Свет
Си-ен-ен: Смртта на Раиси доаѓа во тешко време за Блискиот Исток и за самиот Иран
Смртта на иранскиот претседател Ебрахим Раиси и министерот за надворешни работи во хеликоптерска несреќа доаѓа во особено тешко време на Блискиот Исток – и за самиот Иран, според анализата на Си-Ен-Ен.
Војната на Израел против Хамас и хуманитарната катастрофа што следеше во Газа во последните седум месеци го „загреаја“ глобалното јавно мислење и ги зголемија тензиите низ Блискиот Исток.
Тоа фрли ново светло и на повеќедецениската војна во сенка меѓу Иран и Израел, пишува Си-Ен-Ен.
Минатиот месец, Иран започна напад со беспилотни летала и ракети врз Израел, што е негов прв директен напад врз земјата како одговор на израелското бомбардирање на иранскиот конзулат во Дамаск, при што беше убиен главниот командант на елитната иранска револуционерна гарда (ИРГЦ).
„Израел возврати една недела подоцна, погодувајќи цели во близина на иранскиот град Исфахан, но со значително помал воен одговор.
Оттогаш, директните удари меѓу двете страни престанаа. Но, војната продолжува, при што милитантните групи поддржани од Иран како Хамас и Хезболах сè уште се борат против израелските сили.
Во последниве години, тврдокорното раководство на Иран се соочи со „експлозија на незадоволство“ на улиците, бидејќи нацијата издржа години на санкции предводени од САД.
Во 2022 година, земјата беше потресена од демонстрации предводени од младите против свештеничката власт и влошените економски услови. Ова се случи по смртта на Махса Амини во притвор на озлогласената „иранска морална полиција“.
Иранските власти тогаш, како одговор на протестите, започнаа акција насочена кон борба против несогласувањето на народот.
Тоа сузбивање доведе до кршење на човековите права, од кои некои претставуваат „злосторства против човештвото“, според извештајот на Обединетите нации објавен во март.
И додека протестите во голема мера згаснаа, противењето на свештеничкото раководство останува длабоко вкоренето кај многу Иранци, особено кај младите, кои копнеат за реформи, платени работни места и оддалечување од системот во кој се „задушени“ од религиозното владеење.
Инаку, овластувањата на иранскиот претседател се помали од оние на врховниот лидер Али Хамнеи, кој е последниот арбитер за внатрешните и надворешните работи во Исламската Република.
Бидејќи Раиси е мртов, најверојатно ќе треба да се одржат нови избори.
Уставот на Иран налага дека потпретседателот – моментално Мохамед Мокбар – ќе ја преземе функцијата привремен претседател и дека новите претседателски избори ќе се одржат во рок од 50 дена.
Ова значи дека иранскиот свештенички естаблишмент, предводен од Хамнеи, сега треба да најде нов лидер кого ќе може да го поддржи во ситуација на интензивна регионална несигурност и незадоволство во сопствената земја“, анализира Си-Ен-Ен.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Врховниот суд ги поништува царините на Трамп
Врховниот суд на САД денес пресуди дека претседателот Доналд Трамп го прекршил федералниот закон кога еднострано вовел широки царини на глобално ниво. Одлуката е голем удар за Белата куќа по прашање кое е клучно за надворешната и економската политика на претседателот, објавува CNN.
Пресудата, според медиумот, веројатно е најзначајниот пораз што втората администрација на Трамп го претрпе пред Врховниот суд, во кој доминираат конзервативни судии. Минатата година, судот постојано застана на страната на претседателот во случаи поврзани со имиграција, отстранување на раководители на независни агенции и длабоки намалувања на владините трошоци.
Мнозинското мислење, кое беше поддржано од шест од деветте судии, го напиша главниот судија Џон Робертс. Во образложението се наведува дека царините се нелегални затоа што Трамп ги надминал своите овластувања.
„Претседателот си ја присвојува вонредната моќ еднострано да воведува царини со неограничен износ, времетраење и обем“, напиша Робертс за судот. „Со оглед на обемот, историјата и уставниот контекст на овластувањето што го повикува, тој мора да покаже јасно конгресно овластување за негова употреба.“
Судот заклучи дека вонредната моќ што Трамп се обиде да ја повика „не е доволна“, пренесува медиумот.
Свет
Полицијата го претресува домот на поранешниот британски принц Ендру
Полицијата денес продолжи да го претресува домот на Ендру Маунтбатен-Виндзор, еден ден откако беше уапсен и приведен речиси 11 часа под сомнение за злоупотреба на јавна функција, во врска со неговото пријателство со починатиот осуден сексуален престапник Џефри Епстин.
По еден од најбурните денови во модерната историја на британското кралско семејство, поранешниот принц Ендру се врати на имотот Сандрингам, каде што престојува привремено.
Потрагата по неговата сегашна резиденција е завршена, а се пребарува и резиденцијата на Кралската ложа, која се наоѓа во парк во близина на замокот Виндзор, резиденцијата на британскиот монарх, пренесуваат светските медиуми.
Неговиот брат, кралот Чарлс III, му ја одзеде титулата принц и правото да живее во Кралската ложа поради неговата поврзаност со Епстин.
Според написите, автомобили без регистарски таблички, за кои се верува дека се полициски автомобили, влегуваа и излегуваа од резиденцијата во текот на целиот ден.
Ендру Маунтбатен-Виндзор е обвинет за споделување класифицирани информации со Епстин додека тој беше трговски претставник.
Фото: ЕПА
Свет
Пет големи европски земји: „Сакаме поевропско НАТО“
Франција, Германија, Италија, Полска и Обединетото Кралство најавија дека сакаат да преземат поголема одговорност за безбедноста на Европа преку создавање „поевропски НАТО“. Изјавата беше усвоена по состанокот во Краков, каде министрите за одбрана нагласија дека НАТО останува темел на колективната одбрана, но дека европските земји треба повеќе да придонесуваат.
Петте држави (формат Е5) се обврзаа на дополнително зајакнување на одвраќањето и одбраната со цел спречување евентуална руска агресија и справување со безбедносните закани. Тие повикаа и на „праведна распределба на товарот“ меѓу сојузниците.
Во фокус е и зголемувањето на издвојувањата за одбрана. Полска веќе издвојува 4,48% од БДП, додека Франција, Италија и Шпанија се околу 2%. Прашањето за трошоците ќе биде клучно и на самитот на НАТО во 2025 година во Хаг.
Лидерите нагласија дека секој мировен договор меѓу Украина и Русија мора да биде придружен со „цврсти“ безбедносни гаранции за Киев. Според нив, силна украинска армија е првата гаранција за траен мир, а евентуален прекин на огнот не смее да стане вовед во нова агресија.

