Свет
Си-ен-ен: Смртта на Раиси доаѓа во тешко време за Блискиот Исток и за самиот Иран
Смртта на иранскиот претседател Ебрахим Раиси и министерот за надворешни работи во хеликоптерска несреќа доаѓа во особено тешко време на Блискиот Исток – и за самиот Иран, според анализата на Си-Ен-Ен.
Војната на Израел против Хамас и хуманитарната катастрофа што следеше во Газа во последните седум месеци го „загреаја“ глобалното јавно мислење и ги зголемија тензиите низ Блискиот Исток.
Тоа фрли ново светло и на повеќедецениската војна во сенка меѓу Иран и Израел, пишува Си-Ен-Ен.
Минатиот месец, Иран започна напад со беспилотни летала и ракети врз Израел, што е негов прв директен напад врз земјата како одговор на израелското бомбардирање на иранскиот конзулат во Дамаск, при што беше убиен главниот командант на елитната иранска револуционерна гарда (ИРГЦ).
„Израел возврати една недела подоцна, погодувајќи цели во близина на иранскиот град Исфахан, но со значително помал воен одговор.
Оттогаш, директните удари меѓу двете страни престанаа. Но, војната продолжува, при што милитантните групи поддржани од Иран како Хамас и Хезболах сè уште се борат против израелските сили.
Во последниве години, тврдокорното раководство на Иран се соочи со „експлозија на незадоволство“ на улиците, бидејќи нацијата издржа години на санкции предводени од САД.
Во 2022 година, земјата беше потресена од демонстрации предводени од младите против свештеничката власт и влошените економски услови. Ова се случи по смртта на Махса Амини во притвор на озлогласената „иранска морална полиција“.
Иранските власти тогаш, како одговор на протестите, започнаа акција насочена кон борба против несогласувањето на народот.
Тоа сузбивање доведе до кршење на човековите права, од кои некои претставуваат „злосторства против човештвото“, според извештајот на Обединетите нации објавен во март.
И додека протестите во голема мера згаснаа, противењето на свештеничкото раководство останува длабоко вкоренето кај многу Иранци, особено кај младите, кои копнеат за реформи, платени работни места и оддалечување од системот во кој се „задушени“ од религиозното владеење.
Инаку, овластувањата на иранскиот претседател се помали од оние на врховниот лидер Али Хамнеи, кој е последниот арбитер за внатрешните и надворешните работи во Исламската Република.
Бидејќи Раиси е мртов, најверојатно ќе треба да се одржат нови избори.
Уставот на Иран налага дека потпретседателот – моментално Мохамед Мокбар – ќе ја преземе функцијата привремен претседател и дека новите претседателски избори ќе се одржат во рок од 50 дена.
Ова значи дека иранскиот свештенички естаблишмент, предводен од Хамнеи, сега треба да најде нов лидер кого ќе може да го поддржи во ситуација на интензивна регионална несигурност и незадоволство во сопствената земја“, анализира Си-Ен-Ен.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Регион
Вучиќ: Одлука за воен рок за еден или два месеци, првите регрути во касарните во декември или март
Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, денес објави дека во рок од еден или два месеца ќе се донесе одлука дали задолжителнниот воен рок официјално ќе започне од декември или од март следната година, како и дека регистрацијата на регрутите ќе започне од септември и октомври.
Вучиќ, откако началникот на Генералштабот на српската армија, Милан Мојсиловиќ, ги разгледа резултатите од анализата на состојбата, оперативните и функционалните способности на армијата за 2025 година, рече дека одлуката ќе биде донесена во српскиот парламент.
„Разговаравме за воениот рок, за тие 75 дена. Наскоро ќе донесеме одлуки. Прашањето е дали ќе започнеме со официјална служба од декември или од март, но дефинитивно ќе ја донесеме таа одлука во следните еден или два месеца и ќе одиме пред Народното собрание на Србија. Од септември, октомври ќе започнеме со регистрација на регрутите“, рече Вучиќ.
На прашањето од што зависи дали ќе започне со официјална служба во декември или март следната година, Вучиќ рече дека зависи од подготовките.
„Мораме да ги подготвиме сите објекти, мора да подготвиме доволно од сè, пушки, чизми, центри за регрутација, центри за регистрација. Мораме да ги подобриме амбулантните возила, да ги реновираме, да ги уредиме поинаку, па затоа ова се важни прашања за нас и сакаме да бидеме подготвени да чекаме овие млади луѓе да ги поминат тие два и пол месеци во најдобри услови, за да имаат најдобри спомени, да добијат одговорност, да добијат сериозност“, рече Вучиќ.
Како што додаде, патриотизмот треба да биде важен дел од разбирањето на улогата на армијата во општеството и присуството на војниците во неа, пренесува Танјуг.
Вучиќ изјави дека е многу задоволен од резултатите на армијата, но и дека се многу загрижени за формирањето на воени сојузи во „нашата средина против Србија, поради што одбранбените капацитети на нашата земја се драстично зголемени“.
„Многу сме загрижени за формирањето на воени сојузи во нашата средина против Србија и соодветно на тоа дејствуваме одговорно, сериозно, не провоцираме никого, туку сакаме да го одвратиме секој што би извршил агресија врз нашата земја. Нашите одбранбени капацитети на воздухопловните сили и противвоздушната одбрана се драстично и драматично зголемени. И во годините што доаѓаат, особено, сите други системи ќе бидат, во сите други видови на нашата армија и родови на армијата, секако“, изјави Вучиќ пред новинарите по состанокот.
Тој истакна дека е многу задоволен од резултатите што ги постигнала српската армија.
„За граѓаните на Србија да знаат, ми се чини дека ќе разберат сè врз основа на овие бројки – имаме рекордни издвојувања, некаде околу 2,65 проценти од БДП за одбранбениот и безбедносниот систем, дури и малку повеќе, но не на најдиректен начин, но од тие големи пари, она што е најинтересно, дури 54,1 процент се инвестиции“, рече Вучиќ.
Тој додаде дека само 32,5 проценти се трошоци за персонал и други оперативни трошоци.
„Мислам дека ова зборува многу за нашите инвестиции во армијата, бидејќи е важно да се зачува мирот, а ние можеме да го зачуваме мирот само со одвраќање на некои од потенцијалните напади врз нашата земја“, нагласи Вучиќ.
Свет
Мерц: Големите сили го прекројуваат светот
Германскиот канцелар Фридрих Мерц денес изјави дека глобалниот поредок заснован на правила не е мртов, и покрај „бурните ветрови“ што ја најавуваат „појавата на светот на големите сили“ и повика на зајакнување на НАТО во Европа, додека им подаде рака на соработка на Соединетите Американски Држави.
Мерц во обраќањето пред членовите на германскиот парламент изјави дека Европа повеќе нема да биде заплашена од царински закани, откако американскиот претседател Доналд Трамп ги повлече своите закани за користење на вакви тарифи против неколку европски земји како оружје за заземање на Гренланд, објави Ројтерс.
„Веќе неколку недели сè појасно го гледаме појавувањето на свет на големи сили. Бурни ветрови дуваат во овој свет и ќе ги почувствуваме нивните ефекти во догледна иднина. Сè повеќе земји низ целиот свет признаваат дека сегашната глобална реорганизација претставува и можност за сите актери кои претпочитаат правила пред самоволие и кои гледаат повеќе предности во слободната и фер трговија отколку во еднострано остварување на исклучив личен интерес“, додаде Мерц.
„Ние сме под притисок од многу страни, Европа секогаш растела кога била под притисок“, рече Мерц во Бундестагот.
Тој додаде дека повторното растење на германската економија е „предуслов за сè друго“.
Мерц најави посебен самит на ЕУ во февруари, чиј главен фокус, според него, ќе биде како ЕУ може да ја врати својата конкурентност.
„Знаеме каде лежат проблемите. Мораме повторно да ја направиме нашата економија конкурентна“, рече Мерц.
Тој додаде дека договорот со јужноамериканската трговска унија „Меркосур“ е неопходен, а исто така го бранеше и договорот за слободна трговија на ЕУ со Индија.
Мерц ги критикуваше изјавите на американскиот претседател Трамп во врска со распоредувањето војници од партнерските земји во Авганистан, без да го спомене своето име.
„Нема да дозволиме ова распоредување да биде оцрнето денес“, рече Мерц.
Германскиот канцелар рече дека Европа мора да зборува со јазикот на политиката на моќ и дека нејзината сопствена одбрана мора да се зајакне.
Свет
Мамдани и Хочул остро го осудија нападот: „Антисемитизмот нема место во Њујорк“
Градоначалникот на Њујорк, Зохран Мамдани, и гувернерката на државата Њујорк, Кети Хочул, денес го осудија нападот врз синагогата, во чиј влез синоќа еден човек намерно се заби со својот автомобил двапати.
Во објава на социјалните мрежи, Мамдани рече дека му е „полесно што никој не е повреден во овој ужасен инцидент“, објави CBS News.
„Ова е длабоко алармантно, особено имајќи го предвид длабокото значење и историјата на оваа институција за многумина во Њујорк и низ целиот свет. Секоја закана за еврејска институција или место за богослужба мора да се сфати сериозно. Антисемитизмот нема место во нашиот град, а насилството или заплашувањето на еврејските жители на Њујорк се неприфатливи“, рече Мамдани.
Гувернерката на Њујорк, Кети Хочул, во објава на Икс изјави дека „нападот врз еврејската заедница е напад врз сите њујорчани“.
„Мојот тим е во координација со полицијата во Њујорк и понуди секаква помош што можеме да ја пружиме во нивната истрага“, рече Хочул.
Њујоршката полиција денес објави дека еден маж намерно удрил двапати со својот автомобил во седиштето на еврејското хасидско движење во Бруклин синоќа, и дека никој не е повреден во инцидентот, кој се истражува како можен злостор од омраза.
Комесарот на полицијата во Њујорк, Џесика Тиш, на прес-конференција изјави дека инцидентот се случил непосредно пред 21 часот по локално време, кога полицајците распоредени пред седиштето на „Хабад“ виделе возач како удира во задната врата од зградата, се движи наназад со возилото, а потоа повторно ја удира истата врата.
Таа изјави дека возачот е уапсен и дека, како превентивна мерка, полицијата во Њујорк ќе ја зголеми безбедноста околу еврејските верски објекти, пренесува Танјуг.

