Европа
Пет милијардери ја покренуваат руската воена машина
Хемиските фабрики основани или во сопственост на богати Руси снабдуваат фабрики за експлозиви користени од руската војска за време на војната во Украина. Ројтерс идентификуваше пет хемиски компании, во кои пет милијардери под западни санкции имаат удел, кои снабдувале повеќе од 75 отсто од клучните хемикалии за најголемите фабрики за експлозиви во Русија.
Меѓу петте милијардери се Роман Абрамович, поранешниот сопственик на фудбалскиот клуб Челзи и Вагит Алекперов, кој Форбс во април го прогласи за најбогат Русин со имот од 28,6 милијарди долари. Компанијата Евраз, во која Амбрамовиќ има удел од 28 отсто, вели дека испорачува хемикалии „само за цивилна употреба“. Лукоил на Алекперов одговори дека „не произведува експлозиви или други сродни компоненти“.

Ана Нагурни, професорка на Универзитетот во Масачусетс, која ги проучува синџирите на снабдување поврзани со војната во Украина, вели дека петте компании и помогнале на Москва не само со обезбедување на основни хемиски состојки за муниција, туку и со заработка на многу потребната девиза преку извоз на цивилни производи како што се ѓубриво.
„Овие компании можеби работат како цивили, но тие ги поддржуваат воените напори“, рече Нагурни.
За да се утврди од каде руските фабрики за муниција ги добиваат своите суровини, Ројтерс го анализираше движењето на повеќе од 600.000 железнички пратки кои превезуваа хемикалии потребни за производство на експлозиви од февруари 2022 до септември 2024 година. Податоците покажаа дека компаниите на милијардерите снабдувале пет фабрики за експлозиви и барут во Русија која е под западни санкции. Фабриките се подружници на рускиот државен производител на оружје и автомобили Ростек.
Милијардерите под санкции, компаниите не
Томас Клапотке, професор по енергетика на Универзитетот во Минхен, кој му помогна на Ројтерс да ги анализира податоците, рече дека суровините имаат многу потенцијални употреби, но и дека доаѓањето на вагони со хемикалии потребни за производство на експлозиви во одредени капацитети јасно укажува за што се работи. Анализата дава нов доказ дека западната стратегија за воведување санкции кон Русија не успеа да го ограничи нејзиното воено производство.
Додека самите милијардери се под западни санкции, хемиските компании во голема мера избегнаа големи финансиски казни или забрани за увоз на критични стоки од САД или Европската унија. Најголем дел од производството на овие хемиски погони е поврзано со цивилни производи како што се ѓубрива кои се клучни за земјоделството. Долгогодишната западна политика ја ослободува храната од санкции за да спречи глад и дипломатски реакции од земјите во развој.

Питер Харел, поранешен висок функционер во Белата куќа, кој работеше на санкциите против Русија во текот на првата година од војната, а сега е соработник во Фондацијата Карнеги за меѓународен мир, вели дека можеби е време да се преиспитаат тие одлуки од 2022 година сега кога нациите кои порано се потпираа на Украина и Русија, имаа време да најдат алтернативни извори за пченица и вештачко ѓубриво.
Сепак, Маниш Н. Раизада, професор по земјоделство на Универзитетот во Гелф во Канада, предупреди дека воведувањето санкции за руските хемиски компании може да загрози стотици милиони мали фармери, со мало економско влијание врз Русија.
Одговарајќи на прашања за хемиските компании, портпаролот на Европската комисија рече: „Ние активно ги истражуваме опциите за дополнително зголемување на притисокот и затворање на дупките во законот за да избегнеме негативни импликации за безбедноста на храната“.
Тој нагласи дека сите мерки ќе следат само по внимателна анализа на ефективноста на мерките и нивното влијание врз европските компании. Сепак, тој истакна дека санкциите на ЕУ веќе ќе важат за компаниите, дури и ако тие не се посебно означени, ако се контролирани или во сопственост на санкционирано лице.

Еурохем: Не произведуваме за воени цели
Војната во Украина стана артилериски дуел во кој недостатокот на високоексплозивни средства на располагање на НАТО и Украина им овозможи на руските сили да напредуваат оваа година. Москва инвестира многу во военото производство и се обидува да ги надополни резервите на муниција. Во 2024 година Русија произведе околу 2,4 милиони артилериски гранати и увезла три милиони од Северна Кореја.
Меѓу споменатите пет фабрики за муниција е и огромната фабрика Свердлов. Фабриката е единствениот значаен руски производител на пластични експлозиви HMX и RDX, кои се користат во артилерија и проектили.
Две фабрики со кои управува Еурохем – на рускиот милијардер Андреј Мелниченко – го снабдуваат Свердлов со хемикалии. Еурохем е еден од најголемите светски производители на минерални ѓубрива. Нејзината фабрика за азот Невиномиски во југозападна Русија испрати најмалку 38.000 метрички тони оцетна киселина во Свердлов за време на украинската војна. Друг објект на Еурохем, испрати речиси 5.000 метрички тони азотна киселина во Свердлов во истиот период. За производство на HMX и RDX се користат и оцетна и азотна киселина.

Според пресметките на Ројтерс, 5.000 тони азотна киселина би можеле да се искористат за производство на 3.000 тони RDX, доволно за да се наполнат 500.000 артилериски гранати со голем калибар.
Еурохем одговори дека извештајот на Ројтерс содржи „бројни материјални фактички грешки“. „Еурохем не е дел од одбранбениот сектор на руската економија и ниту еден од нашите производи не е наменет за воени цели“, се вели во соопштението на компанијата чие седиште е во Швајцарија.
Еурохем додаде дека секоја сугестија дека Мелниченко ја контролира компанијата е лажна. Милијардерот, за кој Форбс вели дека вреди 17,5 милијарди долари, го ставил својот контролен удел во Еурохем во фондацијата на неговата сопруга. Тоа беше откако ЕУ и НАТО му воведоа санкции по инвазијата на Украина. Во соопштението за печатот се наведува дека 97% од производството на Еурохем е ѓубриво, а компанијата испорачува други индустриски производи, вклучително и хемикалии, на голем број клиенти во Русија и во странство.
Друг голем производител на ѓубрива, Уралхем, основан од санкционираниот милијардер Дмитриј Мазепин, испрати повеќе од 27.000 метрички тони амониум нитрат до Свердлов. Амониум нитрат се користи за производство на HMX и RDX, а исто така се меша со ТНТ за да се направи експлозив наречен Аматол. Уралхем, исто така, испорача на Свердлов 6.000 метрички тони азотна киселина од фабриката за азотни ѓубрива во Березники.

Две други државни фабрики за муниција, фабриката за барут Тамбов и фабриката Казањ, добија пратки со киселини од Уралхем. Минатата година, Уралхем ги снабдуваше фабриките Свердлов, Тамбов и Казањ, како и државната фабрика за барут Перм.
Фабрика за челик во Сибир во сопственост на компанијата Евраз, која котира на лондонската берза, испорача 5.000 метрички тони толуен – состојка за ТНТ – во фабриката Бијск Олеум. Британската влада воведе санкции против Евраз во 2022 година, тврдејќи дека испорачувала челик на руската војска. Во соопштението, Евраз наведе дека испорачува толуен само за цивилна употреба.
Ројтерс идентификуваше две други компании поврзани со милијардерите кои снабдуваат хемикалии во фабриките за муниција. Фабриката за бакар Среднеуралск (SUMZ) основана од металуршкиот магнат Искандер Махмудов, произведува олеум – познат и како дисулфурна киселина – кој се користи во фабриките за барут Тамбов, Казањ и Перм.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Европа
Масовно повлекување на бебешка формула во 60 земји: две бебиња починаа во Франција, објави „Еуроњуз“
Некои од најголемите светски производители повлекуваат адаптирано млеко за бебиња, а француските власти истражуваат смртни случаи на две бебиња кои наводно го консумирале производот на „Нестле“ погоден од повлекувањето поради контаминација со цереулид. Француското Министерство за здравство потврди дека причинско-последичната врска сè уште не е научно утврдена, објави „Еуроњуз“.
Истрага во Франција и потврден случај во Белгија
„Нестле“ соопшти дека ја следи ситуацијата и целосно соработува со властите за да ги обезбеди сите потребни информации. Во исто време, владата во Белгија потврди дека едно дете се разболело во јануари оваа година откако консумирало контаминирана формула за бебиња на „Нестле“.
„Детето повраќало и имало водена дијареа, но за среќа целосно се опоравило во рок од десет дена. Со анализа на примероци од столицата на бебето, можевме да потврдиме дека болеста е предизвикана од контаминација со цереулид од производот на Нестле“, рече Јорис Муненс, портпарол на Министерството за грижа.
Потврдено е дека серискиот број на производот што ја предизвикал болеста во Фландрија припаѓа на сериите што се повлекуваат низ цела Белгија.
Што е цереулид и кои се симптомите?
Цереулид е токсин отпорен на топлина произведен од бактеријата Bacillus cereus кој може да се развие во храната. Најчестите симптоми на можна инфекција се повраќање и дијареја, кои се јавуваат кратко време по консумирање млеко, помеѓу 30 минути и три часа. Симптомите се многу слични на оние на стомачен вирус.
Потекло и извор на контаминација
Проблемот започна на почетокот на декември минатата година. На 10 декември, Nestlé Франција објави повлекување на формула за бебиња произведена во нивната фабрика во Нунспет, Холандија, поради сомневање за контаминација со цереулид. Контаминацијата беше откриена кај кинески добавувач на масло од ARA (арахидонска киселина), важна состојка во формулата за бебиња.
Француското Министерство за земјоделство објави дека од крајот на декември 2025 година, сите производители на формули за бебиња ширум светот кои користат масло од ARA од гореспоменатиот добавувач мора да спроведат свои анализи на ризик за да ја осигурат безбедноста на своите производи.
На почетокот на јануари 2026 година, Nestlé го прошири повлекувањето на други серии на производи во 60 земји, што го прави едно од најголемите повлекувања во историјата на компанијата, опфаќајќи брендови како што се SMA, Beba, Guigoz и Alfamino.
Европа
Америка ѝ нуди на Украина гаранции и оружје, но бара многу болни отстапки кон Русите
Администрацијата на Доналд Трамп ѝ соопшти на Украина дека безбедносните гаранции на САД се условени од тоа Киев да се согласи на мировен договор што веројатно би вклучувал отстапување на регионот Донбас на Русија, според осум лица запознаени со преговорите.
Вашингтон, исто така, навести дека ќе ѝ вети на Украина повеќе оружје за да ја зајакне својата мирнодопска војска ако, како цена за мир со Русија, се согласи да ги повлече своите сили од делови од источниот регион што го контролира, изјавија две лица запознаени со разговорите, објави Фајненшл тајмс.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски се надеваше дека ќе потпише безбедносни гаранции и повоен „план за просперитет“ со Соединетите Американски Држави уште овој месец, давајќи му предност на Киев во идните преговори со Москва.
Но, Вашингтон сега сигнализира дека американските безбедносни обврски зависат од постигнувањето договор со Русија. Украинските и европските претставници го опишаа ставот на САД како обид да се принуди Киев да направи болни територијални отстапки што Москва ги бараше во кој било договор.
„Американците одложуваат секој пат кога треба да потпишат гаранции“
САД сè уште не дале конечно одобрение за каков било договор, иако Зеленски рече дека текстовите за безбедносни гаранции што ги разговарал со претседателот Доналд Трамп во Давос минатата недела се „100 проценти подготвени“. Висок украински функционер рече дека е сè понејасно дали САД ќе се обврзат. „Тие одложуваат секој пат кога треба да се потпишат гаранциите“, рече функционерот.
Откако Трамп и Зеленски се сретнаа во Вашингтон минатиот месец, американските функционери рекоа дека понудата за безбедносни гаранции на САД „нема да биде на маса засекогаш“, без да образложат. Украина сака да ги потврди безбедносните гаранции на САД пред да се откаже од која било територија.
Америка бара од Украинците да го предадат она што Путин не може воено да го освои
Сепак, САД веруваат дека Киев мора да се откаже од Донбас за да се стави крај на војната и вложуваат малку напор да извршат притисок врз рускиот лидер Владимир Путин да се откаже од едно од своите најтврдоглави барања, изјавија луѓе запознаени со ова прашање за FT.
Руските сили не успеаја целосно да го освојат Донбас речиси четири години, и покрај тоа што напредуваат со неверојатна цена на жртви, кои оваа година се проценуваат на околу 30.000 војници месечно.
Европа
Францускиот парламент ја поддржа забраната за социјалните медиуми за лица под 15 години
Националното собрание на Франција во понеделник го поддржа законот со кој се забранува користењето на социјалните медиуми од страна на децата под 15 години, велејќи дека тоа го поттикнува онлајн насилството и негативно влијае на менталното здравје на младите. Законот сега треба да се гласа од страна на Сенатот, по што повторно ќе се гласа од страна на Националното собрание.
Макрон сака забрана пред новата учебна година
Претседателот Емануел Макрон ги гледа социјалните медиуми како една од причините за насилство кај младите и ја повикува Франција да го следи примерот на Австралија, првата земја во светот што им забрани на малолетници под 16 години пристап до социјалните медиуми, вклучувајќи ги Фејсбук, Снепчет, ТикТок и Јутјуб, во декември минатата година. Макрон сака забраната во Франција да стапи на сила пред почетокот на новата учебна година во септември.
„Социјалните медиуми не се безопасни“
„Со овој закон, поставуваме јасни граници и испраќаме порака дека социјалните медиуми не се безопасни“, рече пратеничката Лора Милер од центристичката партија Ренесанса, која го поддржува францускиот претседател. „Нашите деца читаат помалку и спијат помалку, а од друга страна, се споредуваат сè повеќе едни со други. Ова е битка за слободни умови“, додаде таа.
Други европски земји, вклучувајќи ги Обединетото Кралство, Данска, Шпанија и Грција, размислуваат за забрана на социјалните медиуми, по примерот на Австралија. Европскиот парламент веќе ја повика Европската Унија да утврди минимална возраст за пристап до социјалните медиуми, но одлуката за воведување ограничувања на возраста останува кај земјите-членки.
Во Франција, постои силна политичка и јавна поддршка за мерката. Пратеникот на крајната десница Тиери Перез од Националниот собир рече дека законот е одговор на „здравствената криза“. „Социјалните медиуми им дадоа можност на сите да се изразат, но која е цената што ја плаќаат нашите деца?“, праша Перез.
Доколку забраната стапи на сила, Франција ќе бара од платформите да го блокираат пристапот до тинејџерите преку механизми за верификација на возраста, во согласност со законите на Европската Унија. Сепак, спроведувањето на таква забрана нема да биде лесно. Во Австралија, социјалните медиуми веќе се преплавени со пораки од млади луѓе кои тврдат дека се под 16 години, иако тие продолжуваат да ги користат платформите секојдневно.
Франција, исто така, одлучи да ја прошири забраната за паметни телефони на средните училишта. Анкетата на јавното мислење од 2024 година спроведена од „Харис Интерактив“ покажа дека 73 проценти од граѓаните ја поддржуваат забраната за социјалните медиуми за лица под 15 години. Мислењата меѓу младите луѓе на улиците на Париз се поделени – додека некои ги признаваат опасностите од социјалните медиуми, други веруваат дека забраната е прекумерна.

