз. Целта беше јасна: да се плати за оружје, залихи и воена помош за поддршка на воените напори. Трансферот беше реален и добро документиран – во октомври 1936 година, околу 510 тони злато беа испратени од складиштето Алгамека во Картагена. Тоа не беше импровизирана или тајна операција, туку свесна одлука на легитимните власти на Републиката во контекст на тотална војна.

Разбивање на митовите
Современата историографија ги разби многу од митовите создадени во децениите што следеа. Гаридо Кабалеро истакнува дека клучната заблуда е идејата дека златото можело – или требало – да се врати. Истражувањата на историчари како Анхел Луис Вињас и Пабло Мартин Асења покажуваат дека златото било потрошено за време на војната преку потврдени и документирани плаќања, што ѝ овозможило на Републиката да се спротивстави на военото востание речиси три години. Од оваа перспектива, „московското злато“ не претставувало ниту кражба ниту грабеж од страна на Советскиот Сојуз, туку операција на финансирање извршена во вонредни околности.

Каде е златото на Шпанија денес?
Речиси 90 години подоцна, прашањето сè уште повремено се поставува: каде е златото на Шпанија? Одговорот е многу помалку драматичен од митот што постојано се овековечува.

Шпанија моментално поседува околу 281 тони злато, кое се чува во Банката на Шпанија и на депозити во САД, Обединетото Кралство и Швајцарија, според Светскиот совет за злато. Ова злато не е поврзано со количините испратени во СССР, туку е резултат на децении монетарна политика, европска интеграција и управување со средства во рамките на Евросистемот.

Од историска траума до финансиски средства
Рекордното ниво на резерви во 2025 година не значи дека Шпанија го вратила изгубеното злато. Наместо тоа, тоа го одразува порастот на цената на металот на меѓународните пазари. Денес, златото повеќе не служи како целосен поддржувач на националната валута, ниту се користи за финансирање војни.

Наместо тоа, тоа функционира како средство кое обезбедува стабилност, влијание и доверба во глобализираниот финансиски систем. Споредбата на 1936 и 2025 година открива длабока промена. За време на Граѓанската војна, златото беше опиплив ресурс од кој зависеше опстанокот на владата. Денес, тоа повеќе не е случај.

Украина се согласила со западните партнери дека секое упорно кршење на идниот договор за прекин на огнот од страна на Русија ќе предизвика координиран воен одговор од Европа и Соединетите Американски Држави, пишува „Фајненшел тајмс“.

Според пишувањето на весникот, кој се повикува на извори запознаени со разговорите, планот бил разгледуван во повеќе наврати во текот на декември и јануари меѓу украински, европски и американски официјални претставници и предвидува повеќеслоен одговор на секое прекршување на договореното примирје од страна на Русија.

„Фајненшел тајмс“ наведува дека претставници на Украина, Русија и Соединетите Американски Држави треба да се сретнат во Абу Даби утре и во четврток, на разговори насочени кон завршување на војната.

Според предлогот, секое прекршување на прекинот на огнот од страна на Русија би предизвикало одговор во рок од 24 часа, почнувајќи со дипломатско предупредување, а по потреба и со дејствување на украинската армија со цел да се запре прекршувањето.

Доколку непријателствата продолжат, планот би преминал во втора фаза, која предвидува интервенција на силите на таканаречената „коалиција на подготвените“, во која се вклучени повеќе земји-членки на Европската унија, како и Велика Британија, Норвешка, Исланд и Турција.

Во случај на поширок напад, весникот наведува дека координираниот одговор на западните сили, вклучително и американската војска, би бил активиран 72 часа по првичното кршење на прекинот на огнот.

Алексеј Белјаев, висок функционер во Кремљ задолжен за цензура на интернет, бил избоден во градите и починал на местото на настанот во добро обезбедена зграда недалеку од Кремљ.

Злосторството се случило на 19 јануари, а веста ја објави британскиот „Мирор“, наведувајќи дека Белјаев бил убиен пред неговата канцеларија. Белјаев беше висок функционер во Роскомнадзор, агенцијата зад режимот на репресија на интернет во Москва, што вклучува блокирање на веб-страници, ограничување на интернет сообраќајот и спроведување на онлајн цензура низ целата земја.

Како заменик-началник на Одделот за контрола и надзор на комуникациите, тој бил особено одговорен за нарушување на работата на веб-страниците, вклучително и социјалните мрежи, и забавување на мрежите како што се X или YouTube, како и други западни платформи, јавуваат медиумите.

Инцидентот се случил во седиштето на агенцијата, само неколку минути од Кремљ, на влезот во главната зграда на Роскомнадзор. Злосторството го извршил 16-годишен тинејџер. Момчето наводно веќе шетало по ходниците и зградата минатиот месец, во декември, и се чини дека бил во близина на влезот со нож во времето на инцидентот.

Мистериозно, руските власти јавно не ја потврдија смртта. Убиството, според локалните извештаи, практично „исчезнало“ од јавната сфера, во она што се чини дека е целосно затемнување на медиумите наводно нарачано од Федералната служба за безбедност (ФСБ).

Според рускиот истражен канал Телеграм, „ВЧК-ОГПУ“, кој има врски со безбедносните служби, тинејџерот го избодел Белјаев во градите, убивајќи го на лице место.

Државните истражители веруваат дека момчето ја презирало агенцијата поради нејзината улога во цензурата и го планирало нападот со недели.

Исто така, се тврди дека е покрената кривична постапка во врска со најсериозното обвинение за убиство, кое вклучува убиства мотивирани од политичка или идеолошка омраза. Сепак, нема јавен судски запис за случајот.

Се верува дека инцидентот излегол на виделина дури кога мајката на момчето објавила онлајн очајно барајќи адвокат откако нејзиниот син бил приведен под сомнение за убиство. Нејзината објава подоцна била избришана.

Се вели дека училиштето на тинејџерот потврдило дека тој престанал да оди на училиште кратко по 19 јануари. Се чини дека ФСБ го закопала и цензурирала инцидентот, целосно „класификувајќи го случајот“.

Единствениот друг показател дека Белјаев е мртов е неговата лична карта и даночен број, кои беа поништени на 19 јануари, што обично е датумот кога официјално се регистрира смрт.