Свет
„Ројтерс“ со детали за планот за ставање крај на војната во Украина
Русија би се откажала од помали делови од Украина, а Киев би препуштил поголеми делови од истокот на земјата – тоа е рамката на мировниот предлог за кој на самитот на Алјаска разговарале рускиот претседател Владимир Путин и американскиот претседател Доналд Трамп, тврдат извори на Ројтерс запознаени со размислувањата на Москва.
Овој опис на средбата се појави еден ден откако Путин и Трамп се сретнаа во воена база на Алјаска, што беше прва средба на американски претседател и шефот на Кремљ од почетокот на војната во Украина.
Зеленски оди во Вашингтон
Украинскиот претседател Володимир Зеленски утре патува во Вашингтон за да разговара со Трамп за можно завршување на војната.
Трамп изјави дека на самитот не е постигнат прекинот на огнот на кој се надеваше, но во интервју за „Фокс њуз“ рече дека со Путин разговарале за пренос на територии и безбедносни гаранции за Украина, и дека „во голема мера се согласиле“.
„Мислам дека сме многу блиску до договор,“ рече Трамп, додавајќи: „Украина мора да се согласи. Можеби ќе каже ‘не’.“
Според два извора, понудата на Путин засега се темели на разговори меѓу европски, американски и украински лидери, но не е јасно дали станува збор за почетна позиција или за практично финална понуда. Трамп во саботата за својот разговор го информирал Зеленски и европските лидери.
Украинска територија за мир
Путинската визија за договор исклучува прекин на огнот пред постигнување севкупен договор, што е спротивно на барањето на Киев.
Според руската понуда, Украина целосно би се повлекла од Доњецк и Луганск, а за возврат Русија би се согласила да ги замрзне фронтовските линии во јужните региони Херсон и Запорожје, тврдат извори.
Киев претходно ја отфрли секоја идеја за повлекување од Доњецк, каде украинските сили се добро утврдени и каде градот служи како клучна одбранбена бариера.
Русија би вратила делови од Харков и Суми
Изворите тврдат дека Москва била подготвена да врати релативно мали делови територии што ги држи во северниот Суми и североисточниот Харков – вкупно околу 440 квадратни километри. За споредба, Украина контролира околу 6.600 квадратни километри од Донбас, кој ги опфаќа Доњецк и Луганск и кој Русија го смета за своја територија.
Путин би барал и барем формално признавање на руската власт врз Крим, кој го анектираше во 2014 година. Не е јасно дали тоа признавање би требало да дојде само од САД или и од сите западни земји и Украина.
Санкции, НАТО и безбедносни гаранции
Москва очекува укинување на барем дел од санкциите. Изворите не можеа да потврдат дали тоа се однесува на американските или европските мерки.
Путин би го блокирал влезот на Украина во НАТО, но бил отворен за идеја за безбедносни гаранции. Трамп во саботата на европските лидери им спомнал можност за „член 5 надвор од НАТО“ – некаква гаранција по моделот на правилото на НАТО дека напад врз една членка е напад врз сите.
Влезот во НАТО е стратешка цел на Украина, запишана и во уставот на земјата.
Јазик и Руската православна црква
Според изворите, Русија би барала и официјален статус на рускиот јазик во делови или во цела Украина, како и право Руската православна црква слободно да делува.
Украинската служба за безбедност ја обвини црквата поврзана со Москва дека помага на руската агресија преку ширење пропаганда и криење шпиони, што црквата го негира тврдејќи дека ги прекинала врските со Москва. Украина донесе закон за забрана на верски организации поврзани со Русија, но тој сè уште не стапил на сила.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
(Видео) Зеленски: Чекаме реакција на Америка на новите руски напади
Украинскиот претседател Володимир Зеленски вчера изјави дека Украина чека одговор од САД на ноќните напади на Русија врз градови низ целата земја, кои предизвикаа нова штета на енергетската инфраструктура и убија две лица во Запорожје.
„Очекуваме одговор од САД на руските напади. Американскиот предлог беше да се запрат нападите врз енергетската инфраструктура за време на дипломатските напори и студениот зимски период“, рече Зеленски во вечерното видео обраќање.
We await the reaction of America to the Russian strikes. It was the U.S. proposal—to halt strikes on energy during diplomacy and severe winter weather. The President of the United States made the request personally. Russia responded with a record number of ballistic missiles. pic.twitter.com/3SUyXk6aAk
— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) February 3, 2026
Тој додаде дека се очекувало Украина да направи отстапки, но дека сега е на Русија да го стори истото, првенствено за, како што рече, да ја запре агресијата.
Трамп: Не сум изненаден
Во напад со руски беспилотни летала во југоисточна Украина, во градот Запорожје, загинаа две лица на возраст од 18 години, а девет беа повредени, изјави регионалниот гувернер Иван Федоров. Во објава на Телеграм, тој рече дека се оштетени четири повеќекатни станбени згради. Во регионот Запорожје, воздушната тревога остана на сила 24 часа откако беше прогласена.
Портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит, им изјави на новинарите дека американскиот претседател Доналд Трамп не е изненаден од најновите руски напади врз Украина.
Свет
Убиен синот на поранешниот либиски лидер Моамер Гадафи
Саиф ал-Ислам Гадафи, син на поранешниот либиски лидер Моамер Гадафи, беше убиен на 53-годишна возраст. Неговиот пат го однесе од очигледен наследник на неговиот татко, низ децении затвор во оддалечен планински град, до неуспешна претседателска кандидатура што на крајот го поткопа изборниот процес. Веста за неговата смрт беше потврдена денеска од извори блиски до семејството, неговиот адвокат Халед ал-Зајди и либиските медиуми, но околностите сè уште не се познати, пишува „Ројтерс“.
Иако не држеше официјална позиција, некогаш се сметаше за најмоќна личност во Либија по неговиот татко, автократ кој владееше повеќе од четири децении. Саиф ал-Ислам ја обликуваше политиката, водеше чувствителни дипломатски мисии и беше инструментален во преговорите за откажување на Либија од оружје за масовно уништување, како и за обештетување на семејствата на жртвите од бомбардирањето на летот 103 на Пан Ам над Локерби во 1988 година.
Решен да ја извлече Либија од статусот на меѓународен отпадник, Саиф ал-Ислам соработуваше со Западот и се претстави како реформатор кој се залага за уставот и почитувањето на човековите права. Образован на Лондонската школа за економија и течно говорејќи англиски јазик, тој беше прифатливото лице на Либија за многу западни влади.
Сепак, кога избувна востанието против долгогодишното владеење на Гадафи во 2011 година, тој без двоумење ја избра семејната и кланската лојалност. Тој стана архитект на бруталното задушување на протестите и ги нарече бунтовниците стаорци. Зборувајќи за „Ројтерс“ за време на востанието, тој рече: „Се бориме тука во Либија, умираме тука во Либија“.
Тој предупреди дека ќе има „реки од крв“ и дека владата ќе се бори „до последниот маж, жена и куршум“. „Цела Либија ќе биде уништена. Ќе ни требаат 40 години за да се договориме како да ја водиме земјата, бидејќи денес секој ќе сака да биде претседател или емир, секој ќе сака да владее“, рече тој, покажувајќи со прстот кон камерата во телевизиско обраќање.
Откако бунтовниците го зазедоа Триполи, Саиф ал-Ислам се обиде да избега во соседниот Нигер преправен како бедуин. Сепак, тој беше заробен од бригадата Абу Бакр Садик на пустински пат и однесен во градот Зинтан, околу еден месец откако неговиот татко беше уапсен и погубен. Се верува дека бил предаден од либиски номад. „Останувам тука. Штом ќе излезам, ќе фрлат куршуми врз мене“, рече тој во времето на неговото заробување.
Следните шест години ги помина во заробеништво во Зинтан, далеку од привилегираниот живот на кој беше навикнат, со тигри како домашни миленици и дружејќи се со британската елита. „Хјуман рајтс воч“ го посети во затвор, а нејзиниот директор за Либија во тоа време, Ханан Салах, рече дека не се пожалил на малтретирање, но изрази загриженост што поголемиот дел од времето го поминал во самица. Му недостасувал еден заб и рекол дека бил изолиран од светот, но имал пристап до телевизија и некои книги.
Суд во Триполи го осуди во отсуство на смрт со стрелање во 2015 година за воени злосторства. Меѓународниот кривичен суд (МКС) во Хаг, исто така, издаде потерница по него за убиство и прогон.
Откако беше ослободен од милицијата во 2017 година според законот за амнестија, тој се криеше во Зинтан со години. Од 2016 година, му е дозволено да комуницира со надворешниот свет и прима посетители со кои разговарал за политиката и состојбата во земјата.
Тој повторно се појави во јавноста во 2021 година, кога се кандидираше за претседател во градот Сабха, облечен во традиционална либиска облека. Тој се потпираше на носталгијата за релативната стабилност што постоеше пред востанието во 2011 година, но неговата кандидатура предизвика контроверзии и жестоко противење од моќни вооружени групи.
Во интервју за списанието „Њујорк тајмс“ во 2021 година, Саиф ал-Ислам ја објасни својата политичка стратегија. „Десет години бев одделен од либискиот народ“, рече тој. „Мора да се вратите полека, полека. Како стриптиз. Мора малку да си играте со нивните умови.“
Свет
Иран се обидува да ги ограничи преговорите со Америка само на една тема
Иран бара разговорите оваа недела со САД да се одржат во Оман, а не во Турција, и нивниот опсег да биде ограничен само на билатерални разговори за нуклеарни прашања, изјави регионален извор.
Барањата на Иран за промена на местото и агендата на разговорите, кои моментално се закажани за петок во Истанбул, доаѓаат во време на зголемени тензии додека САД градат воени сили на Блискиот Исток.
Регионалните актери се обидуваат да посредуваат во решавањето на застојот што доведе до меѓусебни закани за воздушни напади.
„Тие сакаат да го променат форматот, сакаат да го променат опсегот“, рече регионален дипломат запознаен со барањата на Иран. „Тие сакаат да разговараат со Американците исклучиво за нуклеарното досие, додека САД сакаат да вклучат и други теми, како што се балистичките ракети и активностите на иранските посредници во регионот.“
Портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит, за „Фокс њуз“ изјави дека разговорите со Иран се уште се планирани за крајот на оваа недела.
Извор запознаен со ситуацијата изјави дека во разговорите треба да бидат вклучени зетот на Трамп, Џаред Кушнер, специјалниот претставник на САД, Стив Виткоф, и иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи. Се очекува да пристигнат и министри од неколку други земји во регионот.
фото/Depositphotos

